ۇكىمەتباسىنىڭ ورىنباسارى يمانعالي نۇرعالي ۇلى تاسماعامبەتوۆ جەلتوقساننىڭ 9-ى 60 جاسقا تولادى.
25 جاسىنان ساياساتقا ارالاسقان ول قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جاستار ىستەرى بويىنشا مەملەكەتتىك كوميتەتىنىڭ ءتوراعاسى (1991 جىل) جاۋاپتى لاۋازىمدارىندا تانىتا ءبىلدى. 1993 جىل ق ر پرەزيدەنتىنىڭ كومەكشىسى بولىپ جۇمىس ىستەدى. كەلەسى جىلى قازىرگى قىزمەتى سەكىلدى ق ر پرەمەر-مينيسترىنىڭ ورىنباسارى بولىپ تاعايىندالدى. 1997 جىلى ۆيسە-پرەمەرلىكپەن قوسا ءبىلىم جانە مادەنيەت ءمينيسترىن قىزمەتىن قوسا اتقاردى. سوسىن ق ر پرەزيدەنتى اكىمشىلىگىنىڭ باسشىسى بولىپ اۋىستى. 1998 جىلدان – ق ر پرەزيدەنتىنىڭ ءبىرىنشى كومەكشىسى. 1999 جىلى اتىراۋ وبلىسىنىڭ اكىمى بولىپ كەتتى. 2000 جىلدىڭ جەلتوقسانىندا ەكىنشى رەت ق ر پرەمەر-مينيسترىنىڭ ورىنباسارى قىزمەتىنە كەلدى. 2002 جىلى العاش رەت ۇكىمەتتى باسقاردى. 2003 جىلى ق ر مەملەكەتتىك حاتشىسى بولدى. ال 2004 جىلى ەكىنشى مارتە ق ر پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ باسشىسى بولىپ تاعايىندالدى. 2004 جىلدىڭ جەلتوقسانىنان 2008 جىلدىڭ ساۋىرىنە دەيىن – الماتى قالاسىنىڭ اكىمى قىزمەتىن اتقاردى. 2008 جىلدىڭ ساۋىرىنەن 2014 جىلدىڭ قازانىنا دەيىن – استانا قالاسىنىڭ اكىمى بولدى. سوڭعى ەكى جىل بويى قورعانىس مينيسترلىگىن باسقاردى.
«قامشى» پورتالى بيىلعى جىلى قىركۇيەكتە ۇكىمەت باسشىلىعىنا قايتا كەلگەن يمانعالي نۇرعاليۇلىن مەرەيلى مەرەكەسىمەن قۇتتىقتاي وتىرىپ، وقىرماندارىنا ول تۋرالى تاۋەلسىز ساياساتكەرلەر پىكىرىن ۇسىنادى.
ءامىرجان قوسانوۆ: ول ۆيسە-پرەمەرلىك قىزمەتكە 20 جىلدان سوڭ قايتا كەلدى
قازىرگى قازاقستان ساياسي ەليتاسىنداعى ءوز ورنىن ويىپ العان تۇلعا.
ونىڭ وزىنە ءتان قاسيەتتەرى بار ەكەنىن ەل بىلەدى.
ىسكەر (الماتىدا قار جاۋسا، «يمەكەڭدى قايتارىڭدار!» دەپ ەل شۋلاپ جاتادى).
ۇيىمداستىرۋشىلىق قابىلەتى زور (كەز كەلگەن سالانى باسقارىپ، دوڭگەلەتىپ جىبەرەدى).
قول استىنداعىلارعا اسا (كەرەك دەسەڭىز، تىم!) تالاپشىل (ونى مەن كەزىندە ءوز باسىمنان وتكەرگەنمىن).
رۋحاني ومىردەن مولىنان حاباردار (ول قاسيەت كوپتەگەن شەنەۋنىكتەردەن تابىلا بەرمەيدى).
ۇلتشىل (قازىرگى كومپرادورلار مەن كوسموپوليتتەر بيلەگەن زاماندا ونداي بولۋ دا ءبىر سىن).
جانە - تۋراشىل.
سوڭعى قاسيەتى ونىڭ دۇشپاندارىنىڭ قاتارىن كوبەيتپەسە، سيرەتىپ جاتقان جوق.
كەزىندە ول كىسىمەن قويان-قولتىق ارالاسىپ، جۇمىس ىستەگەنبىز. مويىنداۋعا ءتيىسپىن: مەنىڭ الماتىداعى قىزمەت كارەرامنىڭ باستالۋىنا تىكەلەي اتسالىسقان وسى كىسى بولدى. جاستار ىستەرى جونىندەگى مەملەكەتتىك كوميتەتتە ونىڭ ورىنباسارى بوپ جۇمىس ىستەۋ – مەنىڭ العاشقى شەنەۋنىكتىك ءارى قايراتكەرلىك ۋنيۆەرسيتەتىم بولدى.
ول ۆيسە-پرەمەر بولعان تۇستا مەن ۇكىمەت باسپا ءسوز قىزمەتىن باسقارىپ، تالاي باستامالارعا بىرگە مۇرىندىق بولعانبىز.
ول كىسىنىڭ اكەسى قايتىس بولعاندا مەن ونىڭ قاسىندا بولدىم، مەنىڭ اكەم قايتقاندا - ول مەنىڭ جانىمدا بولعان.
ءبىراق كەيىن، ساياسي سەبەپتەرمەن ارامىز اجىراپ كەتتى: ول بيلىكتە، ال مەن – وپپوزيسيادا دەگەندەي.
9 جەلتوقساندا ول 60 جاسقا تولىپ وتىر. وسىدان تۋرا 20 جىل بۇرىن ونىڭ 40 جاسقا تولۋ داستارحانىن باسقارۋعا ات سالىسقانمىن. ول كەزدە «ول جاس، بولاشاعى ءالى الدا» دەپ ەل ايتاتىن. بۇگىندە ول، ءسوزسىز، ساياسي اۋىر سالماقتىلار كاتەگورياسىندا. ال ول «سالماقتىلار» ساناتىندا بولۋدىڭ ءوز «سالماعى» بار...
سونىمەن بىرگە، بيلىكتەگى بيىك بەلەستەرىنە قاراماستان يمانعالي تاسماعامبەتوۆ اسا قيىن جاعدايدا دەپ ويلايمىن، ويتكەنى قاتىپ-سەمىپ قالعان ءبىزدىڭ ساياسي جۇيە تالانتتى، مىنەزدى، وزگەلەردەن ەرەكشەلەنگەن تۇلعالاردى كوتەرە بەرمەيدى جانە دە ونىڭ كورە الماستارى مەن دۇشپاندارى تىنىش وتىرمايدى.
تۋعان كۇنى قۇتتى بولسىن! الپىستىڭ اسۋىنان اسىپ، جەتپىستىڭ جەمىسىن جەۋگە جازسىن. قولىندا بيلىك بار كەزدە، جانىنان شىقپايتىن جاعىمپازدار مەن قاي كەزدە دە قاسىنان تابىلار شىن جاناشىرلارىنىڭ اراسىن اجىراتا ءبىلسىن!
ەڭ باستىسى – حالقىمەن بىرگە بولسىن!
مىناۋ ۇكىمەتتە بىرگە جۇرگەن كەزدەگى فوتو. ۇستەل باسىندا – سول كەزدەگى ءبىلىم، دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلەرى، سولارمەن بىرگە يمەكەڭ كەزەكتى رەفورمانى ناسيحاتتاپ جاتىر.
ايتپاقشى، سول كەزدە ۆيسە-پرەمەر بولعان ونىڭ سول قىزمەتكە 20 جىلدان سوڭ قايتا كەلۋىندە ءبىر گاپ جاتىر ەمەس پە؟...
دوس كوشىم: يمانعالي قازاقتىڭ ۇلتتىق قۇندىلىقتارىنا جانى اشيتىن ادامنىڭ ءبىرى
شىندىعىن ايتساق، يمانعالي نۇرعالي ۇلى وسى ۇكىمەت باسىنداعىلار ىشىندە قازاقتىڭ مادەنيەتىنە، قازاقتىڭ ادەبيەتىنە، قازاقتىڭ ۇلتتىق قۇندىلىقتارىنا جانى اشيتىن ادامنىڭ قاتارىنا جاتادى. ءارى، سونداي ازاماتتارعا قولداۋ كورسەتىپ جۇرگەن باسشىلاردىڭ ءبىرى.
پرەمەر-مينيستر كەزىندە «جەر ماسەلەسىن» كوتەرىپ، وتستاۆكاعا كەتۋى ۇلكەن سۇراق بەلگىسى بولىپ، جۇمباق بولىپ قالدى. «شاڭىراق» ماسەلەسى ونىڭ ساياسي كۇرەس جولىنداعى وعان جاعىلعان كىر. ونى ءوزىنىڭ ويى، باعىتى بويىنشا جاعىپ الدى ما، الدە بىرەۋلەر ۇيىمداستىردى ما، ول ەكىنشى ماسەلە. وسى ماسەلەلەردى ءبىز ايتپاساق باسقالار ايتادى. بۇل تۋرالى بولاشاقتا ول ءوزىنىڭ انىق تۇسىنىكتەمەسىن بەرە جاتار.
يمانعاليدى بولاشاقتا باسقا قىرىنان ساياسي ارەنادا كورىنۋگە مۇمكىندىگى بار ادامداردىڭ ءبىرى دەپ ويلايمىن. ءبىراق، ءوزى «قىسىلىپ»، ءوزى «بۇعىپ» جۇرگەن ۋاقىتتا نە كۇتىپ جۇرگەنى بەلگىسىز. مۇمكىن ۇكىمەت اۋىسقان كەزدە العا شىعۋ ويىندا بار ما، جوق الدە قازىرگى جۇيەگە تولىق بەرىلگەن، وسى جۇيەنى العا جالعاستىرۋشى ما، بۇل جاعىنان ءار ءتۇرلى كوزقاراستار بار. دەگەنمەن، ول ۇكىمەت باسىنا كەلىپ جاتسا دەموكراتيالىقتان، ليبەرالدىقتان گورى اۆتوريتارلىق جۇيەگە كوزقاراسى باسىم بولۋى مۇمكىن. ۇلتتىق ماسەلەلەردىڭ كەيبىرەۋى شەشىلەتىن دە شىعار.
قىسقاسى، ول ءوزىنىڭ مۇمكىندىگى مەن ەنەرگياسىن ءالى تولىق جارىققا شىعارماعان مەملەكەت قايراتكەرلەرىنىڭ ءبىرى.
جەكە باسىم جاقىن تانىسپىن دەپ ايتا المايمىن. ءبىراق، ول الماتىنىڭ اكىمى بولىپ تۇرعان كەزىندە بىرگە ىستەگەن كەزدەرىمىز بولدى. بىردە ول الماتى اكىمى كەزىندە ماعان اكىممەن جولىققىسى كەلگەن تۇرىپ جاتقان جاتاقحاناسى جەكەشەلەنىپ جاتقان بىرنەشە ازامات وتىنىشپەن كەلدى. سوندا مەن وعان تىكەلەي تەلەفون شالىپ، ول كىسىلەردى تاسماعامبەتوۆپەن جولىقتىردىم. سول كەزدە يمانعاليدىڭ ايتقان «بىرنەشە جاتاقحانانى الماتى اكىمدىگى ساتىپ الادى، دالادا قالمايسىزدار!» دەگەنى، «شاڭىراق» وقيعاسى بويىنشا دا ازاماتتارعا «سالىنعان ۇيلەرىڭىزدى ەشكىم دە بۇزبايدى» دەگەنى ماسەلەلەردى شەشىپ بەرگەنى ءالى ەسىمدە.
راسۋل جۇمالى: مەملەكەتتىك تاجريبەسى، ازاماتتىق ۇستانىمى تۇرعىسىنان قابىلەتتى باسشى
يمانعالي تاسماعامبەتوۆ قازاقستاننىڭ ەگەمەندىك جىلدارىنداعى تاريحتا، 25 جىلدا وزىندىك ورنى، وزىندىك ۇستانىمى بار، مەملەكەتتىك قىزمەتتە جۇرگەن ازاماتتاردىڭ اراسىنداعى ساناۋلىلارعا عانا ءتان ابىروي يەسى بولىپ تابىلاتىن ازامات.
ەڭ الدىمەن تاسماعامبەتوۆ وسى 25 جىلدىڭ بارلىق ۋاقىتىندا ءىرى مانساپتارعا يە بولدى. ءتۇرلى لاۋازىمدى جۇمىستار اتقاردى. ونىڭ باسىم بولىگىندە جاعىمدى جاعىنان كورىنە الدى. بۇگىنگى جۇيەدەگى مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر ءۇشىن بۇل سيرەك كەزدەسەتىن دۇنيە. اتىراۋدىڭ، الماتىنىڭ، استانانىڭ اكىمى، پرەمەر-مينيستر، قورعانىس ءمينيسترى بولىپ تۇرعاندا دا ءوزىنىڭ جاقسى جاعىن باسىم كورسەتتى.
مەملەكەتتىك تاجريبەسى، ازاماتتىق ۇستانىمى تۇرعىسىنان قابىلەتتى باسشى، جاقسى مەنەدجەر، جاقسى ۇيىمداستىرۋشى، قاي جۇمىسپەن اينالىسپاسىن كوبىنە جاقسى ناتيجەگە جەتىپ وتىراتىن تۇستارى بار. بۇل دا، بۇگىنگى شەنەۋنىكتەردىڭ اراسىندا سيرەك كەزدەسەتىن دۇنيە. تيىسىنشە حالىقتىڭ الدىندا دا وزىندىك بەدەلى بار، اۋىر سالماقتاعى بۇگىنگى ساسي تۇلعالاردىڭ ءبىرى.
ارينە، قازاقستانداعى ساياسي جۇيە ءبىر ادامعا نەگىزدەلىپ قالعان. پرەزيدەنتتىڭ اينالاسىندا شوعىرلانعان. سوندىقتان يمانعالي تاسماعامبەتوۆتى مىقتى ۇيىمداستىرۋشى، ۇتىمدى مەنەدجەر دەپ ساناي تۇرا، دەربەس ءبىر ساياساتكەر رەتىندە ونى قابىلداۋ مەنىڭشە نەگىزسىزدەۋ. ول كوبىنە پرەزيدەنتتىڭ جوعارى دارەجەدەگى تاپسىرمالارىن ورىنداۋشى. جاريا تۇردە وزىندىك ويىن ءبىلدىرۋى تۇرعىسىنان ءالى شەكتەلىپ تۇراتىنىن بايقايمىز. پرەزيدەنتتىڭ قاراماعىنداعى كومەكشىسى، ورىنداۋشىسى ەكەنىن ءوزى دە تالاي مارتە ايتقان.
تاسماعامبەتوۆتىڭ قولىنان ءىس كەلەتىنىن، ۇيىمداستىرۋشىلىق قابىلەتى زور ەكەنىن، سول جاعىنان الدە قايدا ەرەكشەلەنىپ تۇراتىنىن باسا ايتۋ كەرەك. ايتپاي كەتۋگە بولمايتىن تۇسى ونىڭ الماتى اكىمى بولىپ تۇرعان كەزدەگى ورىن العان «شاڭىراق»، «باقاي» وقيعاسى. 2002 جىلى پرەمەر-مينيستر بولىپ تۇرعان كەزىندەگى ءادىل ەمەس «جەر كودەكسىنىڭ» قابىلدانۋىنا مۇرىندىق بولۋى. وسىنداي جاعىن دا نەگىزدە ۇستاۋ كەرەك.
60 جاسقا كەلگەن مەرەيتويىمەن قۇتتىقتاي وتىرىپ، دەنساۋلىق تىلەي وتىرىپ، ۇلتشىل، مەملەكەتشىل سالادان كورىنۋىن تىلەي وتىرىپ، جاڭاعى كەلەڭسىز تۇستاردان قوعام دا، ساياساتكەرلەر دە ساباق السا، سونداي جاعداي قايتالانباۋىن نازاردا ۇستاسا دەيمىز.
