Balalar sýısıdi máselesi Qazaqstan úshin eń ótkir jáne aýyr taqyryptardyń biri bolyp qala beredi. Sońǵy jyldardaǵy Statısıka jaǵdaıdyń óte alańdatarlyq ekenin kórsetedi. Bas prokýratýranyń Quqyqtyq statısıka jáne arnaıy esepke alý komıtetiniń málimeti boıynsha, 2025 jyly kámeletke tolmaǵandar arasynda 405 sýısıd áreketi, sondaı-aq 199 sýısıd faktisi tirkelgen. Nelikten balalar mundaı qadamǵa barady?
Quqyq qorǵaý organdarynyń tergeýleri balalardyń sýısıdtik minez-qulqy kóbinese áleýmettik-psıhologıalyq faktorlarǵa baılanysty ekenin kórsetedi.
"Olardyń arasynda ata – analarmen qaqtyǵystar, qurdastarymen qarym – qatynas máseleleri, jaýapsyz mahabbat, jalǵyzdyq sezimi jáne basqa da jeke tájirıbeler bar", - dep habarlady Bilim mınıstrligi redaksıanyń ótinishine jaýabynda.
Balalar arasyndaǵy sýısıd: mektepterde qandaı sharalar qoldanylady?
Mektepterde profılaktıka júrgiziledi. Atap aıtqanda, oqýshylardyń ómirsheńdigi men qarym-qatynas daǵdylaryn qalyptastyrý úshin jeke qaýipsizdik sabaqtary.
Mektep mamandaryna bólek ról beriledi.
"Bilim berý uıymdarynda toǵyz myńǵa jýyq pedagog-psıholog jáne bes myńnan astam áleýmettik pedagog jumys isteıdi", - dep atap ótti mınıstrlikte.
Olar úshin ádistemelik materıaldar daıyndaldy. Mysaly, "mektep psıhologyna kómek"jınaǵy. Onda aýtodestrýktıvti jáne devıantty minez-qulqy bar oqýshylardy anyqtaý ádisteri, sondaı-aq táýekel tobyna jatatyn balalardy tereń psıhodıagnostıkalaýǵa arnalǵan Jumys quraldary bar.
Senim telefondary men erte áreket etýdiń róli
Mınıstrlikte aldyn alýdyń taǵy bir quraly balalar men eresekter otbasy jáne kámeletke tolmaǵandardyń quqyqtaryn qorǵaý máseleleri boıynsha júgine alatyn "111" baılanys ortalyǵynyń jumysy dep ataldy.
"2025 jyly balalardan 124 461 ótinish kelip tústi, onyń 96 – sy sýısıd máseleleri boıynsha. Memlekettik organdar tıisti kómek kórsetti", - dep atap ótti mınıstrlikte.
Sondaı-aq, Bilim jáne densaýlyq saqtaý mınıstrlikteri sýısıdtik minez-qulyq belgileri bar kámeletke tolmaǵandardy anyqtaýdyń birlesken algorıtmin iske asyrýda. Ol mamandardyń balamen odan ári jumys isteýin kózdeıdi jáne ózine-ózi qol jumsaý áreketi kezinde memlekettik organdardyń is-qımyl tártibin aıqyndaıdy.
Aldaǵy jyldarǵa arnalǵan josparlar
2026-2030 jyldarǵa arnalǵan "Qazaqstan balalary" biryńǵaı baǵdarlamasynyń tujyrymdamasy sheńberinde qosymsha sharalardy engizý josparlanýda.
Osyndaı sharalardyń qatarynda josparlanýda:
zańnamany jáne vedomstvoaralyq ózara is-qımyldy jetildirý;
psıhologıalyq dıagnostıkanyń biryńǵaı quraldaryn engizý;
táýekelderdi erte anyqtaý júıesin qurý;
biliktilik talaptaryn qaıta qaraýdy jáne "pedagog-psıholog saǵatyn"engizýdi qosa alǵanda, mektep psıhologtarynyń rólin kúsheıtý;
oqýshylar men ata-analarǵa arnalǵan ádistemelik jáne beınematerıaldar ázirleý;
psıhıkalyq densaýlyqty eskere otyryp, medısınalyq tekserýlerdi jetildirý.
Sonymen qatar, balalardyń qaýipsizdigin arttyrý úshin paıdalana alatyn bilim berý uıymdarynyń beınebaqylaý júıelerine jasandy ıntellekt tehnologıalaryn kezeń-kezeńimen engizý múmkindigi qarastyrylýda.
