Qazaqstanda kúntizbege engizilmegen, beıresmı merekelerdiń ishinde "Ǵashyqtar kúni", "Áýlıe Valentın kúni" degen kún jalpy qalyqtyq deńgeıde atalyp ótýi daǵdyǵa aınalyp bara jatqany ras. Bul merekege aldyn ala daıyndalýshylardyń basym bóligi jastar qaýymy.
Bıyl atalmysh beıresmı merekege "Astana Opera" teatry "Bári mahabbat jaıly" atty merekelik konsert uıymdastyryp, Ǵashyqtar kúni qarsańynda kórermenderge merekelik kóńil kúı syılap, birge kúldirip, birge mahabatqa mas qylady mys. Bul týraly "QazAqparat" pen "24.kz" birinshi bolyp súıinshi surasty.
Mahabbat-shyǵarmashylyqtaǵy adamdar-aqyndar, sazgerler, sýretshiler t.b. máńgilik taqyryp ekeni anyq. Alaıda "Áýlıe Valentın" kúni qarsańynda sol úlken sezim, qýanysh pen shattyq, káýsár sýyndaı móldir sezimder aldamshy merekeniń tasasynda tunshyǵatyndaı kórinedi. Bıyl jastardyń arasynda belsendi toılanatyn "Ǵashyqtar kúnine" daıyndyq aqpannyń basynan bastalyp ketti. Dúken sórelerinde ashyq hattardyń (valentınkalar) túr-túri samsap tur. Olardyń baǵalary 150-5000 teńge aralyǵynda. Al gúl dúkenderindegi saýda dál osy kúni qyza túsetini taǵy bar. Bul kúni ádettegi baǵa aspanǵa sharyqtap, mahabbatqa mas bolyp júrgen ǵashyqtardyń qaltasynyń túbi kórinetin kún.
Kóptegen derekterde "Áýlıe Valentın kúnin" Batys Eýropada yqylym zamannan (Hİİİ) beri toılanyp kelse. AQSH 1777 jyldan beri qaraı merekeleýdi daǵdyǵa aınaldyrǵan.
Onyń Qazaqstanǵa kelgen kezi — toqsanynshy jyldardyń basy. Hrıstıan dindarlarynyń ańyzdarynda úsh Valentın týraly aıtylady. Birinshisi — Rım ımperatory Iýlıı Klavdııdiń sarbazdardyń úılenýine tyıym salǵan zańyn buzyp, nekeleskeni úshin ólim jazasyna buıyrylǵan adam. Al osy oqıǵadan 200 jyl ótkennen keıin ekinshi ımperator Gelasıýstiń sheshimimen «Áýlıe Valentın» kúni merekelengen. Ekinshi bir dinı ańyzda Valentınniń din qyzmetkeri ekendigi, hrıstıandarǵa kómekteskeni úshin túrmege qamalǵany, osynda jatyp onyń túrme qyzmetkerine ǵashyq bolǵany, onyń jazaǵa tartylyp, basynyń shabylǵandyǵy aıtylady. Al endi úshinshi Valentın eshkimge ǵashyq bolmaǵan. Hrıstıan dininiń qyzmetkeri bolǵan onyń ne úshin jazalanǵany belgisiz. Tek ol ólim jazasyna kesilgennen keıin «Áýlıe» dep jarıalanǵan.
Biz áleýmettik jelilerde "Áýlıe Valentın kúnin toılaısyz ba?" degen saýalnama júrgizgen bolatynbyz. Nátejıesinde saýalnamaǵa qatysýshylardyń 85, 5 paıyzy bul kúndi atap ótýge qarsy ekendikterin bildirgen. Al 14,5 paıyz daýys berýshiler tek ǵashyqtaryn quttyqtap, merkelik kóńil syılaý úshin toılaıtyndyqtaryn bildirgen.
Dese de bógde dinnen qazaq sanasyna orystandyrý kezeńinde ábden sińip qalǵan bul beıresmı merekeniń qazaqqa jat ekeni aıqyn. Bul ıslam dinine de, sharıǵatqa da qıas keledi. Aıtpaqshy biz áýlıe dep áspettep júrgen Valentınniń tasasynda ózimizdiń 15 sáýir "Qozy-Kórpesh pen Baıan sulýdyń" kúni qalyp qoıýda. Bul týraly áleýmettik jelilerde, BAQ betterinde jıi kóterilgenimen 15 sáýirge degen nemquraılylyq basym, esh eleýsiz qalyp qoıatyny ras-aq.
Nurgeldi Ábdiǵanıuly
