داۋدىڭ باسى:

قوس عاشىق نەكەنى ماحاببات سەزىمىنىڭ اپوگەياسى دەپ قابىلدايدى. نەكە جۇزىگىن تاققاننان كەيىن «قىزىقتىڭ كوكەسى» ەندى باستالاتىندىعىنان كوبىسى بەيحابار. ءومىر ولارعا ءارتۇرلى توسىنسىي دايىنداپ تا ۇلگەرگەن. مۇنىڭ ءبارى وكىنىشكە قاراي ءومىر زاڭدىلىعى. تۇرمىستىق ماسەلەلەردەن بۇرىن جاستاردىڭ جانىنا كوبىرەك باتاتىنى ۇرپاق ماسەلەسى. اۋلەتكە ۇرپاق سىيلاي الماعان كەلىنشەك سىي-قۇرمەتتەن ايىرىلادى، ەركەك بولسا قىسىلادى، قامىعادى، قايعى كەشەدى. «بالا ءالى سۇيمەدىڭدەر مە؟ ۇيلەنگەندەرىڭە قانشا ۋاقىت بولدى؟» دەگەن بىتپەيتىن مازالى سۇراقتار تاس جاراتىن تامشى سەكىلدى. وتاۋ قۇرعان 1 جىل كولەمىندە ەرلى-زايىپتىلار تۇراقتى تۇردە جىنىستىق قاتىناسقا ءتۇسىپ، جۇكتىلىك بولماسا، مۇنى مەديسينا تىلىمەن «بەدەۋلىك» دەپ ايتۋعا بولادى. قازاقستاندا جىلىنا  150 000-160 000 نەكە قيىلسا، ونىڭ 20 000-ى دارىگەردىڭ اۋزىنان وسى دياگنوزدى ەستيدى ەكەن. ءبىزدىڭ قوعامدا بالا كوتەرمەگەن ايەل بارلىق كىناراتتى ءوز بويىنان ىزدەيدى. بۇكىل جاۋاپكەرشىلىكتى دە قوعام بولىپ سول ايەلدەن سۇرايمىز، تالاپ ەتەمىز. ءتىپتى ءتيىسىپ، ۇيالتۋعا دەيىن بارامىز. ەركەك بەدەۋلىگى جايلى ويلاۋ ويىمىزعا دا كىرىپ شىقپايدى. ويتكەنى بۇل قازاق ءۇشىن مۇمكىن ەمەس دۇنيەدەي. ال، ستاتيستيكا، وكىنىشكە قاراي، باسقاشا دەيدى. وسى رەتتە جان-جاقتى مەديسينالىق تەكسەرۋدەن ءوتىپ، قايسىسى دەرتتى ەكەندىگىن انىقتاپ العان ءجون. كىنالاۋ ءۇشىن ەمەس، تولىققاندى ەم الىپ، جازىلۋ ءۇشىن.

دايرابايدىڭ دەنساۋلىعى:  جەگەن تاماقتان با، ەكولوگيادان با، ايتەۋىر كۇن وتكەن سايىن دارىگەردەن كومەك سۇراپ كەلەتىن ەر ادامدار كوبەيۋدە. سانداردى سويلەتسەك، 2011 جىلى اندرولوگ-دارىگەردىڭ (تەك قانا ەركەك دەنساۋلىعىن قاداعالايتىن مامان) قابىلداۋىنا 1980 ەركەك جازىلسا، 2014 جىلى ولاردىڭ سانى 5112  ادامعا جەتكەن. بۇل رەتتە دارىگەرگە قارالۋ، ءوز ماسەلەسىمەن ءبولىسۋ ەركەككە پسيحولوگيالىق تۇرعىدا اۋىر تيەتىنىن ايتا كەتكەن ءجون. ايەلدىڭ گينەكولوگتىڭ قابىلداۋىنا جازىلۋى قوعامدا قالىپتى جاعدايعا اينالسا، ايەل ودان قاشپاسا، ابدىراماسا، ەر ازاماتپەن جاعداي وزگەشە. دەگەنمەن جىل وتكەن سايىن ءوز دەنساۋلىعىنا الاڭداپ، اۋرۋىن اشىق ايتاتىن، ايىققىسى كەلەتىن ەر پاسيەنتتەردىڭ سانى ارتۋدا. كەيدە ولاردى ەمدەپ شىعارۋ مۇمكىن ەمەس (ءابسوليۋتتى بەدەۋلىك). مۇنداي جاعدايدا مەديسينا قىزمەتكەرلەرى پاسيەنتىنە «ۇرىق دونورىنىڭ» كومەگىنە جۇگىنۋگە كەڭەس بەرەدى. ەرلى-زايىپتىلار دونوردى ۇلتىنا، قازاق بولسا، جۇزىنە، رۋىنا قاراپ تاڭداي الادى. ەڭ باستى قاعيدا – قۇپيالىق. ەكى تاراپ ءبىر-بىرى جايلى ەشنارسە بىلمەيدى، بايلانىسقا تۇسپەيدى. قوسىمشا اقپارات رەتىندە دونوردىڭ دەنە ءپىشىنى، بويى، ءبىلىمى جايلى ماعلۇمات بەرىلەدى. بولاشاقتا دا بالا ءوزىنىڭ بيولوگيالىق اكەسىن ىزدەپ تابا المايدى. بيولوگيالىق اكەسى دە بالا الدىنداعى بارلىق جاۋاپكەرشىلىكتەن بوساتىلعان. قازاقستان زاڭناماسىنا سايكەس. ال، شەتەلدە جاعداي باسقاشا. دونورعا قويىلاتىن ەلىمىزدەگى ەڭ باستى تالاپ-مىندەت – مىقتى دەنساۋلىق.

دونور دايراباي: «ۇرىق دونورىن ىزدەيمىز!» دەگەن حابارلاندىرۋدى الماتىداعى رەپرودۋكتولوگيا مەديسينا ينستيتۋتىنىڭ (رمي) دالىزىندە وتىرعاندا وقىپ قالدىم. ءوز ۇرىعىن وتكىزەمىن دەگەندەرگە سىياقى مولشەرى دە كورسەتىلىپ تۇر ەكەن. ءبىر رەت وتكىزگەنگە 15 000 تگ. ءبىر ايدا ەڭ كوپ دەگەندە 6 رەت تاپسىرۋعا بولادى. ۇرىق دونورلارى ايىنا سوندا قوسىمشا 90 000 تگ. تابىس تابا الادى ەكەن. كلينيكا مەن دونور اراسىنداعى كەلىسىمشارت جارتى جىلدان 2 جىلعا دەيىن جاسالادى. مەن العاشىندا ياعني تاقىرىپقا تەرەڭ بويلاماي تۇرعاندا ۇرىق وتكىزۋدى بيزنەستىڭ جاڭا ءتۇرى دەپ قابىلدادىم. الايدا ءبارى ءبىز ويلاعانداي وڭاي ەمەس.

دونورعا قويىلاتىن تالاپتار:

جاس مولشەرى 18-35 جاس اراسى.

ەشقانداي ورگانومەتريالىق، فەنوتيپتىك اۋىتقۋلاردىڭ  بولماۋى.

ۇرىققا قويىلاتىن تالاپتار:
1) ەياكۋليات ياعني سىرتقا شىققان شاۋەت مولشەرى 2 مل كەم بولماۋى؛
2) 1 مل شاۋەتتە كەم دەگەندە 60 ميلليون سپەرماتوزويدتىڭ بولۋى؛
3) سپەرماتوزويدتاردىڭ قوزعالعىشتىعى ا+ۆ»50 %؛
4) سپەرماتوزويدتاردىڭ مورفولوگياسى بويىنشا تولىق جەتىلگەن سپەرماتوزويدتاردىڭ سانى 30 %-دان كەم بولماۋى (كريۋگەردىڭ قاتاڭ كريتەرياسىنا سۇيەنسەك 14 %-دان كەم بولماۋى)؛
5) كريوتولەرانتنوست (ۇزاق مەرزىمدى ساقتاۋعا قويىلاتىن ۇرىقتىڭ ءوز قاسيەتتەرىن جوعالتپاۋى)؛
6) يممۋنمەن قاپتالعان ياعني انتيسپەرمامەن قوساقتالعان سپەرماتوزويدتاردىڭ سانى مار-تەست بويىنشا 0%-25% ارالىعىندا بولۋى؛ (ال، ەگەر كورسەتكىش 25%-دان ارتىق بولسا بەدەۋلىك دەگەندى بىلدىرەدى)

اناليز تاپسىرار الدىندا پاسيەنتكە قويىلاتىن تالاپتار:
- 3 كۇن جىنىستىق ومىرمەن ءومىر سۇرمەۋ؛
- مونشا، ساۋنا، ىستىق ۆانناعا تۇسپەۋ؛ (جوعارى تەمپەراتۋرا ۇرىق ساپاسىنىڭ تومەندەۋىنە اسەر ەتۋى مۇمكىن)؛
- ساراپتاما الدىندا مايلى، اششى تاماق تۇرلەرىن جانە الكوگول ونىمدەرىن پايدالانباۋ؛
ىرىكتەۋ كەزەڭدەرى:
I كەزەڭ: تەگىن سپەرموگرامما (ەركەك بەدەۋلىگىنىڭ دياگنوستيكاسى). ءبارى جاقسى بولسا شاۋەتتىڭ مورفولوگياسىنا قوسىمشا زەرتتەۋ+مار-تەست الىنادى.
II كەزەڭ: ءى كەزەڭنەن ءساتتى وتكەن دونورلاردى اقىسىز نەگىزدە اندرولوگ-دارىگەرگە جىبەرەدى.
III كەزەڭ: مەديسينالىق تەكسەرۋ.

دايرابايلار:

رمي-ڭ 210 كابينەتىنە بارعاندا قولىما «قاراپ شىعىڭىز!» دەپ كاتالوگ ۇسىنىلدى. ىشىندە بار-جوعى 14 بەت – 14 ادام. 14ء-تىڭ 6-ۋى قازاق، 5ء-ۋى ورىس، 1 كارىس، 1 كاۆكاز، 1 ۇيعىر. قازاقستاندا جالپى 40 شاقتى دونور بولسا، سونىڭ ءبىر بولىگى اتالمىش مەكەمەمەن كەلىسىمشارتقا وتىرعان. مۇنداي «قىزىق» كاتالوگتى كورۋىم ءبىرىنشى رەت.

دايراباي ەمەس، دايراگۇل: جالپى، «ۇرىق دونورى» بولۋ، «ۇرىق دونورىنان» بالا ءسۇيۋ ءبىزدىڭ مەنتاليتەتىمىزگە جات دۇنيەلەر. الايدا بۇل رەپرودۋكتولوگيا مەديسيناسىنىڭ كوش ىلگەرى دامىعاندىعىنىڭ كورسەتكىشى. «ۇرىق دونورى» كومەگىمەن بالالى بولا الماي جۇرگەن اتا-انالار زور باقىتقا كەنەلە الادى. ءبىر وكىنىشتىسى، ەلىمىزدە كۇيەۋگە شىقپاي اق بالا سۇيگىسى كەلەتىن قىز-كەلىنشەكتەر كوبەيۋدە. جانە زاڭ بويىنشا ولار قۇقىلى. بىرەۋلەرى ماحابباتتا جولىم ءبىر رەت بولمادى دەپ، ەركەك اتاۋلىعا وشىگىپ، كەلەشەكتەن ءۇمىتىن ءۇزىپ، «ۇرىق دونورىن» ىزدەيدى. ەندى ءبىرى كونسەرتتەن كەيىن انشىگە كەلىپ: «ءسىز مەنىڭ بۇرىنعى جىگىتىمە قاتتى ۇقسايسىز! ول جول كولىك اپاتىنان كوز جۇمدى. ماعان «ۇرىق دونورى» بولىڭىزشى» دەپ ءوتىنىش ايتىپ جاتادى (ءبىر باسىلىمنان وقىعانىم). مۇنىڭ ءبارى اقىماقتىق. سوندىقتان قاتاڭ تالاپ دونورعا عانا ەمەس، پاسيەنتكە دە قويىلسا دەگەن ءوتىنىش بار. كومەك قالتاسى قالىڭ كەز كەلگەنگە ەمەس شىن مۇقتاج جانعا كورسەتىلگەنى دۇرىس. 

دارىگەردىڭ دەرەگى: ەركەك بەدەۋلىگىن ۇرىق دونورىنىڭ كومەگىمەن جاساندى جولمەن ۇرىقتاندىرۋ ارقىلى ەمدەۋ ەلىمىزدە 1988 جىلدان باستاپ جۇرگىزىلە باستالدى. كلارا تۋسەيەۆا، ۋرولوگ-اندرولوگ قايرات قۇتتىقوۆ پەن سالتانات بايقوشقاروۆالار بۇل ءادىستى العاشقى رەت تاجىريبەگە ەنگىزگەن ماماندار. ءبىر جىلدان كەيىن شاۋەتتى ۇزاق مەرزىمگە بەلگىلى ءبىر تەمپەراتۋرادا ساقتاۋ ماقساتىندا الماتىداعى قالالىق ادام ۇرپاعىن ءوربىتۋ ورتالىعىندا ۇرىق بانكى اشىلادى. ال، 1995  جىلدىڭ 5ء-شى قازانىندا اتىلمىش ورتالىقتىڭ نەگىزىندە ەكستراكورپورالدى ۇرىقتاندىرۋدىڭ (ەكو) العاشقى لابوراتورياسى بوي كوتەرەدى. 2008 جىلى لابوراتوريا رمي اتانىپ ءوز ەسىگىن ايقارا اشتى. سول جىلى ول «جىل تاڭداۋى» بايقاۋىنىڭ ناتيجەسى بويىنشا بەدەۋلىكتى ەمدەيتىن «№1 كلينيكا» دەگەن اتاق يەلەنەدى. 1995-2015 جىلدار ارالىعىندا ياعني 20 جىلدىڭ ىشىندە رمي-دا 8000 بالا جاساندى جولمەن دۇنيەگە كەلدى. دارىگەر-اندرولوگ: شىڭعىس نۇعىمانوۆ

اۆتورى: جازيرا بايدالى