Prokýratýra organdary 2015 jylǵy 26 sáýirge taǵaıyndalǵan kezekten tys prezıdenttik saılaýdy uıymdastyrý jáne ótkizý kezeńinde saılaý zańnamasynyń dálme-dál jáne birkelki qoldanylýynyń zańdylyǵyna joǵary qadaǵalaýdy júzege asyrýdy jalǵastyrýda.
Búgingi kúnge saılaý komısıalary nemese memlekettik organdar tarapynan qandaı da bir buzýshylyqtar tirkelgen joq.
Tek qana saılaý aldyndaǵy úgitti ótkizý, sondaı-aq qoǵamdyq pikirge suraý salý nátıjelerin jarıalaý sharttarynyń jekelegen buzýshylyqtary oryn alǵan, olar boıynsha aldyn alý sıpatyndaǵy sharalar qabyldandy.
Jalpy, saılaý qarsańyndaǵy kúnge, úgitteýdi qosa alǵanda, barlyq is-sharalar «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy saılaý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsıalyq zańynyń (budan ári – Konstıtýsıalyq zań) talaptaryna sáıkes ótkizildi.
Degenmen, saılaý qarsańyndaǵy, sondaı-aq saılaý kúni quqyq buzýshylyqtardyń aldyn alý maqsatynda saılaý prosesiniń barlyq qatysýshylarynyń nazaryn zańnamanyń kelesi normalaryna aýdaramyz.
Konstıtýsıalyq zańnyń 27-babynyń 2-tarmaǵyna sáıkes saılaý aldyndaǵy úgit saılaý bolatyn kúnniń aldyndaǵy kúngi jergilikti ýaqyt boıynsha nól saǵatta, ıaǵnı, 2015 jylǵy 24 sáýirdegi 00.00 saǵatta aıaqtalady.
Saılaý bolatyn kúni jáne onyń qarsańyndaǵy kúni kez kelgen úgitke tyıym salynady (Konstıtýsıalyq zańnyń 32-baby).
Bul rette, saılaý komısıalarynyń úı-jaılarynan jáne daýys berýge arnalǵan úı-jaılardan tys jerlerde burynnan ilýli turǵan baspa úgit materıaldaryn sol oryndarynda qaldyrýǵa bolady.
Daýys beriletin kún aldyndaǵy bes kún ishinde jáne daýys beriletin kúni buqaralyq aqparat quraldarynda qoǵamdyq pikirge suraý salý nátıjelerin, saılaý nátıjeleriniń boljamyn, saılaýǵa baılanysty ózge de zertteýlerdi jarıalaýǵa jol berilmeıdi.
Saılaý kúni daýys beriletin úı-jaıda nemese daýys berý pýnktinde qoǵamdyq pikirge suraý salýǵa tyıym salynady (Konstıtýsıalyq zańnyń 28-babynyń 9-tarmaǵy).
Konstıtýsıalyq zańnyń 39-babynyń 2-tarmaǵyna saı daýys berýge arnalǵan úı-jaıdaǵy adamdar daýys berýdi ótkizý jónindegi komısıa belgilegen erejelerdi qatań saqtaýǵa mindetti. Tıisti saılaý komısıasynyń tóraǵasy tártipke jaýapty bolady jáne Konstıtýsıalyq zańnyń erejelerin buzyp, daýys berýdi ótkizýge kedergi keltirgen kez-kelgen adamnyń ol jerden ketýin talap etýge quqyly.
Daýys berý kúni daýys berýge arnalǵan úı-jaıda saılaý prosesine qatysy joq bógde adamdardyń bolýyna tyıym salynady.
Árbir saılaýshy ózi daýys beretinin atap ótemiz.
Saılaýda daýys quqyǵyn basqa bireýge berýge jáne sol sıaqty basqa adam úshin daýys berýge jol berilmeıdi (Konstıtýsıalyq zańnyń 41-baby).
Qazaqstan Respýblıkasynyń Bas prokýratýrasy:
- saılaý aldyndaǵy úgitti saılaý kúni ne onyń aldyndaǵy kúni júrgizgeni;
- eki ne odan kóp ret nemese basqa saılaýshyǵa daýys berý jolymen teń saılaý quqyǵy týraly talaptardy buzǵany;
- basqa adamdar úshin daýys berýge múmkindik berý maqsatynda azamattarǵa saılaý búletenderin bergeni;
- daýys beriletin kún aldyndaǵy bes kún ishinde jáne daýys beriletin kúni buqaralyq aqparat quraldarynda qoǵamdyq pikirge suraý salý nátıjelerin, saılaý nátıjeleriniń boljamyn, saılaýǵa baılanysty ózge de zertteýlerdi jarıalaǵany;
- saılaý kúni daýys beriletin úı-jaıda nemese daýys berý pýnktinde qoǵamdyq pikirge suraý salǵany úshin jaýapkershilik týraly resmı eskertedi.
Joǵaryda keltirilgen zańnama normalaryn túsindire otyryp, Qazaqstan Respýblıkasynyń Bas prokýratýrasy barlyq jeke jáne zańdy tulǵalardy, sondaı-aq buqaralyq aqparat quraldaryn kezekten tys prezıdenttik saılaýdyń qarsańynda, sondaı-aq ony ótkizý kúni zańdylyqty buljytpaı saqtaýǵa shaqyrady.
