ەربول الشىنباي
ءىشىم ولگەن، سىرتىم ساۋ.
اباي.
ءى
بەدەۋ كوككە تەلمىرگەن قارا بەرىش بەلدەرى،
جەلگە جايعان اق شاشىن دالا قانداي شەرلى ەدى.
سول دالانىڭ توسىندە جەتىم اۋىل بۇرسيگەن،
كەۋدەسىن جەر، قۋشيعان جاۋرىنىن كۇن سۇيگەن.
قارا تۇمسىق قورقاۋ ءتۇن اقسيتقاندا ازۋىن،
كەلتە عۇمىر بوبەك تاڭ كور جالعاننىڭ جازۋىن.
كۇنمەن بىرگە ورەتىن جۇرتتىڭ تەسىپ قۇلاعىن،
وسقىلادى جۇرەگىن بەبەۋلەگەن ءبىر اعىن.
ءابجىلانعا اربالعان بوزتورعايدىڭ ۇنىندەي،
تاراپ جاتتى سول داۋىس ءار كەۋدەنى تىلىمدەي.
شاباقتاعان اق تاڭدى داۋىس ەدى بۇل قانداي،
ءبىر جالعىزدى كوپ قورقاۋ جارعا قاماپ تۇرعانداي.
جۇرت جينالدى كورگەنى – الپامساداي جىگىتپەن،
دىراۋ قامشى وزەگىن قورعاسىننان جۇگىرتكەن.
جاتىر ساباپ ءبىر ءيتتى بايلاپ مۇقىل تەرەككە،
سۇرامايدى جۇرت باتىپ نەگە بۇلاي، سەبەپ نە؟
قوس قاپتالدان اققان قان توپىراققا يلەنىپ،
جاتىر بايعۇس قىڭسىلاپ شالاجانسار كۇيگە ەنىپ.
مەيىرىنەن ادامنىڭ بار ءۇمىتى وشكەندەي،
ولىمسىرەپ قارايدى ەشكىمگە دە كەكتەنبەي.
تىلگىلەسە ءبۇزاۋتىس يت تەرىسىن قاعازداي،
قىڭسىلايدى،و، سورلى جانعا پانا تابا الماي.
ساباۋشىنىڭ كوزىندە تامۇق وتى تۇراقتاپ،
سىلتەپ جاتىر دويىردى قىبى قانىپ قۇلاشتاپ.
كوزىندە ونىڭ ءسوندى اقىر سوڭعى الاۋ مەن سوڭعى ءۇمىت،
دىرىلدەيدى قوس وكپە تىرلىك بارىن سەزدىرىپ.
شەرلى داۋىس ول دا ءولدى، باستى ۇنسىزدىك تىمىرسىق،
ۇرەي دە ءولىپ كوزىندە جاتىر بايعۇس ىڭىرسىپ.
ءوز جونىمدا سول قامشى ويناي ما دەپ ءبىر كۇنى،
كوپ تارادى قۇنىسىپ، ىشىندە ءولىپ شىندىعى.
تاڭ ەسەيدى كىندىگىن قىزىل قيا تاس قيىپ،
كۇمىس مۇرتىن كۇن ءسۇيىپ تاۋ قارايدى قاسقيىپ.
ءۇنسىز انە تۇنىمەن كۇڭىرەنگەن مولالار،
تاۋ دا ءۇنسىز، (شىداماي تاۋ قوزعالسا نە بولار؟!)
باعدارى جوق سال سامال سيپاي سوقسا ەلىرىپ،
كوكتەپ شىققان قابىردەن گۇل بيلەيدى جەلىگىپ.
ءسات بۇرىنعى شايقالعان، قايتا تاۋىپ مۇلگۋىن،
بەيباق اۋىل قۇنىسىپ سىمىرەدى كۇن نۇرىن.
وسى ۇنسىزدىك تاۋدى دا جۇتىپ جاتقان سياقتى،
جەر جۇرەگىن ءبىر ۇرەي ءتۇتىپ جاتقان سياقتى.
بەبەۋلەگەن سول زاردى گۇل بيىمەن نەكەلەپ،
ەسىرىك جەل بارادى ونى الىسقا جەتەلەپ.
كەۋدەسىندە دالانىڭ سانسىز بۇلاق قىستىعىپ،
كۇن باعىتسىز سەندەلدى ەكى بەتى ىستىگىپ.
كارى تەرەك، كەش مەنى، قالعان زاردان كەرەڭ بوپ،
سەن دە كەشىر، جاس وسكىن، كەلە جاتقان تەبەندەپ.
جۇقسىز اكە، جىندى اعا سەمدىرگەن جاس بۇرشىگىن،
يت توزە الماس قورلىقتان جانباي سونگەن شىرپى مۇڭ.
شىبىق از با وسىنداي كوكتەي الماي ۇسىنگەن،
ادام ەدى ول جاۋىزدىق يت كەبىنە تۇسىرگەن.
بەدەۋ كوككە تەلمىرگەن قارا بەرىش بەلدەرى،
جەلگە جايعان اق شاشىن دالا قانداي شەرلى ەدى.
سول دالانىڭ توسىندە جەتىم اۋىل بۇرسيگەن،
كەۋدەسىن جەر، قۋشيعان جاۋرىنىن كۇن سۇيگەن.
بەرىش قىردا بالا وتىر بەتىن ءسۇيىپ اڭىزاق،
سارسىلادى سان ويى سان مىڭ جاققا جامىراپ.
ايعاي شىقتى اۋىلدان قامشى بىلەپ كىجىنگەن،
اتىپ تۇرىپ بالا وقىس، اڭتارىلا كىدىرگەن.
الاسۇرا قارايدى جان-جاعىنا الاڭداي،
كۇن كۇلىمدەپ تۇرسا دا كولەڭكەسىن تابا الماي.
ءزارلى ايعايدى ۇمىتىپ، قالدى ءۇرپيىپ بۇل جۇدەپ،
جالعىز ساۋال اسپانىن نايزاعايداي تىلگىلەپ.
كۇڭىرەنە قول جايدى، اينالايىن، جومارت كۇن،
كولەڭكەمدى كولبەگەن ايتشى، قايدا جوعالتتىڭ؟
اش بورىدەي انتالاپ، القىمدايدى كوپ ساۋال،
ماعان قىساس تاعدىرىم، تاعدىر ەمەس تاس قامال.
اي ورنىندا، كۇن امان، ماڭدايىمدا قوس شىراق،
سايعاقتا بار كولەڭكە، نەگە مەندە جوق ءبىراق؟
بۇل ءجۇمىلا جالعان دا ءوزىڭ سالعان سۇگىرەت،
قۇمىرسقا تاس باسسا ساعان ايان قۇدىرەت.
اقىلى ازداۋ پەندەڭنىڭ، ايتشى، سارىقپاي سابىرىن،
قايدا مەنىڭ كولەڭكەم، قۇدىرەتتى ءتاڭىرىم!؟.
ءسىڭدى بارىپ اۋاعا جاۋابى جوق ءسوز ءولىپ،
بەتباقتانىپ بەدەۋ كوك تۇرىپ الدى بەزەرىپ.
جەتىم ساۋال ىشىندە مينۋت ساناپ شيرىعىپ،
بارا جاتىر وزەگىن قىزىل شوقتاي كۇيدىرىپ.
كەرەڭبىسىڭ، وي، يت، دەپ ايعاي تاياپ اۋىلدان،
كىجىنىپ كەپ اعاسى تەپتى قارا باۋىردان.
اياۋى جوق سوققىدان سورلى ءولىمشى كۇيگە ەنىپ،
قاراقوشقىل توپىراق جاتتى قانمەن يلەنىپ.
قاتىگەزدىك جويداقسىز ەسىن الىپ ءبىر اۋىق،
كۇن باتىسقا قۇلادى قاننان كوزى قىزارىپ.
ءىى
قۇبىلانى قانعا بوياپ، قۇلاپ قىزىل كۇن دە ءولدى،
اقبوز دۇنيە قوس تىزگىنىن قارا تۇمسىق بەردى.
مونشاقتارىن ۇرلاپ الىپ شاشقان نۇر كۇننىڭ ول،
القاراعا ۋىس-ۋىس شاشۋ قىلىپ ءجۇر جىندى جەل.
اۋىل جاتىر بوزاڭ قىردىڭ بەتىندەگى مەڭىندەي بوپ،
شەرلى بالا ءالى وتىر، شەمەن ويدان كوز ىلمەي تەك.
كىم شەشەدى ونىڭ شور بوپ شيەلەنگەن جۇمباقتارىن،
بەرىش بەل مەن بەزىرەيمەي تىڭدا ونى، تىڭدا اسپانىم!
قاراڭعىلىق – قارا بوياۋ، ءسىڭىپ جاتىر جۇرەكتى ورلەي،
شىرقىراعان مۇڭ دا ءولدى، كور كەۋدەلى ءتۇن ەسكەرمەي.
عاپىل عالام ءىشتى ورتەگەن وزەكتەگى ءورتىڭ سيماي،
ءتۇن تەڭىزگە اينالا قاپ ىڭىرانا تولقيتىنداي.
سەزبەيدى ونى بەيباق اۋىل، جاتىر ءۇنسىز بۇيىعىپ تەك،
جارلى لاشىق، جالقى جىگىت سوققان قۇيىنى ىشتە.
اعا كەتكەن جەلىك قۋىپ، تەپكىمەنەن شەرى تاراپ،
بالا وتىر جۇيكەسىن جەپ، سىرتىلداعان كارى ساعات.
جاتىر ۇيىقتاپ جەسىر انا جانە جالعىز قارىنداسى،
ارالارىن ءبولىپ تۇرعان كورشى بولمە قابىرعاسى.
بۇلكىلدەيدى جاس جۇرەگى ىشتە داۋىل تۇراتىنداي،
قارا بارقىت ءتۇندى جىرتىپ ءبىر جارىققا شىعاتىنداي.
شايقاپ توگىپ ايراندايىن قالعان تىنىشتىقتى،
اۋلا جاقتان وقىستان ءبىر دۇرسىلدەگەن دىبىس شىقتى.
كەلدى تاياپ وكشەسىمەن، جەردى ويىپ جىبەرەردەي،
قورقىنىشتان قالدى بۇعىپ ورىنىنان تۇرەگەلمەي.
اڭدىپ كەلگەن ارسىز توبەت ادام بار دەپ قورىنباستان،
قولىن سالدى سورلى انا مەن ارى تازا قارىنداسقا.
جالعىز قالعان قۇلىنشاقتى قاماعانداي ءبورى اتويلاپ،
شىرقىرادى قارىنداسى ءتۇندى جىرتا اعاتايلاپ.
قارىنداستىڭ نامىسىنان بۇل جالعاندا نە بار اۋىر؟
كوتەرىلدى ىشىندە ونىڭ بۋىرقانىپ قارا داۋىل.
تامىرىندا تۇتانعان وت ورتەپ ءوتتى شاپشىپ ءوزىن،
اتىلدى ەندى سۋىرماققا اڭگى ەسەكتىڭ تاس جۇرەگىن.
قارۋ سالعان قارا ابدىرا، اشىپ ەدى، ءتاڭىر اتقىر،
جاۋ جاسقايتىن تۇگى دە جوق، جاتىر ءىشى قاڭىراپ قۇر.
ورىپ تۇسسە قۇلايتۇعىن بەلى بەكەم نار اتاندار،
قايدا كەكتىڭ جالعىز سەرتى، الماس ءجۇزدى قارا قانجار.
جاتىر انە اڭگى ەسەكتەر قىزدىڭ ارىن ويناپ اشىپ،
تۇردى قاراپ، ويسىز، ءتىلسىز، قالدى ەكەن كەك قايدا اداسىپ؟!
قارا تۇنگە ءسىڭىپ تىندى قىز كوزىنەن اققان قانى،
اعاسىنىڭ كوز الدىندا ونىڭ كىرسىز تاپتالدى ارى.
الاۋ-دالاۋ قىز ءوڭىرىن جاپقان بولدى سورلى اناسى،
اي جوعالدى بەتى كۇيىپ قاراي الماي تاۋدان اسىپ.
كەشىر مەنى، كەشىر، انا، سورلى ىشتەي سىبىرلادى،
مەن بىلمەيمىن ابدىرامنان قارۋىمدى كىم ۇرلادى.
كىم ۇرلادى، نەگە ۇرلادى بىلمەيمىن مەن سەبەبىن دە،
اقتالادى ماعىناسىز، وكىنىش جوق وزەگىندە.
قارىنداستىڭ قايعىسىنان دىمدانباپتى جانارى تۇك،
مۇنى كورىپ ءتۇننىڭ كوزى بارا جاتتى قاراۋىتىپ.
ءىىى
كوكجيەكتى شىقتى جارىپ، تاعى دا ءبىر تاڭ ىڭگالاپ،
ۇشتى بەرى قارا تۇننەن مىڭ كوبەلەك ساعىم قانات.
كەتتى قاعىپ اق قاناتىن، كەزىپ بۇيرا قىراتتاردى،
كوكتەپ شىققان قابىردەگى گۇلگە كەلىپ سىر اقتاردى.
ايتتى گۇلگە ءتاڭىر جازعان جازۋ قيىس كەتپەيتىنىن،
گۇل قابىردەن، اپپاق تاڭنىڭ قارا تۇننەن كوكتەيتىنىن.
جۇيرىك مەزگىل تۇياعىندا بارا جاتقان دوڭگەلەنىپ،
ءپاني مەنەن باقيدى تەك تۇر دەپ جالعىز پەردە ءبولىپ.
ءتاڭىر يە تەك اجالدى جالعىز قىلىپ جاراتقانىن،
ءار تاعدىردىڭ سول جالعىزىن ىزدەپ باراتقانىن.
جەتىم اۋىل قۇنىسادى اپپاق تاڭعا قاراي الماي،
جارىق تۇسسە ىشىندە ولگەن سان مىڭ ساۋلە ويانارداي.
وتىر جىگىت بەرىش بەلدە ماعىناسىز قۇر ماڭگىرىپ،
قارىنداستىڭ شەرلى ءۇنى قۇلاعىندا تۇر جاڭعىرىپ.
كەشىر گۇلىم، كەشىر كۇنىم، قۇربان ەدى ساعان جانىم،
قۇتقارار ەم مەن سەندەردى قارۋىمدى تابا المادىم.
ءتۇن كوردى عوي ابدىرامدى تۇگى دە جوق قاڭىراعان،
ۇندەمەيدى نەگە مىنا، شەل كوز اسپان، سارى دالا؟
ماڭدايىنان جەلپىگەندە قاناتىمەن شاعالا نۇر،
قايتا تۋلاي كوتەرىلگەن ىشىندە ولگەن قارا داۋىل.
مىرتىق جۋسان مىنا جاتقان العان و دا سەنىڭ،
كولبەي تۇسسە كولەڭكەسى قۇرتقا پانا ساياسى ونىڭ.
ماعان دا سول جارىعىڭدى توگىپ ەدىڭ تاڭداعى اراي،
جۋساندا بار كولەڭكەنىڭ، بولمايتىنى مەندە قالاي؟
جالعىز سۇراق جاۋابى جوق، باسىپ تۇر عوي سول ەڭسەمدى،
ايتشى ماعان، قۇدىرەتتىم، قايدان تابام كولەڭكەمدى؟
شۋاعىڭا قۇشتار ەدىم، ەي، قىزىل كۇن جانارى وت،
ساعان جالعىز سۇراعىمنىڭ ايتشى، نەگە جاۋابى جوق؟
وزەك ورتەپ جاتقان تىنىپ ورتتەي لاۋلاپ قانشا نالا،
كۇندى جۇلىپ تۇسەتىندەي، قولىن سوزدى القاراعا.
سوندا ونى سۋىرعانداي شىڭىراۋ مۇڭ، تۇنەك تۇننەن،
ءتۇپسىز سوناۋ كوك اسپاننان كۇڭىرەنگەن ءۇن ەستىلگەن:
مەن نۇرىممەن بۇل عالامدى بىردەي ءسۇيدىم، كەشىر، ۇلىم،
كولەڭكە جوق بولسا سەندە، جۇمباق ەكەن نەسى مۇنىڭ؟
بار ول قۇيتتاي بوز جۋساندا، شىبىندا دا تاعى مىنا،
جاندارى بار سەبەبى ونىڭ توساتۇعىن جارىعىما.
سەندە جان جوق توساتۇعىن اپپاق نۇرعا جامىراعان،
ابدىرا ەمەس، كەۋدەڭ ەدى، قارا تۇندە قاڭىراعان.
شۋاعىمنان قۋات الىپ، بۇرشىك اتتى كوكتەپ وركەن،
سەن سۇلدەسىڭ سۇيرەتىلگەن، سوندىقتان دا جوق كولەڭكەڭ!
تىندى داۋىس، ءبىراق ونى، نايزاعاي بوپ وسىپ ءوتتى،
قارا قانجار سەكىلدى ءبىر قارس ايىرعان كوكىرەكتى.
بۇلاعايعا سالعان مۇنى اسپانىنان بۇلت كوشىرىپ،
الاي-دۇلەي قارا داۋىل، باسىلدى ول دا ىشتە تىنىپ.
مەڭىرەيگەن شەرلى اۋىل مەن قاراپ ەدى دالاعا سۇر،
ءبىر توپ ادام بەيىت جاققا تابىت الىپ بارا جاتىر.
ءبىرىن-بىرى جۇلىپ جەگەن ارتتا قالىپ ادام كوشى،
قىسقان ەكەن قۇشاعىنا ىزدەپ جۇرگەن اجال دوسى.
كەۋدەسىنەن بوستاندىققا كۇلىپ ۇشقان كوبەلەكپەن،
جاراتۋشى قۇدىرەتكە سوڭعى ساۋال ەرە كەتكەن.
قۇمىرىسقانىڭ تاس باسقانى وزىڭە ايان، قۇدىرەتتىم،
مەن دە ەلەۋسىز ءبىر بوياۋى ەم ءوزىڭ سالعان سۇگىرەتتىڭ.
ءومىر بەردىڭ، گۇل ەدىم مەن الاۋلاعان تاڭعا عاشىق،
نۇرعا شومعان جاس عۇمىرىم بۇرشىكتەرىن قاۋلاپ اشىپ.
بولماي قالدى بالالىعىم، ب ا ق قۇسى دا ۇشقان ارى،
تاپتادى ەرتە بۇرشىگىمدى جاۋىزدىقتىڭ كۇس تابانى.
ماڭدايداعى شىراقتارىم جانباي جاتىپ تۇلداندى ول دا،
نە كىنام بار؟ نەگە كەلدىم تىم قاتىگەز بۇل جالعانعا؟
پەرىشتەنىڭ قاناتىنىڭ لەبىندەي بوپ سۋسىلداعان،
قۇدىرەتتى ءبىر داۋىستان تەبىرەندى تىلسىم عالام.
وسى ءۇننىڭ قۋاتىمەن جازىلدى دا مىڭ جاراقات،
راقاتقا شومدى جانى، ساۋلە تاراپ ءبىر باراقات.
تولقىن سىندى ءۇن تارايدى اراسىنان سۇلۋ ساعىم،
ۇندەمە سەن، ءوتتى ءبارى نازالانبا، قۇلىنشاعىم.
گۇل بوپ قايتا كوكتەيدى ەندى، بەرىش قىرعا ءسىڭدى قايعىڭ،
تاعدىر جايلى سۇراماعىن، قۇپياسى – بۇل قۇدايدىڭ!!
