Halyqaralyq olımpıada
komıtetiniń prezıdenti
Tomas Bah myrzaǵa
Ashyq hat.
Qurmetti prezıdent myrza!
HOK shildeniń 31 kúni 2022 jylǵy qysqy olımpıada Almatyda nemese Beıjińde ótetini jaıly sheshim shyǵarady. Ár eldiń azamaty úshin olımpıadanyń óz memleketinde ótkeni úlken qýanysh, eliniń búkil álemge tanylýy abyroı. Biraq olımpıadadan da qundy nárseler bar ekenin eskere otyryp, osynaý Qazaqstan úshin eleýli oqıǵaǵa baılanysty sheshim shyǵarar sátte qatelespeýlerińizdi ótinemiz.
Eger sizder bizdiń bıliktiń aıtqanynyń bári shyndyq dep oılap, Almatyny tańdasańyzdar, onda qatelesesizder! «Shyndyq – kóp, aqıqat – bireý» demekshi bizdiń úkimet ózine tıimdisin ǵana aıtady. Qazaqstan negizinen munaı, basqa da shıkizat ónimderin satýdyń arqasynda ǵana ómir súrip keledi. Bıliktiń «biz keremetpiz, damyp órkendep jatyrmyz» degen dańǵazasynyń qarapaıym halyqqa esh qatysy joq. Halyqtyń kópshiligi turmys taýqymetin tartyp, qıyndyqta ómir súrýde. Olardyń ortasha aılyǵy 200-300 dollardan aspaıdy. Zeınetkerlerdiń zeınetaqysy kúnkórisine jetpeıdi. Múgedekterdiń alatyn járdemaqysy sizder ıtterińizdiń tamaǵyna bóletin aqshadan da az. Taǵdyrdyń jazýymen kemtar týylǵan balalardyń kóbi dári alýǵa jaǵdaıy bolmaı qınalýda, shet elderge baryp emdelýge múmkindik tappaı qasiret shegýde. Eger qazaqtyń jarymjan aýrý balalary ota jasatýǵa aqsha taba almaı ólip ketetin bolsa, bizdiń bıliktiń olımpıada ótkizýge moraldik quqy bar ma? Qarajat bólinse myńdaǵan búldirshinderdiń ómirin saqtap qalýǵa bolar edi.
Budan basqa da bizde qordalanyp qalǵan áleýmettik másele shash-etekten. Ókinishke qaraı, biz qarjyny halyqtyń múddesine emes, olımpıada ótkizýge jumsamaqshymyz. Ulttyq valútanyń qunsyzdanyp, munaı baǵasy túsip, daǵdarys qysqan kezde bizdiń bıliktiń olımpıada ótkizemiz dep aqshany jelge shashýy – baryp turǵan bassyzdyq. Norvegıa, Shvesıa sıaqty, taǵy basqa baı, damyǵan elderdiń ózi: «Olımpıada bizdiń ekonomıkaǵa aýyrtpalyq salady», – dep halqynyń qamyn oılap, odan bas tartyp jatqanda, Qazaqstanǵa ne joryq! Onyń sebebi mynada: bizdiń bılik túrli dańǵaza konferensıalar men forýmdar ótkizip, maqtanyp, daraqylanyp, sheteldikterge jaqsy attanyp kórinýge qushtar.
Taǵy bir erekshe eskeretin jaıt – jemqorlyq indeti jaılaǵan bizdegideı elde olımpıada ótkizýge bolmaıdy! Sebebi bólingen qarajat mindetti túrde urlanady. 2011 jylǵy Azıada ótkizgennen túsken tabystan góri, sol Azıada ótkizýge bólingen aqshany urlaǵan jemqorlardan shekken zıan birneshe ese asyp tústi. Azıada ótkizýge qajet dep salynǵan nysandar óz baǵasynan 3-4 ese qymbatqa salynǵany keıinnen anyqtaldy. Qazir búkil álem kóz tikken EKSPO-17-ge bólingen qarjydan basshylar mıllıondaǵan dollar urlap, qurylys kesheýildep jatyr. Osydan-aq 2022 jylǵy qysqy olımpıadaǵa bólinetin qarjy urlanatyny túsinikti emes pe? Bizdiń eldiń taǵy bir ereksheligi – eshqandaı memlekettik satyp alýdy para bermeı jeńe almaısyz. Bizdiń úkimet, Almaty qalasynyń olımpıada ótkizý quqyǵyn jeńip alýy úshin, sizderge para usynýy ábden múmkin. Ýaqyty kelgende bunyń aq-qarasyn anyqtap, halyqaralyq komısıa quryp teksertemiz.
Qurmetti prezıdent myrza! Almaty qalasy olımpıada ótkizý quqyǵyn jeńip alǵan kúnniń ózinde de, ol ótpeı qalýy múmkin. Oǵan birneshe sebep bar. Birinshiden qarjy tapshylyǵy. Sochı olımpıadasyna 50 mlrd. dollar jumsaldy. Bizge onyń jartysy ketkenniń ózinde ekonomıkamyzǵa aýyr salmaq túsedi. Bizdiń bılik biraz sporttyq nysandar salynyp qoıylǵan deıdi. Jarystyń aldynda sport keshenderiniń barlyǵy kúrdeli jóndeýden ótetini anyq. Onyń keıde jańa nysan salǵannan da qymbatqa túsetini málim. Buǵan qarajatty qaıdan alamyz? Álde Grekıa sıaqty bir olımpıada ótkizýge qaryz alyp, sony ómir boıy óteı almaı júrýimiz kerek pe?
Bolashaqqa dep jınap júrgen Ulttyq qordaǵy qarjy kún sanap azaıýda. Búdjet tapshylyǵy artýda. Jumyssyzdardyń sany kóbeıýde. Bunyń arty halyqtyń turmysynyń kúrt tómendeýine alyp kelip, sońy narazylyqtar men tolqýlarǵa ulasýy ábden múmkin. Ondaı jaǵdaıda sizderdiń: «Olımpıada ótkizetin memleket, jynystyq azshylyq ókilderine túsinistikpen qarap, olardyń quqyǵyn buzbaı geı sherýlerge tosqaýyl qoımaýy kerek», – degen talaptaryńyz otqa maı quıǵandaı áser etedi. Ol kezde «bul musylmandardy qorlaý», dep IM sodyrlarynyń nazary osynda aýady. Bundaı jaǵdaıda eshkim de sportshylardyń qaýipsizdigine kepildik bere almaıdy.
Qazir Qazaqstan Eýrazıalyq odaqqa múshe boldy. Biz oǵan óz erkimizben emes, Reseıdiń úrkitip, qorqytýynan kirgenimiz aıqyn. Búkil álem Reseıdiń Ýkraınaǵa jasaǵan basqynshylyǵy úshin sanksıa jarıalap, qysym kórsetip jatqan kezde, biz onymen odaqtas bolyp otyrmyz. Kórshimiz soǵystyń az-aq aldynda tur. Bolashaǵy bulyńǵyr rýbli qunsyzdanyp, ekonomıkasy kún sanap quldyraýda. Bul bizdiń ekonomıkamyzǵa tikeleı áser etýde. Onyń ústine Pýtın jaqynda «ortaq aqsha bolady» dedi. Ondaı bolsa biz táýelsizdigimizden tolyq aıyrylyp, «kemedeginiń jany bir», demekshi qurdymǵa Reseımen birge ketemiz. Osyndaı jaǵdaıda qaıdaǵy olımpıada ótkizý!
Qurmetti prezıdent myrza! Sheshim qabyldaýǵa asyqpańyzdar, taǵy da oılanyńyzdar. Máseleni bir jaqty qaramaı saıası, áleýmettik jaǵyna nazar aýdaryńyzdar. Almaty qalasy 2022 jylǵy qysqy olımpıada ótkizý quqyǵyn jeńip alǵan jaǵdaıda, eger ol joǵaryda aıtylǵan sebepterge baılanysty ótpeı qalsa, onda basty kináliniń biri Siz bolasyz jáne soǵan jaýap beresiz. Bizdiki eskertý. Jaqsylap oılanyńyzdar! Abyroı sizderge de, bizge de kerek!
Qazaq ulttyq keńesi
(Hattyń aǵylshyn tilinde jazylǵan nusqasy HOK-ke jiberiledi).
