«Saryarqa» gaz qubyry – Astanaǵa
Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń Ulybrıtanıadaǵy resmı sapary kezinde ótken Qazaqstan-Brıtan Saýda-ekonomıkalyq, ǵylymı-tehnıkalyq jáne mádenı yntymaqtastyq jónindegi úkimetaralyq komısıasynyń otyrysy aıasynda «QazTransGaz» AQ pen Independent Power Corporation PLC arasynda ózara túsinistik týraly memorandýmǵa qol qoıylǵan bolatyn. Keshe «QazTransGaz» AQ-tyń Astana qalasyndaǵy ǵımaratynda osy eleýli sharaǵa baılanysty baspasóz máslıhaty bolyp ótti.
Oǵan «QazTransGaz» AQ bas dırektory, «QazMunaıGaz» UK» AQ basqarma tóraǵasynyń gaz marketıńi jáne tasymaly jónindegi orynbasary Qaırat Sháripbaev, «QazTransGaz» AQ bas dırektorynyń keńesshisi, «QazTransGaz Aımaq» AQ basqarma tóraǵasy, «Intergaz Ortalyq Azıa» AQ dırektorlar keńesiniń tóraǵasy Ibýlla Serdıev, «QazTransGaz» AQ bas dırektorynyń marketıń jáne komersıa jónindegi orynbasary Rýstam Súleımanov, «Astana Gaz KMG» AQ bas dırektory, «Intergaz Ortalyq Azıa» AQ basqarma tóraǵasynyń orynbasary Valentın Hvan qatysty.
– «QazTransGaz» – elge gaz jetkizetin halyqtyq kompanıa ekenin bilesizder. Elbasynyń Ulybrıtanıaǵa resmı sapary barysynda biz Birikken Koróldiktiń elektr stansalaryn salýda jáne paıdalanýda jetekshi operator bolyp tabylatyn Independent Power Corporation PLC kompanıasymen óte tıimdi memorandýmǵa qol qoıdyq. Bul memorandým elordamyz Astanany, sondaı-aq, elimizdiń soltústik jáne ortalyq óńirlerin gazdandyrý úshin qurylysyn salý arnaıy josparlanyp otyrǵan, «Saryarqa» magıstraldy gaz qubyrynyń boıynda tórt gaztrýbınalyq elektr stansasyn salýdy kózdeıdi. Bul gaztrýbınalyq elektr stansalarynyń qýaty 1600 MVt-ny quraıdy. Al gaz qubyrynyń jalpy quny 1 mıllıard 600 mıllıon dollardy quraıdy, – dedi «QazTransGaz» AQ bas dırektory Qaırat Sháripbaev baspasóz máslıhatyna jınalǵan jýrnalıser aldynda sóılegen sózinde.
«Bárińizge belgili Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń biregeı bastamasynyń arqasynda elimizde eń iri Beıneý – Bozoı – Shymkent gaz qubyrynyń qurylysy salyndy. Biz ústimizdegi jylǵy qarashada gaz qubyrynyń «Beıneý – Bozoı» jelilik bóligin aıaqtaımyz. Mine, osy gaz qubyryn salý nátıjesinde elimizdiń batys bóliginde shoǵyrlanǵan gaz qoryn Qazaqstannyń soltústigi men ońtústigine tasymaldaý múmkindigine ıe boldyq», dep jalǵastyrdy sózin Qaırat Sháripbaev.
«QazTransGaz» AQ bas dırektorynyń aıtýynsha, alǵashqyda Astana qalasyna Qostanaıdan gaz qubyryn tartý josparlanǵan eken. Al Qostanaı óńirinde qazaqstandyq gaz joq. Sondyqtan Qaraózek kompresorlyq stansasy arqyly elimizdiń soltústik jáne ortalyq aımaqtaryna gaz jetkizý múmkindigi qolǵa alynǵan. Qazaqstandyq gazdyń mol qory elimizdiń batys óńirinde shoǵyrlanǵan. Otandyq gazdyń shamamen 35 paıyzy Qashaǵan ken ornynda, 23,2 paıyzy Qarashyǵanaq ken ornynda, 17 paıyzy Teńiz ken ornynda shoǵyrlanǵan. Sonymen birge, Aqtóbe óńirinde de gaz shıkizatynyń mol qory bar. Sondyqtan, «Saryarqa» gaz qubyryn salý nátıjesinde biz ımporttyq gazǵa táýeldilikten tolyq qutylatyn bolamyz.
Magıstraldy gaz qubyrynyń birinshi kezeńi Astana qalasyna tabıǵı gaz jetkizip, elordamyzdy tolyqtaı gazdandyrýmen shekteledi. Ekinshi kezeńinde Astanadan Kókshetaýǵa, Petropavlǵa jáne Qostanaıǵa gaz qubyrlary tartylmaq. Bul óte tıimdi jáne qolaıly magıstraldy gaz qubyry bolmaq. Astanaǵa deıingi «Saryarqa» gaz qubyrynyń jalpy ótkizý qýaty 10 mıllıard tekshe metr bolady dep josparlanýda. Al aǵylshyn ınvestorlary salatyn 4 gaztrýbınalyq stansa 2 mıllıard 100 mıllıon tekshe metr gaz tutynady. Al gazdyń qalǵan bóligi basqa tutynýshylarǵa, ıaǵnı zaýyt-fabrıkalarǵa, turǵyndarǵa bosatylady. Jalpy, tutynýshy neǵurlym kóp bolsa kógildir otyn tarıfi soǵurlym arzan bolady.
Tutynýshylarǵa túsetin tarıftik salmaq pen gaz baǵasynyń tómen bolýy úshin «QazTransGaz» AQ jańa tásil qoldanýdy kózdeıdi. Iaǵnı jumysy toqtap, konservasıada turǵan gaz qubyrlaryn qaıtadan paıdalaný. Óıtkeni, elimiz aýmaǵy arqyly Reseı men Eýropaǵa Ózbekstan men Túrkimenstannnyń gazyn tasymaldap kelgen iri tranzıttik gaz qubyrlary jartylaı qýatyna ǵana jumys istep tur. 2-3 myń shaqyrymdyq úlken qysymdy gaz qubyrlary toqtap tur. Bul gaz qubyrlaryn qaıtadan paıdalaný nátıjesinde salynǵaly otyrǵan jańa gaz qubyrynyń ózindik quny tómendeıdi jáne kógildir otyn tasymalynyń tarıfi de aıtarlyqtaı arzandaıdy. Aldyn ala júrgizilgen esep boıynsha únemdeletin qarjy 500 mıllıon AQSH dollaryn quraıdy eken.
Sóıtip, «QazTransGaz» AQ Independent Power Corporation PLC kompanıasynan tartylatyn ınvestısıalyq qarajattyń esebinen «Beıneý – Bozoı – Shymkent» magıstraldy gaz qubyrynan Astanaǵa deıin «Saryarqa» magıstraldy gaz qubyryn salady jáne gaztýrbınalyq elektr stansalary úshin gaz tasymaldaý men jetkizýdi qamtamasyz etedi. Jobalanǵan ınvestısıalardyń somasy – 3 mıllıard 100 mıllıon AQSH dollaryn quraıdy. Bul rette, jobany iske asyrý kezindegi barlyq qurylys-montajdaý jumystaryn tek qazaqstandyq kompanıalar oryndaıtyn bolady. «QazTransGaz» ben Independent Power Corporation PLC. arasyndaǵy ózara túsinistik týraly memorandým Qazaqstan men Ulybrıtanıa arasyndaǵy tyǵyz komersıalyq baılanystardy damytý jáne ekijaqty ınvestısıalar men ınovasıalyq tehnologıalar transfertiniń kólemin ulǵaıtý úshin negiz bolady.
Baspasóz máslıhatynyń qorytyndysynda «QazTransGaz» AQ basshylary jýrnalıser tarapynan qoıylǵan san qyrly suraqtarǵa jaýap berdi. Mysaly, «QazTransGaz» AQ bas dırektorynyń keńesshisi, «QazTransGaz Aımaq» AQ basqarma tóraǵasy, «Intergaz Ortalyq Azıa» AQ dırektorlar keńesiniń tóraǵasy Ibýlla Serdıev Astanaǵa kógildir otyn jetkizetin magıstraldy gaz qubyrynyń qurylysy bastalǵan sátten-aq Jezqazǵan, Sátbaev, Shahtınsk, Qaraǵandy, Temirtaý jáne Astana qalalarynda qalaishilik gaz taratý jelileriniń qurylysyn bastap ketý múmkindigi bar ekenin málimdedi. «Oǵan tájirıbemiz de, biliktiligimiz de jetedi», – deıdi Ibýlla Jumaǵululy.
Aıta keterligi, «QazTransGaz» – AQ elimizdiń jáne dúnıejúziniń gaz naryǵynda memlekettiń múddesin bildiretin, Qazaqstan Respýblıkasynyń gazben jabdyqtaý salasyndaǵy iri kompanıa.
Kompanıa elimizdegi 7 mln.-nan astam tutynýshyny, 20 myńnan astam otandyq óndiris oryndary men komýnaldyq-turmystyq kásiporyndardy gazben qamtamasyz etip otyr. Bıylǵy jyly kompanıa Qyzylorda oblysynyń 5 birdeı aýdan ortalyǵyna – Jańaqorǵan, Shıeli jáne Áıteke bı kentteri men Aral qalasyna gaz berip halyqty bir súısintti. Naǵyz halyqtyq kompanıa ekenin osyndaı ıgi isterimen dáleldep keledi.
Derekkóz: egemene Qazaqstan
