Búgin Reseı Federasıasynyń tuńǵysh prezıdenti Borıs Nıkolaevıch Elsınniń dúnıeden ozǵan kúni. Osyǵan oraı onyń Reseı basshylyǵynda bolǵan kezeńine azda bolsa sholý jasaýdy jón kórdik. Borıs Nıkolaevıch Elsın 1931 jyly 1 aqpanda Reseıdiń Sverdlov oblysynyń Talıs aýdanyna qarasty Býtka aýylynda dúnıege kelgen . 1950-1955 jyldary Ýral polıtehnıkalyq ınstıtýtynyń qurylys fakúltetindegi ónerkásip jáne azamattyq qurylys mamandyǵy boıynsha bilim aldy. 1955-1957 Ýraltájtrýbstroı qurylys tresinde alǵashqy kezederi master, bólimshe bastyǵy, sosyn prorab bolady.1961 KOKP músheligine ótedi.1963- 1968 jyldary birqatar qurylys kombınattarynda jumys istep 1968 jyly Sverdlov oblystyq komıtetiniń qurylys bólimin basqarady. 1975-1976 jyldary Sverdlov oblystyq partıa hatshysy, birinshi hatshysy bolyp qyzmet atqarady.1985 jyly KOKP Máskeý qalalyq partıa komıtetiniń birinshi hatshysy. 1986 jyly KOPK búro múshesine kandıdat bolyp saılanady. 1990 jyly RKFSR Joǵary Keńesiniń Tóraǵasy boldy.
Borıs Nıkolaevıch Elsın 1991-1999 jyldary basshylyq etken Reseı Federasıasynyń tuńǵysh prezıdenti. Onyń prezıdenttik kezeńi Reseı tarıhyndaǵy eń aýyr qıyndyqtarǵa toly ýaqyttarǵa tuspa-tus keldi. Elsınniń prezıdenttik kezeńinde qabyldaǵan sheshimderi tek óziniń ómirinde oryn qaldyryp qana qoımaı búkil alyp memlekettiń taǵdyryna áser etti. Onyń tarıhı prosesterde oryn alǵan azamattyq pozısıasy áli de tıisinshe tolyqtaı óz baǵasyn ala alǵan joq. Bir tutas alyp ımperıa KSRO basshylyǵynyń san jyldar boıyndaǵy memlekettik basqarýdaǵy jibergen qatelikterimen, komýnısttik-totalıtarly júıeniń usynǵan qarapaıym adam bolmysyna qarsy keletin pıǵyldaǵy qate doktrınasy aqyr sońynda óziniń absýrdtyq ıdeıalarynyń arqasynda tyǵyryqqa tirelip alyp memleketti tarıh sahnasynan joq etti. Alaıda KSRO-daı ıadrolyq qarýy bar, áskerı potensıaly joǵary memlekettiń ózine tıesili terıtorıa quramynda eshqandaı qaqtyǵystarsyz ydyraýy qıyn edi. Osy oraıda sol kezderi Reseı basshylyǵyn Elsınniń óz qolyna alyp, ımperıanyń kúıreý kezeńinde revanshıstik pıǵyldaǵy Máskeý marshaldarynyń nıetine qaramastan beıbit kúıde taratylýyna yqpal jasaýynda Elsınniń eńbegi zor. Sonymen qatar Elsınniń Keńes ókimetiniń ydyraýynan keıingi kezeńde Reseı basshylyǵynda atqarǵan eńbegi de az emes. Marksıs-lenındik ıdelogıa shyrmaýynda bolǵan KSRO nyń kúıreýinen keıingi Reseıde kúrdeli saıası-áleýmettik kataklızmder men birge birqatar ekonomıkalyq problemalar da oryn alǵan bolatyn. Bul Reseıge qatań saıası júıe men josparly ekonomıkalyq qatynastar júıesin ustanǵan KSRO dan mura esebinde qalǵan syı edi. Saıası-áleýmettik silkinister men saıası-ekonomıkalyq daǵdarystar kezeńinde basshylyqqa kelgen Borıs Elsın túrli kedergilerge qaramastan der kezinde kerekti sheshimder qabyldaı bildi. Ol prezıdent retinde Reseıdiń saıası-áleýmettik keńistigine túbegeıli ózgerister ákeldi, sóz bostandyǵyn jarıa etti, qalyptasqan saıası paradıgmany ózgertýge yqpal etip, Reseı parlametine kóp partıalyq júıe engizýge jaǵdaı jasady. Josparly ekonomıkalyq qatynastar ornyna naryqtyq qatynastarǵa negizdelgen naryqtyq ekonomıkany jasaqtady. Elsın memlekettiń ishki jaǵdaıyndaǵy ózekti máselelerdi sheshýmen ǵana aınalyspaı, eldiń syrtqy saıasatyn da qalypqa keltirýge tyrysty. Ol AQSH jáne Batys elderimen jaqsy qarym-qatynas ornatýǵa tyrysty. Kóp ýaqyttan beri álemde ornyqqan qyrǵı-qabaq soǵysty jalǵastyrýdan bas tarty. Batyspen beıbit kelisim formatyndaǵy saıasat ustandy. Sonymen qatar Elsınniń Qazaqstan – Reseı qarym qatynasynyń jaqsy baǵytta qalyptasýna sińirgen eńbegi zor. Ony biz búgingi kúni eki el arasyndaǵy dostyq qarym qatynasyn aq bile alamyz. Osy oraıda Qazaqstan prezıdenti Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń Borıs Elsın qazasyna oraı Reseı halqyna kóńil aıtqan joldaýynda bylaı degen eken: Búgin bizge asa aýyr qaıǵyǵa toly habar jetti Reseıdiń tuńǵysh prezıdenti Borıs Nıkolaevıch Elsın ómirden ozdy. Men Borıs Nıkolaevıch Elsındi uzaq jyldar boıy tanydym. Biz ekeýimiz jumys babymen de ómirde de jıi kezdesip turatynbyz. Onyń Reseı basshylyǵyndaǵy jyldary Reseı úshin qıyn zaman ornanǵan kezben tus keldi. Borıs Nıkolaevıch Elsın Reseıdi múldem jańa baǵyttaǵy damý satysyna kóterip, demokratıalyq qoǵam ornatyp, naryqtyq ekonomıkany qalypqa keltirdi, Reseıdiń álem elderimen beıbit qarym-qatynas ornatýyna kóp eńbek etti. Onyń demokratıalyq qundylyqtarǵa negizdelgen qoǵam jasaqtaýda totalıtarly júıege qarsy turýyn úlken erlik dep bilemin. Sonymen qatar ol KSRO ydyraǵannan keıin táýelsizdik alǵan eldermen jaqsy qarym-qatynas ornatýǵa kóp eńbek etti. Elimiz egemendikke qol jetkizgen jyldary bizdiń egemendigimizdiń nyǵaıýyna bar kúsh jigerin aıamady. Biz qazaqstandyqtar Borıs Nıkolaevıch Elsındi halqymyz ben memleketimizdiń dosy dep bilemiz...
Borıs Elsınniń Reseı tarıhynda alar orny erekshe tulǵa. Elsın Reseı Federasıasynda 90-ynshy jyldardyń basynda oryn alǵan saıası júıeni demokratızasıalaý men ekonomıkanyń lıberalızasıalaý ıdeıasynyń avtory, reformator. Árıne kez- kelgen túbegeıli reformany júrgizý qıyn ári aýyr jumys, al Reseı sıaqty tarıhy bar elde ol tipten qıyn sharýa. Búginde osyǵan baılanysty Elsın kezeńi reseılik sarapshylar men saıasatkerler arsynda ár túrli baǵalanýda, bireýler Elsın júrgizgen reformalar men qabyldaǵan saıası sheshimderine sol ýaqyttaǵy jaǵdaılardy eskere otyryp durys baǵa berýge tyryssa, endi bireýler oǵan qatań syn tanytýda. Qalaı desek te Borıs Elsın Reseı saıası tarıhynda jańa baǵyt, jańa serpin bergen tulǵa bolyp qala bermek.
Abylaı Sársenbaev
