باتىس قازاقستان ماشينا جاساۋ زاۋىتىنىڭ سەحىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەمەر-مينيسترىنىڭ ورىنباسارى – مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى ايدا بالايەۆانىڭ توراعالىعىمەن «ادىلەتتى جانە پروگرەسسيۆتى قازاقستاننىڭ حالىقتىق كونستيتۋسياسى ءۇشىن!» جالپىۇلتتىق كواليسياسى مۇشەلەرىنىڭ كەزدەسۋى ءوتتى. جيىن جاڭا كونستيتۋسيا جوباسىنا جانە 15 ناۋرىزدا وتەتىن رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋمعا ارنالدى.
ەڭبەك ۇجىمىمەن كەزدەسۋگە ق ر پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى، كونستيتۋسيالىق رەفورما جونىندەگى كوميسسيانىڭ مۇشەسى سەرگەي پونوماريەۆ، قازاقستان زاڭگەرلەر وداعىنىڭ ءتوراعاسى، كوميسسيا مۇشەسى سەرىك اقىلباي، مەحانيكالىق سىناقتار جونىندەگى ينجەنەر دارينا سەيسەنوۆا جانە كاسىپورىننىڭ ماركەتينگ ءبولىمىنىڭ باسشىسى رومان ستاۆكين قاتىستى.
وتىرىس بارىسىندا جاڭا كونستيتۋسيا جوباسىندا بەكىتىلەتىن ەڭبەك ادامىنىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ جانە الەۋمەتتىك كەپىلدىكتەردى كۇشەيتۋ ماسەلەلەرىنە ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. ايدا بالايەۆا ەڭبەك ادامى مەملەكەتتىڭ باستى قۇندىلىعى ءارى ەلدىڭ ورنىقتى دامۋىنىڭ نەگىزى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
« ەڭبەك ادامى ءۇشىن كونستيتۋسيانىڭ ءمانى – ابستراكتىلى ۇعىم ەمەس، ناقتى الەۋمەتتىك كەپىلدىكتەر جۇيەسى. جاڭا اتا زاڭ جوباسىندا ءاربىر ادامنىڭ ەڭبەك ەتۋ قۇقىعى، قاۋىپسىزدىك پەن گيگيەنا تالاپتارىنا ساي ەڭبەك جاعدايلارىنا يە بولۋ قۇقىعى، سونداي-اق قانداي دا ءبىر كەمسىتۋسىز ەڭبەگى ءۇشىن لايىقتى اقى الۋ قۇقىعى ناقتى بەكىتىلىپ وتىر. بۇل وتە ماڭىزدى كەپىلدىكتەر كونستيتۋسيا جوباسىنىڭ 27-بابىنىڭ 2-تارماعىندا ناقتى كورسەتىلگەن. ويتكەنى ەڭبەك ادامىنا دەگەن قۇرمەت ۇران دەڭگەيىندە قالىپ قويماي، قۇقىقتىق قاعيداتتارمەن قامتاماسىز ەتىلگەن ناقتى نورماعا اينالۋى ءتيىس.بۇل نورما – ءوندىرىس ورىندارىندا ەڭبەك ەتەتىن ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن قاۋىپسىزدىگىن مەملەكەت دەڭگەيىندە قورعاۋعا باعىتتالعان ماڭىزدى قۇقىقتىق نەگىز. سونىمەن قاتار جاڭا اتا زاڭدا قازاقستان رەسپۋبليكاسى قىزمەتىنىڭ نەگىز قۇراۋشى قاعيداتتارىنىڭ ءبىرى رەتىندە ەڭبەكسۇيگىشتىك ۇعىمىنىڭ ەنگىزىلۋى دە ايرىقشا مانگە يە. بۇل – ادال ەڭبەك قوعام دامۋىنىڭ باستى قوزعاۋشى كۇشى رەتىندە تانىلاتىنىن بىلدىرەدى. ياعني، مەملەكەت دامۋىنداعى نەگىزگى باسىمدىقتاردىڭ ءبىرى – ەڭبەك ادامى، ونىڭ بىلىكتىلىگى، كاسىبيلىگى مەن الەۋمەتتىك قورعالۋى»، – دەدى ايدا بالايەۆا.
جيىندا سەرگەي پونوماريەۆ قۇجاتتى ازىرلەۋ جۇمىسى كەزەڭ-كەزەڭىمەن، اشىق تۇردە جانە ساراپشىلىق القانىڭ قاتىسۋىمەن جۇرگىزىلگەنىن، تالقىلاۋ بارىسىندا حالىقتان كوپتەگەن ۇسىنىستار تۇسكەنىن ايتتى. ول سيفرلىق ورتاداعى ادام قۇقىقتارىن، دەربەس دەرەكتەردى جانە حات الماسۋ قاۋىپسىزدىگىن قورعاۋعا، سونداي-اق قورشاعان ورتاعا كەلتىرىلگەن زيان ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىكتى كۇشەيتۋگە جانە ۇزاقمەرزىمدى تۇراقتىلىق پەن قاۋىپسىزدىككە باعىتتالعان قۇندىلىقتاردى بەكىتۋگە قاتىستى جاڭاشىلدىقتارعا توقتالدى.
كەزدەسۋ بارىسىندا ەڭبەك ۇجىمى وكىلدەرى دە ءوز پىكىرلەرىن ءبىلدىرىپ، كونستيتۋسيادا ازاماتتار ءۇشىن ناقتى كەپىلدىكتەردىڭ جانە ەڭبەك ادامىنا ءادىل كوزقاراستىڭ ماڭىزىنا توقتالدى.
«ءبىز ساياساتكەر دە، زاڭگەر دە ەمەسپىز. ءبىراق ءبىز – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتارىمىز. ءبىزدىڭ اتا زاڭىمىزدىڭ قانداي بولاتىنى ءارقايسىمىزعا تىكەلەي بايلانىستى. ءبىز ءۇشىن ادامنىڭ ءوزى، ونىڭ ءومىرى، قۇقىقتارى مەن ەڭبەگى قاعاز جۇزىندە عانا ەمەس، شىنايى ومىردە باستى قۇندىلىق بولعانى ماڭىزدى. سونداي-اق ەگەمەندىك پەن ەلدىڭ اۋماقتىق تۇتاستىعى قول سۇعۋعا بولماييىن قۇندىلىقتار رەتىندە بەكىتىلۋى دە ماڭىزدى: ەلدە تۇراقتىلىق پەن ەرتەڭگى كۇنگە دەگەن سەنىم بولماسا، دامۋ دا، وتباسىنىڭ تىنىشتىعى دا بولمايدى. جاڭا كونستيتۋسيا قاراپايىم ادامدار ءۇشىن شىنايى كەپىلدىككە اينالسا دەيمىن: ادال ەڭبەك قۇرمەتتەلىپ، لايىقتى باعالانسا، جۇمىسشى ادامنىڭ قۇقىعى قورعالسا، زاڭ بارشاعا بىردەي بولسا. ءبىز ماشينالار جاسايمىز. ال كونستيتۋسيا – بۇكىل ەلدىڭ سىزباسى سەكىلدى: ەگەر ول دۇرىس ءارى تۇسىنىكتى بولسا، وندا عيمارات تا بەرىك بولادى»، – دەدى رومان ستاۆكين.
زاۋىت قىزمەتكەرلەرى اتىنان دارينا سەيسەنوۆا دا ءسوز سويلەدى. ول ەڭبەك ۇجىمى ءۇشىن دەموكراتيالىق، قۇقىقتىق جانە الەۋمەتتىك مەملەكەت قاعيداتتارىنىڭ ناقتى ومىردە – تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىلۋ، ەڭبەكتىڭ ءادىل باعالانۋى، ءقاۋىپسىز ەڭبەك ورتاسى جانە بولاشاققا سەنىم ارقىلى كورىنىس تابۋى اسا ماڭىزدى ەكەنىن ايتتى. سونداي-اق ول بىرلىك پەن ۇلتارالىق كەلىسىم تۋرالى نورمالاردىڭ قۇندىلىعىن اتاپ ءوتتى. «وندىرىستە ءتۇرلى ۇلت وكىلدەرى كۇن سايىن يىق تىرەسە ەڭبەك ەتەدى، ءدال وسى بىرىكتىرۋشى قۇندىلىقتار دامۋ مەن تۇراقتىلىقتىڭ نەگىزىن قالايدى»،– دەدى ول.
كەزدەسۋ قورىتىندىسى بويىنشا جالپىۇلتتىق كواليسيا وكىلدەرى ەڭبەك ۇجىمىنىڭ سۇراقتارىنا جاۋاپ بەردى. جاڭا كونستيتۋسيا جوباسىمەن سانالى تۇردە تانىسىپ، 15 ناۋرىزداعى رەفەرەندۋمعا قاتىسۋ – الەۋمەتتىك كەپىلدىكتى نىعايتۋعا، ەڭبەك ادامىنىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە جانە ەلدەگى قۇقىقتىق قاعيداتتارعا دەگەن سەنىمدى ارتتىرۋعا باعىتتالعان شەشۋشى قادام ەكەنى ءسوز بولدى.