As úıdegi eń «qıyn» súıek máselesi sheshile jazdady: Qytaı ǵalymdary usaq súıegi joq kúmis móńkeni ósirdi. Akvakýltýraǵa jańa qarqyn berilýi múmkin, biraq qaýipsizdikke qatysty suraqtar ashyq qaldy.
Ne jáne qalaı ózgertildi
South China Morning Post dereginshe, qytaı zertteýshileri CRISPR-Cas9 kómegimen súıek ósýine jaýapty runx2b genin embrıon satysynda nysanaǵa aldy. Nátıjesinde qabyrǵa men omyrtqa sekildi negizgi qańqa saqtaldy, al et arasyndaǵy ondaǵan juqa Y-tárizdi súıekter joǵaldy.
Jobaǵa qatysqan ǵalymdar juqa súıekterdi ǵana qysqartýdy maqsat etti, sebebi barlyq súıekti alyp tastasa, balyq ómir súre almaıdy dedi. Bul sheshim as ishý kezinde tutylyp qalatyn qaýipti súıekterdi azaıtýy múmkin dedi zertteýshiler.
«Chjýnke №6»: alty jyldyq zertteýdiń jemisi
CGTN málimetinshe, Qytaı ǵylym akademıasy «Dál jobalaý jáne seleksıa» baǵdarlamasy aıasynda kúmis móńkeniń jańa surpyn alty jyl zerttedi. Nátıjesinde «Chjýnke №6» dep atalǵan túr usynyldy. Ol dástúrli dámi men qurylymyn saqtady, biraq 80-nen astam usaq súıekten qutyldy.
Zertteýshiler bul balyqty óndiristik ósirýge beıimdedi: qorekti tıimdi sińiretin, ımýnıteti berik, ósý qarqyny joǵary lınıa ázirlendi. Óndirýshiler súıek ajyratatyn kúrdeli prosesterden arylýy múmkin, al óńdeý quny arzandaýy yqtımal dedi mamandar.
Naryq pen tutynýshyǵa áseri
Qytaıda karp pen móńke dámi úshin baǵalansa da, meıramhanalar olardy súıegine bola sırek usynady. Ýaqyty tyǵyz qala turǵyndary usaq súıekti tazartyp otyrýdy qalamaıdy. Osy tosqaýyldy «súıeksiz» nusqa álsiretýi múmkin.
Turmystyq turǵyda da paıda az emes: Interesting Engineering balyq súıegine tutylyp qalý jedel járdemge júginýge jıi ıtermeleıtin ahýal ekenin jazdy. Keıde súıek óńeshti jaraqattap, ınfeksıa men qan ketýge deıin jetkizýi múmkin dedi basylym.
Ǵylym ne deıdi, táýekel qaıda tur
SCMP jáne ózge BAQ bul jańalyqty akvakýltýradaǵy ilgeri qadam dep sıpattady. Degenmen adam aǵzasyna yqpalyna qatysty keshendi zertteý usynylmady. Demek, azyq-túlik qaýipsizdigine baılanysty táýekelder bar bolyp tur.
Táýelsiz saraptama, uzaqmerzimdi klınıkalyq baqylaý jáne ashyq derek qajet. Áıtpese «tabıǵı» men «jobalanǵannyń» arasyndaǵy shekara juqara túsken zamanda tutynýshy senimi álsireýi múmkin.
Kontekst: qarqyndy ósim jáne dástúrli talǵam
Karp pen móńke TMD men Azıada keń taralǵan. Qolaıly jaǵdaıda karp óte jyldam kóbeıedi: analyq bir maýsymda 1,5 mıllıonǵa deıin ýyldyryq shashýy múmkin. Tosqaýyl – usaq súıek. Dál sony qytaılyq ǵalymdar gendik deńgeıde aınalyp ótýge tyrysty.
Endi óndirýshiler joǵary aqýyzdy ónimdi arzanyraq jáne yńǵaıly formatta usynýǵa umtylýy múmkin. Al qoǵam qaýipsizdikke qatysty tolyqqandy jaýap kútip otyrýy tıis.
Dál qazir «Chjýnke №6»-ny komersıaǵa shyǵarý múmkindigi talqylanyp jatyr. Naryqqa qashan jáne qandaı aıada usynylatynyn retteýshiler men ǵalymdar aıqyndaýy kerek.
Bul týraly Qamshy.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.
