Marqum Zamanbek Nurqadilovtiń «ózin-ózi úsh ret atyp» oqqa ushqanyna da kóp jyldar bolypty. Jasyratyn eshteńe de joq, osy osynaý qazaqtyń asyl azamaty týraly kezinde de, keıin de eń kóp jazǵan qalamger men ekenmin. Zákeń jaıly jazǵandarymdy jınaqtasam, qalyń bir tom bolar edi. Biraq, ol kitapty batyly baryp, kim shyǵara qoısyn.
Eń aldymen, tómende Zákeń kóz jumǵannan keıin jazylyp, «Jas alash» gazetine jarıalanǵan «Zamanbek! Zamanbek! Zamanbek!» degen dastanymnan shaǵyn ǵana úzindi keltirip, sosyn negizgi áńgimeme kósheıin:
«1.
Janyp bir turǵan ot pa edi?
Atylar jalǵyz oq pa edi?
Zákeńdeı súıgen óz ultyn
Qazaqta erler kóp pe edi?..
Jetetin jerge jetkende,
Tap bolǵan qazaq ótkelge…
Zákeńnen ultym aıyrylyp,
Qalǵaly kóp jyl ótken be?..
Janymen ultyn súıdi me?
Sol úshin otqa kúıdi me?
Zamanbeksiz ótken sol kóp jyl
Qazaqqa ońaı tıdi me?..»
Men 1991-1995 jyldary Zamanbek Nurqadilov basqarǵan Almaty qalalyq atqarý komıteti, keıin Almaty qalasy ákimshiliginde sol kezde jańadan ǵana dúnıege kelgen «ultaralyq qatynas jáne qoǵamdyq saıası uıymdarmen jumys bóliminde» memlekettik qyzmet atqarǵan edim (qazir bul bólim «ishki saıasat» dep atalady). Atynan kórinip turǵandaı, biz negizinen saıası uıymdarmen tyǵyz baılanysta jumys istedik. Ózim ákimshilikke «Azat» qozǵalysynan kelgen bolatynmyn. Ol jyldary Almaty qalasyndaǵy demokratıalyq kúshter jıi-jıi mıtıńiler ótkizip, joǵary jaqqa ózderiniń saıası talaptaryn qoıyp jatýdy dástúrge aınaldyrǵany belgili. Men qyzmet atqarǵan bul bólim ishki ister, ulttyq qaýipsizdik komıteti, sot, prokýratýralarmen, basqasha aıtqanda, kúshtik qurylymdarmen tyǵyz baılanysta bolatynbyz. Bizdiń kúsh qurylymdarymyz kóshegi shyqqan ereýilshilerge birde bir ret kúsh qoldanǵan emes. Naǵyz «qoı ústine boz torǵaı jumyrtqalaǵan» tamasha zaman bolatyn.
Tipti, memlekettik qyzmette júrgen meniń ózim keńsede otyryp alyp, ákimdiktiń ishinde saıası júıeni aıamaı synaıtyn táýelsiz saıası «Alashorda» gazetin shyǵaratynmyn. Osynyń bárin Zákeń biletin, bilse de bilmegendik tanytatyn. Mine, naǵyz demokratıa qashan jáne kimniń tusynda bolǵanyna bir ǵana dálel...
Zamanbek Nurqadilov marqum týǵan ulty qazaǵyn sheksiz súıetin edi. Ol kisiniń eki sóziniń biri "qazaǵym!", "uly dalam!" edi. Zamanbek marqum qolynan kelgeninshe qazaǵyna kómek qolyn sozdy. Almatydaǵy belgili tanymal tulǵalardyń barlyǵy derlik Zákeńniń tusynda páterli bolǵany belgili. Almaty qalasyndaǵy 19 kósheni tuńǵysh ret qazaqshalaǵan da bizdiń Zákeń edi. «Alash» kósemderiniń aldyńǵy sapynda bolǵan Ahmet Baıtursynuly turǵan úıdi ol kisiniń murajaıyna aınaldyrǵan da Zamanbek bolǵanyn qalaı umytarsyń.
Almatydaǵy «Azat», «Jeltoqsan» jáne t.b. saıası qozǵalystarǵa Seıfýllın kóshesinen «Demokrattar úıin» alyp bergen Zamanbek ekenin ashyq aıtamyn. Týǵan ulty qazaǵyn jan-tánimen súıdi, kóz jumǵansha qazaǵyna qaltqysyz qyzmet etti. Toq eterin aıtqanda, «qazaǵym!» dep eńirep ótken asyl azamat osy Zamanbek Nurqadilov boldy. Sol kezdegi de, qazirgi de bizdiń bılikte Zákeńdeı týǵan ultyn sheksiz súıgen birde bir azamat bolmaǵany qandaı aıanyshty dersiń!..
1991 jyldan bastap aýyldardan bosqan baspanasyz, jumyssyz qazaq jastary, olardyń otbasylary Almatyǵa qaraı aǵylǵany belgili. Bos jatqan jerlerdi basyp alý da sol jyldary bastalǵan bolatyn. Zákeń bizdiń bólimge sol bos jatqan jerlerdi basyp alǵandardyń tizimin jasatty jáne jer basyp alǵan qazaq jastarynan eshqandaı «tirkeý» talap etpeı, olarǵa 10 sottyqtan jer telimin berý týraly sheshim qabyldady.
Sol jyldary biz Almaty mańyndaǵy «Shańyraq-1, 2, 3, 4», «Altyn besik», «Dýman», «Taýgúl», t.b. yqsham aýdandarynyń ashylýyna yqpal jasadyq. Meniń esimde qalǵany - shamamen 20 myń otbasyna jer telimderin tegin úlestirip, zańdastyryp bergenimiz edi. Sol jyldary jer suraǵan bir de bir qazaq jasy jersiz qalǵan joq. Osy arada bir basa aıtatyn másele – Zamanbek Nurqadilov ol jer telimderin tegin úlestirdi. Ony aıtasyz, Almaty qalasynyń ortalyǵynan bosap qalǵan páterlerdi tek baspanasyz qazaq otbasylaryna úlestirýge múmkindik jasaǵany. Oǵan bir dálel - Gagarın men Jandosov kósheleriniń qılysyndaǵy jer silkiný synaǵyn ótkizetin 5 qabatty turǵyn úıdi tutastaı baspanasyz qazaq otbasylaryna bergeniniń ózi kózsiz erlikpen para-par edi!
Mundaı Zákeńniń týǵan ulty qazaǵyna jasaǵan jaqsylyqtaryn qansha tizbelesem de aıtyp taýysa almaıtyn sıaqtymyn.
Toqsan aýyz sózdiń tobyqtaı túıini – týǵan ulty qazaǵyna ólsheýsiz jaqsylyq jasaǵan Zamanbek Nurqadilovteı birde-bir joǵary laýazymdy sheneýnik oǵan deıin de, Zákeńnen keıin bolǵan emes!
Topyraǵyń torqa bolsyn, asyl azamat Zamanbek aǵa, dep áńgimemdi aıaqtaımyn!..
Burynǵy memlekettik qyzmetker Jumash Kenebaı
