Árbir eresek adam stresstik jaǵdaıdaǵy emosıalardy jeńe almaıdy-balalar týraly ne aıtýǵa bolady. Balany qorqynyshty nemese kútpegen nársege tap bolǵan kezde ony qalaı durys qoldaý kerek? 

Alǵashqy psıhologıalyq kómek degenimiz ne?

Alǵashqy psıhologıalyq kómek — bul balaǵa (jáne ózine) travmatıkalyq oqıǵadan keıingi alǵashqy saǵattarda nemese kúnderde stressti jeńýge kómektesetin qarapaıym jáne tıimdi ádis.

Bul terapıa nemese emdeý emes. Bul adamǵa ózin qaýipsiz sezinýge, tynyshtandyrýǵa jáne qıyn oqıǵalardan qalpyna keltirýge kómektesetin qarapaıym áreketter jıyntyǵy.

Negizgi maqsat – baqylaý, senimdilik jáne basqa adamdarmen qarym-qatynasyna mán berý.

Mundaı ádisti balalar psıhologıasy salasyndaǵy amerıkalyq zertteýshiler ázirledi jáne búginde bul tásil búkil álemdegi mektepterde, aýrýhanalarda, kómek ortalyqtarynda jáne otbasylarda qoldanylady.

Nelikten ata-analar muny bilýi kerek?

Bala syrtqy jaǵynan "jaqsy" bolsa da, ishki tájirıbe kúshti jáne uzaq bolýy múmkin. Ásirese eger:

bala qorqynyshty nárseni kórdi,

oqıǵaǵa qatysýshy nemese kýáger boldy,

bir nárseni nemese mańyzdy bireýdi joǵaltty,

belgisizdikten (qozǵalý, aýrý, apat jáne t.b.) mazasyzdyqty sezinedi.

Ata-analar mundaı jaǵdaılarda árdaıym "emdeýge" asyqpaýy kerek. Biraq olar túsinistik tanytyp, qoldaý bildirý arqyly balanyń senimine kire alady.

Ata-ana ne isteı alady?

Baılanys jáne nazar. Sizge tek jaqyn bolý kerek, úzilissiz tyńdaý kerek. Balany "bárin aıtýǵa" májbúrlemeńiz — eger ol bóliskisi kelse, ony tyńdaýǵa daıyn ekenińizdi bildirińiz.

Qaýipsizdik jáne jaılylyq. Ata — ananyń basty mindeti-balaǵa qaýipsizdik sezimin qaıtarý. Tanys nárselerdi uıymdastyryńyz: kórpe, oıynshyq, shaı, súıikti kitap, keshki tártip. Bir qaraǵanda, mundaı usaq-túıekter jaılylyqty týdyrady.

Turaqtandyrý. Eger bala shatassa nemese qorqatyn bolsa, oǵan "qazirgi ýaqytqa oralýǵa" kómektesińiz: aınalańyzǵa birge qarańyz, zattarǵa qol tıgizińiz, birneshe tereń tynys alyńyz.

Qajettilikterdi anyqtaý. Keıde balaǵa uıyqtaý, tamaqtaný nemese Súıikti úı janýarlaryn kórý qajet. Surańyz: "dál qazir ózińizdi jaqsy sezinýge ne kómektesedi?"Bul fraza balalarǵa da, jasóspirimderge de óz sezimderin túsinýge jáne olardy sózben jetkizýge kómektesedi.

Praktıkalyq kómek. Kúndelikti jumys baqylaýdy qaıtarady jáne mazasyzdyqty azaıtady. Dál qazir kún tártibin qalaı qalpyna keltirýge jáne uıqyny qalaı retteýge bolatynyn oılańyz.

Baılanys jáne qoldaý. Oqshaýlanbaý mańyzdy, ásirese balalar. Áleýmettik qoldaý stresstiń lekar retinde jumys isteıdi. Týystarynan balamen telefon arqyly sóılesýin surańyz, dosyn shaqyryńyz.

Stress pen sezim týraly sóılesińiz. Balaǵa qorqynysh, qaıǵy nemese ashýlaný qalypty jaǵdaı ekenin bilý mańyzdy. Oǵan túsindirińiz: "qorqynyshty nárse bolǵan kezde adamdar jıi qorqady nemese qaıǵyrady. Bul bolady. Bul jaqsy. Sen jalǵyz emessiń".

Kásibı kómekti tartý. Eger bala uzaq ýaqyt uıyqtamasa, dirildep, sóılesýden aýlaq bolsa nemese bolǵan oqıǵany jıi eske túsirse, psıhologpen keńesken jón. Keıde resýrs pen senimdilikti qalpyna keltirý úshin bir-eki keńes jetkilikti.