Qazaqstan ǵaryshy Baıqońyrdan ǵarysh ushyrýdan bastap óziniń tehnologıalyq ındýstrıasyn qalyptastyrýǵa deıingi joldan ótti.
Qazaqstannyń ǵarysh joly – bul ataýly kúnderdiń tizbesi ǵana emes, bóten tehnıkany paıdalanýdan ulttyq tehnologıalyq egemendikti qurýǵa júıeli transformasıa. 1991 jyldyń qazan aıynda tuńǵysh qazaq ǵaryshkeri Toqtar Áýbákirovtiń "TM-13 Odaǵynda" ushýynan bastalǵan oqıǵa búginde tolyq sıkldy ındýstrıaǵa aınaldy.
Áýbákirovtiń mısıasy Aral óńiriniń bıotehnologıalary men ekologıasyn zertteý úshin baza qurdy. Estafetany álemdik qaýymdastyq moıyndaǵan Talǵat Musabaev aldy. 2015 jyly Aıdyn Aıymbetov bul tizimdi tolyqtyryp, HǴS-ta Kaspıı óńirine biregeı fızıkalyq eksperımentter men monıtorıń júrgizdi.
Ónerkásiptik serpilis: Astana ǵarysh haby retinde
Búgingi tańda Qazaqstan – bastapqy alań ǵana emes, sonymen qatar óndirýshi el. Elordada biregeı qurastyrý synaý kesheni iske qosyldy. Airbus Defence & Space seriktestigi jáne lokalızasıa deńgeıi 30% bolǵandyqtan, el óz sheshimderin eksporttaı bastady:
Eksport: Nıgerıa men Kongo úshin Jerdi qashyqtyqtan zondtaý júıelerine kelisimsharttar jasaldy.
Túrki ıntegrasıasy: túrki memleketterin uıymdastyrý úshin OTS-Sat spýtnıgin jobalaý júrgizilýde.
Menshikti zymyrandar: otandyq meteorologıalyq zymyrandar últra jeńil synypqa deıin masshtabtaý perspektıvasymen ázirlenýde.
Sıfrlardaǵy sıfrlyq egemendik:
KazSat: baılanys jáne TV salasynda 120 mlrd teńgeden astam somaǵa tolyq ımportty almastyrý. Infraqurylymnyń bolashaǵy KazSat-3R jobasymen qamtamasyz etiledi.
Áleýmettik áser: 1000-nan astam aýyldyq mektepter Internetke qol jetkizdi (sonyń ishinde Starlink arqyly jumys isteý).
Qaýipsizdik: EVAC júıesi jáne naqty ýaqyttaǵy navıgasıalyq qyzmetter halyqaralyq tasymaldardy baqylaıdy jáne joldaǵy ómirdi saqtaıdy.
Kókjıek kórinisi: Aı jáne qaýip-qaterdi baqylaý
Qazaqstan jahandyq jobalarǵa belsendi ıntegrasıalanýda. Bizdiń ǵalymdar NASA-men (Dart mısıasy) yntymaqtasady jáne 12 teleskoptan turatyn Ulttyq SSA jelisi (30-ǵa deıin keńeıtý josparlanǵan) álemdik aýqymdaǵy ǵaryshtyq qaýipterdi baqylaıdy.
Aı erekshe nazar aýdartady. Aınalmaly teleskopty jobalaý Qazaqstanǵa jer serigin biregeı baqylaýǵa múmkindik beredi. Sonymen qatar Baıqońyr jańǵyrtylýda: "Báıterek" jobasy 2026 jyly "Soıýz-5" zymyranyn synaý úshin negiz daıyndaýda.
2029 jylǵa deıingi damý tujyrymdamasyna sáıkes, Qazaqstan Baıqońyrdyń tarıhı murasyn zamanaýı sıfrlyq draıverge aınaldyryp, ǵaryshty ult damýynyń qoldanbaly quralyna aınaldyrýda.
