Búginde elimizde «Nurly Jol» baǵdarlamasy sheńberinde on iri avtomobıl joly qurylysy jobasy júzege asyrylýda. Sonyń ekeýi Oral óńiri aýmaǵyna tıesili. Bul Oral – Tasqala – Reseı Federasıasy jáne Chapaı – Jalpaqtal – Qaztalov – Reseı Federasıasy respýblıkalyq jáne halyqaralyq mańyzy bar avtomobıl joly qurylystary. Atalǵan jobalardyń basty ereksheligi birinshi kezekte qaýipsizdik deńgeıin saqtaýǵa umtylý bolyp tabylady.
Búginde qalaaralyq jáne ha­lyqaralyq jol dálizderindegi apat­tar negizinen qarama-qarsy kele jatqan kólikterdiń bir-birine soqtyǵysýy saldarynan oryn alýda. Óıtkeni, eni tar joldar olardyń ozyp ketý kezindegi ońtaılylyǵyn shekteıdi. Al joǵaryda atalǵan jol qurylystary aıaqtalǵannan keıin mundaı apattardyń bolý múmkindigi múldem azaıady dep kútilýde. Qaıta jańǵyrtý ju­mystary kezinde jolaqtyń jeti metrden toǵyz metrge deıin, al jol tósenishiniń on eki metrden on bes metrge deıin uzarýy nazarda ustalýy osy sózimizdiń dáleli. Tek osyndaı jaǵdaıda ǵana jolda úshinshi sanattan ekinshi sanatqa aýysa alady. Sonymen birge jol­dardyń aýyr salmaqtaǵy kólikterge tózimdiligi 6 tonnadan 13 tonnaǵa deıin jetedi.
Osy arada oblysta júrgizilip jatqan qaıta jańǵyrtý ju­mys­tarynyń taǵy bir ereksheligin aıta ketken jón. Bul Reseımen shekaradaǵy beketterdiń ótkizgish qabiletteriniń arta túsýi bolyp otyr. Osy úrdisti odan ári jalǵastyrý baǵytynda aldaǵy jyldardan bastap atalǵan beketterde on jolaq bolýy belgilengen. Halyqaralyq normatıvter men standarttarǵa sáıkestik degenimiz de dál osy bolyp shyǵady. Ekin­shiden, avtojoldardyń qaıta jańǵyrtylýy el ishindegi avto­kólikterdiń aǵynyn kóbeıtedi. So­nymen birge, qazaqstandyq ­taýar óndirýsheriniń eksporttyq ále­ýetin keńeıtedi. Eń bastysy, jol boıynda áleýmettik ınf­ra­qurylymdar paıda bolyp, bul arada halyqty jumyspen qam­týdyń jańa múmkindikteri ashylady.
Materıalymyzdyń taqyry­byna shyǵaryp otyrǵanymyzdaı, búgingi áńgimemizdiń basty ózegi – jol qurylysy sapasy. Tósemder tehnologıasy men geometrıa­lyq parametrlerde belgilengen nor­­­­­­ma­tıvterge sáıkestigi. Bul baǵytta Investısıalar jáne damý mınıstrligi Avtomobıl joldary komıteti «Batysjolzerthanasy» respýblıkalyq memlekettik me­kemesi tıisti baqylaý jumys­ta­­ryn atqaryp keledi. Ádette, jol qurylysy úshin eń aldymen jol qurylysy materıaldary ázirlenedi. Óıtkeni, materıal sapasyz bolsa, qalǵanynan ne úmit, ne qaıyr? Eń sońynda bul qurylys ázir nysan qataryna engiziledi. Atalǵan memlekettik mekeme mamandary osy úderisterdiń bá­ri­ne qadaǵalaý júrgizedi.
– Árıne, atalǵan nysandardyń sapaly júrgizilýin baqylaý barysynda tehnologıalyq jáne óndiristik aqaýlar kezdespeı turmaıdy. Sondaı-aq, jumys jobalary men normatıvtik qu­­jat­tarda da kóptegen aýyt­qýshylyqtar kezdesip turady. Tipti, bulaı bolýynyń ózi ón­di­ristiń jazylmaǵan zańy dep te túsinýge bolady. Soǵan sáıkes biz baqylaý jáne suryptaý aktilerin jasaımyz. Zerthanalyq saraptamalar men synaqtar júrgizemiz. Onyń nátıjelerine sáıkes ázir­lengen usynystardy tapsyrys berýshi men ınjenerlik qyzmetke jiberemiz. Osy talaptarǵa baılanysty merdigerler kórsetilgen aqaýlardy kidirtpeı joıýǵa tyrysady, – dedi gazet tilshisine «Batysjolzerthanasy» RMM-niń basshysy Jasqaırat Ǵabbasov.
Biz joǵaryda jol qurylysy ma­terıaly bolashaq jol qu­rylysynyń basty sapalyq ól­shemin anyqtaı alatyn óndiristik baǵa jetpes qundylyq ekenin aıtqan edik. Osy oraıda «Batys­jolzerthanasy» RMM jergilikti shıkizat qorlary resýrstaryn tıimdi paıdalana bilýdiń ǵylymı tujyrymdamasyn jasaǵanyn da aıta ketken jón. Bul óndiristik ja­ńalyq qurylys materıaldary salasyndaǵy jańa tehnologıalarǵa arqa súıeıdi. Ári bul tehnologıa qurǵaq ǵylymı tujyrymdama túrinde qalyp qoımaı, óndiris pen jol qurylysyna engiziletinimen qundy dep bilemiz.
Bul karbonatty shlamnan alynǵan mıneraldy jáne kom­pozıttik materıal bolyp otyr. Osylaısha Oraldaǵy memlekettik mekeme respýblıkalyq jáne jergilikti avtomobıl joldary qurylysy men ony jóndeý jumystaryna qajetti jergilikti materıaldy óndiriske ázirleı aldy. Búgingi kúni karbonattyq burǵylaý shlamynyń memlekettik standart talaptaryna sáıkes eken­digi anyqtalyp, ony asfált-beton qospasy quramyna qosý isi qarastyrylǵan. Osylaısha, onyń qajetti quramy ázirlengen. Atalmysh asfált-beton qospasy úlgilerine zerthanalyq synaqtar júrgizilip, oń nátıjeler kór­setken.
Budan úsh jyl buryn oblys aýmaǵyndaǵy Dostyq aýylyna kireberis avtomobıl joly ýchas­kesine 146 metr eksperımenttik as­falt-beton jamylǵysy tóseldi. Onyń bıiktigi bes santımetr, eni alty metrdi quraıdy. Keıingi júrgizilgen zertteýler men tekserýler eksperımenttik ja­bynnyń teliminde shuńqyrlar men qabyrshaqtaný sekildi aqaýlar oryn almaǵanyn kórsetedi. Tek azyn-aýlaq kóldeneń jaryqtar ǵana baıqalǵan. Munyń ózin óńir­degi barlyq avtomobıl joldaryna tán kórinis pen aqaý ekenin eskersek, atalǵan materıaldy avtomobıl joly qurylysyna jappaı engizýge bolatyndyǵy talas týǵyzbaıdy.
Sonymen, bıylǵy jyly Aq­saı – Prıýrale avtomobıl jolynyń 4-5 shaqyrymynda da termohımıalyq óńdeýden keıingi karbonatty burǵylaý shlamy qoldanylǵan. Baqylaýlar barysy materıaldyń nyǵyzdalý qasıeti jaqsara túskenin aı­ǵaq­taıdy. Ári shıkizatqa paı­dalanylǵan qıyr­shyq tastyń shyǵyny da edáýir azaıǵan. Mine, «Batys­jolzerthanasy» RMM-niń jol jabynynyń tıimdi qurylymyn qalyptastyrýdaǵy qol jetken tabystary osyndaı. Bul elimizdegi jol qurylysy jobalarynyń ózindik qunyn tómendetýge septigin tıgizetini anyq.

Derekkóz: egemen Qazaqstan