Pedagogtyń rýhanı kemeldenýiniń alǵysharty –

ýaqyt – muǵalimniń bos ýaqyty

V.A.Sýhomlınskıı

Bul taqyrypty aldymen muǵalimderdiń oqıtynyna senemin. Biraq, joǵary shendilerdiń, tym bolmaǵanda mektep dırektorlary men ýnıversıtet rektorlarynyń, olardyń aqylshylary men orynbasarlarynyń oqyǵanyn qalar edim. Biraq ...

Árıne, kim qansha ǵumyr súredi, ol Jaratqanǵa ǵana aıan. Jumyr basty pendege ony bilgennen, bilmegeniniń ózi paıdaly. Árbir adam jer betine tegin kelmeıdi. Olardyń atqaratyn mindeti men oryndaıtyn jumysy bolady. Oqytýshylyq ta solaı, kóp pendeniń enshisine jazylǵan nesibe. Sen bolmasań da, áıteýir bireý tas qarańǵy túnekke sáýle shashary anyq qoı. Mahabbatpen jaratqan adamzatty Jaratqannyń qarańǵy qapasta ustamasy o bastan belgili dúnıe emes pe? 

Nege oqytýshyny aıtamyn? Onyń da ózindik sebebi bar. Adam balasy ana qursaǵyndaǵy “qarańǵylyqtan”, jaryq, biraq oqymasań “qarańǵy” dúnıege kelgende, osy oqytýshy atalatyn Qudaıdyń quldary olardyń kókirek kózderin ashyp, sanasyna sáýle tógedi. Jer betinde dál osyndaı uly muratty oryndaıtyn ózge eshbir maman joq.

Júrek kózi ashylyp, sanasy bilim men ǵylymnyń  sáýlesine shomyǵan adam balasynyń kókiregi hıkmetke tolyp, ne bir ǵajaıyp dúnıelerdi ómirge ákeledi. Jaqsy ıdeıa, úzdik óner týyndysy, ınovasıa, joǵary tehnologıa, salaýatty ómir, ádebıet, sulýlyq pen saýlyq. Ne kerek, kúlli adam balasynyń ıgiligine qajetti barlyq jetistikter men qundylyqtar, mine, osy “Ǵajaıyp dúnıe” degen bir-aq aýyz sózge syıyp kete beredi. Osynshama materıaldyq jáne rýhanı baılyqtyń basynda jer betindegi jalǵyz núktedeı qaraıyp nemese aspandaǵy jalyny qaıtqan aq ergejeıli juldyzdaı bolyp sol muǵalimder qaraýytady...

Muǵalimder – ózderi laýlap janatyn ári sol jaryq, jylýymen álemdi de izgilik pen jaqsylyqtyń, molshylyq pen beıbitshiliktiń shýaǵyna bóleıtin jumyr jerdiń jupyny ǵana pendeleri. Áńgime sol muǵalimderdi qalaı tamyljytyp jandyra bilýde jatyr. Ol mazdap jansa, uzaq ári shúlen sáýle tógedi. Al byqsyp jatsa, odan qolqany qabar tútin shyǵady. El-jurtqa tanys bir qarapaıym zańdylyq bar. Peshke otyndy nyǵarlap, kóp salatyn bolsaq, otymyz byqsyp janbaıdy. Sol sekildi muǵalimniń basyn kerekti-kereksiz jumyspen, qaǵazbastylyqpen tumshalaı beretin bolsaq, odan ot oınap, jalyn ushqyndamaıdy.

Qurmetti basshylar, ǵylym men bilim formashyldyqtyń shegesin qaǵatyn qatań tártippen, tómen jalaqyǵa jarmasqan joǵary talappen damymaıdy. Ol – táýelsiz, erkin oımen, uıaty ári jaýapkershiligi bar mahabbatpen, utymdy ári júıeli basqarýmen, jetkilikti jasalǵan tehnıkalyq-materıaldyq bazamen damıdy. Sondyqtan oqytýshylardyń bos ýaqytyn kóbeıtińiz, sózi men isine erkindik berińiz, ortasha aýqatty adamdar qataryna qosyńyz, bilim ordalarynyń jaǵdaıyn jaqsartyńyz. Mine, sonda ǵana olar laýlap janyp, urpaq sanasyna joǵaryda aıtqan  “Ǵajaıyp dúnıelerdi” jasaýdyń negizin qalaı alady.

Qaısy elde “Ǵajaıyp dúnıeler” kóp jasalsa, olar qýatty elge aınalady. Olardyń halqynyń baqytty shaqtary uzaq bolady. Demek, oqytýshylary da uzaq, san ǵasyrlap jasaıdy degen sóz. Al kerisinshe bolsa, ondaı eldiń oqytýshylarynyń ǵumyry naǵyz “qamshy sabyndaı” ǵana, pedagogıkalyq jumys ótilinen aryǵa barmaıdy. Elimiz baı-qýatty bolsyn deseńiz, ustazdarymyzdyń “ǵumyrynyń” ǵasyrlarǵa jetýine jaǵdaı jasaıyq.  

  Qaster Sarqytqan,  

 Abaı atyndaǵy QazUPÝ, ustazy