- Móńke bıdiń: «...Halyqqa bir tıyn paıdasy joq, aı saıyn bas qosqan jıyn bolady...» degeniniń qandaılyq shyndyq bolǵanyn qarapaıym halyq ta ańdaǵandaı: daǵdarys bıliktiń dyǵdyryn qurtqaly «Kúltóbeniń basynda kúnde jıyn»-nyń kebin kep kıdi me – kıdi. Buǵan deıin de sol berekesiz jıyn, bátýásiz bastamalar borady-aý kelip-kelip. «Kim ne aıtty?» degennen góri, «kim ne aıtpady?» dep qaıyra suraq qoısań – sirá, jón!..
Ótken aptada QR Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý (DSJÁD) mınıstri Tamara Dúısenova «Qazaqstandyq jastardy daıashy jáne barmen bolýǵa úıretemiz» degen usynysyn talqynyń tap ortasyna tastap kep jiberdi. Munymen qosa, DSJÁD-nyń dókeı basshysy Dúısenova munyń ázirge pılottyq joba ekenin, ári ony ońtústik-shyǵys elderiniń tájirıbesine súıenip aıtatynyn jetkizgen.
Tipti Tamara hanym jastardy qyzmet kórsetý salasyndaǵy qysqa merzimdi kýrstarǵa tartatynyn da málim etken. Ári atalǵan mamandyqtardyń aıtqanǵa bolmasa, ońaı qyzmet emes ekenin aıtyp: «Ony joǵary dárejeli mamandar ǵana úıretip shyǵarady... Jastarǵa oqý tegin, tek jol aqysy men turaǵyn óz qaltasynan tóleıdi...meniń oıymsha, bul – bizge qajet tájirıbe. Oǵan meıramhana ıeleri men qonaqúı jáne de basqa da qyzmet kórsetý uıymdarynyń mamandaryn tartýymyz kerek», – degen.
Osy jerde jańaǵy DSJÁD basshysy maqtanyp aıtqan «joǵary mamandyq» ıeleriniń kimder ekeni de birjola anyqtala túsedi. Iaǵnı, endigi osy mamandyqty úırengisi keletin jastardyń sý jańa «sýper» ustazdary – meıramhana ıeleri men qonaqúı mamandary bolatyn kórinedi. Sonda munsyz da qonaqjaı, qonaqqa bary men beıilin usynýdy bir kisideı biletin eldiń urpaǵy sol «joǵary mamandyq» ıelerinen neni úırengendeı? Taǵam toly tabaq tasý men shaıtan toly sharap quıýdy mamandyq dep oqý úshin be?!
Endi mynaǵan qarańyz: mınıstrdiń pikirinshe, daıarlyq kýrstary birneshe deńgeıde ótkizilmek. Birinshiden, arzan qoǵamdyq tamaqtaný ortalyqtarynda daıashy bolýdy úırenedi. Arnaıy kýrstardy bitirgen mamandar ekinshi deńgeıde qymbat dámhanalar men meıramhanalarda jumys isteı alatyn bolady. Al úshinshi kezeńde barmen mamandyǵyn ıgerip shyǵýǵa múmkindik alady eken.
Kúlkińiz kele me, kelmeı me?! Bul bir eldiń bildeı mınıstrlik basshysynyń aýzynan shyqqan sóz. Daıashy men barmen tárbıelep, eldiń bar áleýetin arttyramyn, jastardyń qaǵanaǵyn qaryq qylamyn deý – halyq úshin sony jańalyq bolmaq túgili, sory sorǵalaǵan soraqylyq bolsa kerek!
Nege deısiz ǵoı?! Sol mınıstr aıtqan ońtústik pen shyǵys eli turmaq, bizdiń elde bul mamandyqty arnaıy kýrstarsyz-aq jastarymyzdyń eki-úsh aıda úırenip shyǵatynyn umytpaǵanymyz lázim! Óıtkeni qazirde joǵary oqý ornyndaǵy (JOO) stýdentterimizdiń 50–60 paıyzy onsyz da barmen, onsyz da daıashy atanyp júrgeni beseneden belgili. Ásirese komersıalyq bilim alyp júrgen jastardyń deni – daıashylyq qyzmetten nápaqasyn taýyp júr desek, artyq aıtpaǵanymyz!
Onyń ústine tyǵyryqtan shyǵý úshin el prezıdentiniń aldynda kózimen jer shuqyp otyryp, kenet «Taptym, taptym» dep aıqaılaıtyn tapqyrlyqtyń sıyq-syqpyty bul emes: Astana men Almatyda ǵana azdap suranys bar demeseńiz, bylaıǵy dúńgirshek ataýlyda bálish pen samsa satýdan aspaıtyn óńirlerde bul mamandyqtardyń bási tipten tómen (halyqtyń qaltasy da sol taǵamdardy kóterýden artylmaıdy).
Al sol tutas el mańdaıyna madaq qylyp qadaǵan qos qaladaǵy jańaǵy qos mamandyqty qajetsinedi-aý degen el týrızmi she? Bir Ankaranyń bir aılyq tabysynan asar-aspas! Sóıte tura, «Qarǵa qaz bolamyn dep aıaǵyn úsiripti» degendeı, ózimizdi birden týrızmi damyǵan el sanatynda elestetý, sol arqyly jastarymyzdy jappaı daıashy men barmen mamandyǵy boıynsha oqytyp, jumyspen qamtı qoıamyz deıtin dúmbilez oı – bizge mandat bolmasa kerek!
Sonda deımin, bireýdiń álpeshtegen jalǵyzy kimge baryp jalpaqtaǵandaı?! Ádette toıǵa shyǵyp, daıashy atanǵanynyń ózin kóldeneń kózden kóp ýaqytqa jasyratyn jastarǵa kelip: osy mamandyqty oqyǵyń kele me dep surap kórińiz? Tipten budan ary ne deýge bolady?! Sizshe keshegi Maǵjan sengen jastardan daıashy men barmen jasaý – qıanattyń qıanaty emes pe, Tamara hanym?
- P.S.: mundaıda eldiń úmiti aqtalmasa, qalaýlysyna syn bolsa kerek: sol úshin de mınstrlerge eskerterimiz – oınap sóılemeı, oılap sóıleýdi úırenetin kez kelgen sıaqty!
Qozybaı QURMAN,
«D»
Bul eki arada
Bilim mınıstrligi
BİLİMMEN EMES,
jemqorlyqpen aınalysa ma?
Bilim salasyndaǵy sybaılas jemqorlyq deńgeıi Qazaqstanda eń joǵary bolyp otyr. Qazaqstanda ár altynshy sybaılas jemqorlyq qylmys bilim salasy qyzmetkerlerimen jasalǵan. Máselen, quqyqtyq statısıka organynyń aqparynsha, 2013 jyly bilim salasynda barlyǵy 145 jemqorlyq qylmys tirkelse, al 2014 jyly 252 qylmys tirkelgen», – delingen beısenbide «Nur Otan» partıasy janyndaǵy jemqorlyqqa qarsy kúres jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq keńestiń selektorlyq otyrysy barysynda taratylǵan aqparatta.
Ol ol ma, baspasóz qyzmetiniń habarlaýynsha, 2014 jyly barlyq tirkelgen sybaılas jemqorlyq qylmystardyń arasynan ár altynshy qylmysty bilim salasynyń qyzmetkerleri jasaǵan kórinedi.
«Bul ne sumdyq?» – deı bergenińizde, taǵy da tyń aqparat basyp qalady. BǴM qyzmetkerleriniń arasynan da jemqorlyq deıtin «beıdaýa indet» boıynsha qylmys faktysy tirkelipti. Buǵan dálel: «BǴM qyzmetkerleri jasaǵan sybaılas jemqorlyq qylmysynyń sany salalyq vedomstvonyń qyzmetkerlerine qatysty eki esege ósken, 2013 jyly – 9, 2014 jyly – 18 sybaılas jemqorlyq qylmys tirkelgen», – delingen baspasóz paraqshasynda.
Sirá, «Balyq basynan shirıdi» degen osy bolsa kerek?! Mundaıda, táıiri, ne deýge bolady? Osydan keıin de atalǵan mınıstrlik jemqorlyqpen kúresip jatyrmyz deıdi-aý?! Mundaı jemqorlyq jaılaǵan bilim berý ortalyqtarynan qandaı urpaq tárbıelenedi?
Onymen qoımaı, jumyspen qamtımyz deıdi shirkinder! Onan da jemqorlyqpen aınalysamyz dese, ashshy da bolsa, halyq tyńdaǵysy kelgen shyndyq osy bolmas pa edi, táıiri?..
Álkeı ÁBDİǴAPAROV
«Obshestvennaıa pozısıa»
(proekt «DAT» №08 (279) ot 26 fevralá 2015 g.
