Ótken apta depýtattar Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń atyna meriziminen buryn Parlament jáne máslıhat saılaýyn ótkizý týraly úndeý joldaǵan bolatyn. Mine, osy úndeýge baılanysty «Qazaqstan» men «Habar» telearnalary bastaǵan BAQ qarqyndy túrde túsindirý jumystaryn júrgizip jatyr. Bul bir jaǵynan alyp qarasaq durys ta shyǵar. Alaıda, buqaralyq aqparat quraldarynyń ustanymy bir-birine qarama-qaıshy bolyp jatqanyn túsine almadyq.
Bizdiń bılik qoǵamdyq pikirmen sanasatyndaı keıip tanytyp belgili bir saıası naýqanǵa baılanysty el-jurttyń pikirin bilýge tyrsady. Alaıda, bul ádistiń eshqandaı shynaıylyqqa negizdilmegenin kózi ashyq, kókiregi oıaý azamattar bilip otyr. Áıtse de, soǵan qaramastan Úkimet qarjylandyratyn «Qazaqstan» men «Habar» telearnasy bastaǵan ártúrli buqaralyq aqparat quraldary úgit-nasıhatty arttyrmasa azaıtar emes. Al, osy úgit-nasıhatqa muqıat zer salyp, úńilip qarasańyz kóptegen suraqtar kese kóldeneńdep aldyńyzdan shyǵady.
Aıtalyq, telearna «Jahandyq qarjy daǵdarysyna baılanysty depýtattar jańadan jasaqtaýly kerek» deıdi. Alaıda ile-shala «májilisimender ózine júktelgen mindetti múltiksiz atqaryp shyqty» dep qortyndylaıdy. Eger de depýtattar óz mindetin abyroımen atqaryp otyrsa, onda kezekten tys saılaý ótkizýdiń qanshalyqty qajeti bar? Endeshe qazirigi depýtattardyń kóńilin kúpti etpeı, jyldyń sońyna deıin jumys jasaýyna múmkindik bereıik. Aqyry olar eshnárseni qaryq qylyp jatqan joq qoı.
Sondaı-aq, «Májilis saılaýynan keıin qarjylyq daǵdarysty ońaı eńseremiz» degen sózge kim kepildik beredi? Óıtkeni, atalǵan saılaýdan keıin burynǵy depýttattardyń 85-90 paıyzy óz ornyna qaıtyp oralady. Al jańadan kelgen 10-15 depýtat Parlamentte qandaı ózgeris jasaıdy? Eshqandaı. «Jańarǵan» parlamentke bıliktiń aıtqanynan shyqpaıtyn «Aýyl» sıaqty partıalardyń biri ótýi múmkin. Muny bıylǵy saılaýdyń eń basty «jańalyǵy» dep esepteıik. Alaıda, bul jańalyq qarjylyq qıyndyqty ońaı eńserip, ekonomıkalyq áleýetimizdi artyrýǵa jetpeıdi ǵoı.
Endi osyny bile tura buqaralyq aqparat quraldarynda ártúrli azamattardyń pikiri berilip jatyr. Máselen memleket jáne qoǵam qaıratkeri
Myrzataı Joldasbekov qazirgi depýtattarǵa alǵysyn bildire otyryp, bizge jańa Parlament kerek degen eken. Sondaı-aq, ǵalym Parlamenttiń quramy jastardan bolsa degen izgi nıetin jetkizipti. Alaıda, Myrzataı Joldasbekovtyń aıtty eken dep Parlamentke jastardy otyrǵyzaıyn dep otyrǵan eshkim joq. Óıtkeni, bizdiń Parlament Senaty men Májilisi áldeqashan «qarttar úıine» aınalyp ketken. Al «qarttar úıiniń» qatal zańy jastardy óz ustanymyn bildirip, qatqyl málimdeme jasaýyna múmkindik bermeıdi.
Qosh, sonymen buqaralyq aqparat quraldaryna nazar aýdarsaq kezekten tys Májilis saılaýy elimizde qyzý talqylanyp jatqan sıaqty. Buǵan anaý aıtqandaı seńgiń kelmesede sendik delik. Óıtkeni, qandaıda bir halyq óz bolashaǵyna ózi beıqam qaramaıtyn shyǵar dep úmittenesiń. Alaıda shet eldik sarapshylardyń Qazaq elinde ótýi tıis saılaýdy quptap, «óte oryndy bastama» dep pikir bildirýi qanshalyqty qısyndy. Máselen, belgili saıasattanýshy Aıdos Sarym men Rasýl Jumalydan Pákistan nemese Úndistannyń jýrnalıseri kelip «Bizde ótetin saılaýǵa baılanysty ne aıtasyz?» dep pikir suraı ma? Suramaıdy ǵoı.
Sebebi, atalǵan memlekettiń ishki saıası jaǵdaıy týraly qazaq saıasattanýshylary bilmeýi múmkin. Bile qalǵan kúnniń ózinde bizdiń saıasattanýshylardy Úndistan men Pákistannyń ishki jaǵdaıy alańdatpasa kerek edi. Al biz bolsaq búkil álem Qazaq eline kóz tigip otyrǵandaı jat jurttyń sarapshylarynyń aýzymen saılaý týraly ertegi aıtqyzamyz. Al ol ertegi qısyndy bolsa bir jón ǵoı. Máselen, malaızıalyq sarapshy «jahandyq daǵdarys kezinde merziminen buryn saılaý ótkizý – utymdy bastama» deıdi. Sondaı-aq, ol óz oıyn daǵdarys kezeńinde Májilis pen jergilikti máslıhat depýtattaryn saılaý qyrýar qarjy únemdeýge múmkindik beredi dep túıindepti. Ózińiz oılap qarańyzshy Malaızıada ótýi tıis saılaýǵa baılanysty «qarjy únemdeledi» dep qabyrǵańyz qaıysady ma? Qaıyspaıdy ǵoı. Endeshe nege ertegini durystap aıtpaımyz?
Sońǵy jyldary elimizde qandaı da bir saıası naýqan bastalsa, oǵan mindetti túrde túsindirý jumystary júrgiziletin boldy. Bul bir jaǵynan jaqsy da shyǵar. Óıtkeni qoǵamdyq pikirmen sanasyp otyrý demokrtıalyq memlekettik birden bir belgisi bolyp esepteledi. Alaıda, bılikke tıesili aqparat quraldarynda Májilis saılaýynyń kezekten tys ótýine qarsylyq bildirgen birde-bir azamattyń pikiri berilmedi. Sondaı-aq, bilikti sarapshylar «bul saılaýdyń qarapaıym halyq úshin eshqandaı paıdasy joq, bosqa ótip jatyr» degen pikirde. Mine, osy sıaqty kóptegen túıtkildi máseleler nazardan tys qaldy. Endeshe bıliktiń qoǵamdyq pikirmen sanasatyndaı keıip tanytýy kimge kerek?
Serik JOLDASBAI
Astana
