Aldaǵy ýaqytta elimizdegi Ulttyq Biryńǵaı Testileýdiń ótý merizimi ózgerýi múmkin. Bul týraly ótken aptada QR bilim jáne ǵylym vıse-mınıstri Takır Balyqbaev málimdedi. Onyń aıtýynsha, jańadan jasalyp jatqan «tyń» joba keler jyly synaq túrinde engiziledi. Mınıstrliktiń mundaı qadamǵa barýyna elimizden Reseıge oqýǵa ketetin jastardyń kúrt kóbeıýi sebep bolǵan kórinedi.

Buǵan deıin elimizde emtıhan tapsyrý synaǵy tek jaz mezgilinde ótetin. Al aldaǵy ýaqytta atalǵan synaq jylyna birneshe ret uıymdastyrylatyn bolady. Bir jaǵynan mınıstrliktiń mundaı jobany iske asyrýy durys ta shyǵar. Óıtkeni, mektep túlekteri atalǵan synaqtar arqyly bilimin artyryp, qandaı mamandyq tańdaıtynyn aıqyndaı túsedi. Áıtse de, vıse-mınıstrdiń bul bastamany «Reseıge jastarymyz ketip jatyr» dep  túsindirýi túsiniksiz bolyp otyr. Takır Balyqbaevtyń aıtýynsha sońǵy jyldary kórshiles eldiń joǵarǵy oqý oryndary Qazaq eline kelip, jastardy Reseıde oqýǵa shaqyrýyn jıiletken. Sondaı-aq ol úgit-nasıhattyń arqasynda qazaqstandyq jastardyń kópshiligi Reseıde bilim alýǵa talpynyp otyrǵanyn málimdedi.

– Biz osy joba arqyly jastardyń ózge elge ketýine tosqaýyl qoıǵymyz keledi. Sondyqtan Ulttyq biryńǵaı testileýdiń tártibine osyndaı ózgerister engizýdemiz. Bul rette Reseıdiń, Amerıkanyń tájirıbesine súıendik. Atalǵan joba jemisin berse, UBT bir rettik naýqan emes, túlekterdiń talap-tilegine qaraı ótkiziledi, – deıdi  Takır Balyqbaev.

Qosh, sonymen, UBT meriziminiń ózgerýine jastardyń Reseıge jappaı oqýǵa ketýi negizgi sebep bolyp otyr eken. Áıtse de atalǵan mınıstrliktiń «oqımyn» degen balanyń «betin qaqpaı, belin býýdyń ornyna» nege tosqaýyl bolyp otyrǵany túsiniksiz. «İlim izdep Qytaıǵa barsańda artyq bolmas» demekshi, dúnıe bilimin qaı jerden alsań da artyqtyq etpeıdi. Bul – bir. Ekinshiden, elimizdegi bilim berý júıesi jaqsy damyǵan bolsa, jastar jappaı shet elge oqýǵa attanbas edi ǵoı. Sondyqtan da, mınıstrlik «tosqaýyl qoıýǵa» asyqpaı eń áýeli elimizdiń bilim berý júıesin damytýy kerek. Sebebi, «Arqa jyly bolsa, arqar aýyp nesi bar».

Úshinshiden, Reseıge ketip jatqan jastardyń basym bóligi ózderiniń tarıhı otanyna oralyp jatqan orystar. Máselen, elimizde turyp jatqan dıasporalardyń basym bóligi óz bolashaǵyn Qazaq elimen baılanystyrǵysy kelmeıdi. Sondyqtan da olar óz otandaryna oralyp, Reseıge jappaı ketip jatyr, ketpegenderi ketsek deıdi. Sonda olardy baılap ustamaqpyz ba? Olaı bolsa, nege Aslan Sárinjipov basqaratyn mınıstrlik tarıhı otanyna oralǵysy keletin orys jastarynyń aıaǵyna tusaý bolyp otyr? «Zorlap qosqan tazy túlki almaıdy» demekshi Reseıge ketkisi kelgen orystarǵa qansha jerden tosqaýyl qoısaq ta óz elderine ketedi. Al buǵan kedergi keltirý aqymaq adamnyń isi. Uzyn sózdiń qysqasy, Úkimet ketem degende, kelem degende azamattarǵa tosqaýyl qoımaýy kerek.

Kelem demekshi, shet elde «otanyma oralsam eken» dep júrgen 5 mıllıonnan astam qazaq bar. Olardyń basym bóligi – qylshyldaǵan jastar. Sondyqtan da mınıstrlik orys jastaryna tosqaýyl qoımaı, «kelem» degen qandastaryn soltústik óńirlerge ákelsin. Bul, árıne, eń birinshiden «Máńgilik el» bolamyz dep otyrǵan eldiń bolashaǵy úshin mańyzdy. Al, Takır Balyqbaevtyń Reseıge ketip jatqan orys jastaryna qabyrǵasy qars aırylýy qalaı? Jalpy Bilim jáne ǵylym mınıstrligi Qazaq eliniń bolashaǵy orys jastarynda dep júrgen sıaqty.

Serik JOLDASBAI

Astana