Bıyl Uly Jeńistiń 70 jyldyǵy. 1941 jyldyń maýsymynda bastalyp, úzdiksiz 5 jylǵa, ıaǵnı 1418 kúnge sozylǵan surapyl soǵysqa Keńes Odaǵy quramyndaǵy respýblıkalardyń azamattarymen qatar qazaqstandyqtar da qatysty. Sońǵy derekter boıynsha Qazaqstannan maıdanǵa attanǵan 1 mln. 200 myń jaýyngerdiń 600 myńy soǵystan qaıtyp oralmady. Jalpy, burynǵy Keńes Odaǵynyń 27 mıllıonǵa jýyq adamyn jalmaǵan qandy qyrǵynda elimizden attanǵan 500-den astam jaýynger 1934 jyly bekitilgen eń joǵarǵy Keńes Odaǵynyń Batyry atanǵan bolatyn, onyń 100-den astamy - qazaqtar. Soǵys aıaqtalǵannan keıingi jyldary naqty aıtqanda, 1946 jyly Qudaıbergen Suraǵanov, 1965 jyly general Sabyr Rahymov, al 1990 jyly Baýyrjan Momyshuly aldy. Eki márte Keńes Odaǵynyń Batyry ataǵyn Talǵat Bıgeldınov, Leonıd Beda, Ivan Pavlov, Sergeı Lýganskıı, al Shymkentte ornalasqan Chýgýev áskerı avıasıa ýchılıshesi túlegi I.N.Kojedýb úsh márte Keńes Odaǵynyń Batyry ataǵyn ıelendi. Shyǵystan shyqqan qos juldyz pýlemetshi Mánshúk Mámetova men mergen Álıa Moldaǵulovalar da osy joǵary ataqqa laıyqty dep tanyldy. Sonymen qatar 142 qazaqstandyq Dańq ordeniniń tolyq ıegeri atansa, Keńes Odaǵynyń orden, medaldarymen marapattalǵan qazaqstandyqtar sany 100 myńǵa jýyqtaıdy.
Bul soǵysqa Qazaqstan Keńester Odaǵynyń bir bóligi retinde qatysty. Qazaqstan soǵys ýaqytynda maıdan qajetine qaraı beıimdeldi. Kóptegen áskerı dıvızıalar men brıgadalar, artılerıa, mınomet, avıasıa polkteri jáne derbes batalóndar quryldy. Qazaqstan jaýyngerleri keńes-german maıdanynyń sheshýshi shaıqastaryna qatysty. Soǵystyń alǵashqy sátinde shekara shebindegi Brest qorǵanysyn qorǵaýshylar qatarynda myńdaǵan qazaqstandyqtar boldy. 1941 jylǵy qyrkúıektiń aıaǵynda bastalǵan Máskeý túbindegi shaıqasta general I.Panfılov basqarǵan 316-atqyshtar dıvızıasy erekshe kózge tústi. Munda Baýyrjan Momyshuly basqarǵan 1073-gvardıashyl atqyshtar polki jaý shabýylyna erlikpen toıtarys berdi. Máskeýdi qorǵaýda panfılovshylar dıvızıasy bólimderiniń saıası jetekshileri P.Vıhrov, M.Ǵabdýllın, avtomatshylar T.Toqtarov, R.Amangeldıev erlik kórsetti. Qazaqstandyq áskerı quramalardyń úshten biri 1941 jylǵy 9 qyrkúıekten bastap Lenıngradty qorǵaýǵa qatysty. Qazaqstan 1942 jyldyń jazynda Stalıngrad shaıqasynyń eń jaqyn tylyna aınalyp, soǵys qımyldaryna Batys Qazaqstandaǵy temir jol stansalary men eldi mekender keńinen tartyldy. Kýrsk shaıqasynda jáne basqa da maıdandarda qazaqstandyq quramalar men bólimder boldy. Baltyq boıy respýblıkalaryn, Ýkraına men Belorýssıany, Shyǵys Eýropany azat etýge jáne Berlın operasıasyn júzege asyrýǵa qazaqstandyq jaýyngerler de qatysty. Qazaqstandyqtar partızan soǵysyna da belsene qatysty. Lenıngrad oblysyndaǵy shaıqastarda - 220, Smolensk jerinde - 270-ten astam, Ýkraına men Belorýssıada - 3000-daı qazaqstandyq erlik kórsetti. Bulardyń ishinde Q.Qaısenov, Ǵ.Ahmedıarov, B.Jangeldın, Á.Sháripov, N.Baıseıitova men T.Jumabaeva, J.Saın, Ǵ.Omarov sıaqty qazaqtyń ul-qyzdary boldy. Partızandar komandırleri A.Egorovqa, N.Zebnıskııge jáne F.Ozmıtelge Keńes Odaǵynyń Batyry ataǵy berildi. 300-deı qazaqstandyq Eýropadaǵy qarsylasý qozǵalysyna qatysty. Fashızmge qarsy soǵys jeńispen aıaqtalǵannan keıin qazaqstandyq jaýyngerler Kvantýn armıasyna qarsy shaıqasty.
Uly Otan soǵysyndaǵy jeńis kúni Qazaqstan men TMD-da ǵana emes, sonymen qatar odan tysqary jerlerde de keńinen atap ótiledi. Bul jyl saıynǵy atalyp ótetin meıramnyń erekshe jáne qurmetti oryny bar. Bizdiń bolashaǵymyz úshin qurban bolǵan mıllıondaǵan adamdardy eske túsirý úshin, árbir qazaqstandyq bul merekeni Otanǵa degen súıispenshiliginiń nyshany retinde atap ótedi.
Bul kúni Astanada qala jurtshylyǵy, ardagerler «Otan qorǵaýshylar» monýmentine gúl shoqtaryn qoıady, merekege jınalǵan maıdangerler sarbaz botqasynan aýyz tıedi, maıdandyq ánder shyrqalady. Sondaı-aq Almatyda dástúr boıynsha 28-panfılovshy batyrlar eskertkishine gúl shoqtary qoıylady, qala alańdarynda konsertter ótedi. Merekelik sherýler halyq serýenine ulasyp, keshke Jeńis salútimen aıaqtalady. Mundaı sharalar respýblıkamyzdyń barlyq óńirlerinde jalǵasyn tabady.
