بابر پورتالىنىڭ رەداكتورى قازاقستانداعى ورىستاردىڭ ءومىرى جايلى ءوز ويىمەن بولىسەدى، ماقالانىڭ قازاقشا نۇسقاسىن «قامشى» پورتالى وقىرمان نازارىنا ۇسىنادى.
«2016 جىلدىڭ كۇزىندە قازاقستانعا بارىپ قايتتىم. قالالاردى ارالاپ، ادامدارمەن تىلدەسىپ كورىپ، ناتيجەسىندە بۇل ەلدىڭ باسىم كوپشىلىگى ورىس تىلىندە سويلەيتىنىنە كوزىم جەتتى.
ءسوز جۇزىندە ءبارى كەرەمەت. ورىس ءتىلى – ەلدەگى ەكىنشى مەملەكەتتىك ءتىل. بارلىق جارنامالار، جول ءجۇرۋ بەلگىلەرى جانە ت.ب. بارلىعى دا ورىس تىلىندە. ورىس ءتىلدى ب ا ق، تەلەارنالار، ينتەرنەت-پورتال مەن ونلاين قىزمەتتەر بار.
قازاقستان سولتۇستىك جانە وڭتۇستىك دەپ بولىنەدى. سولتۇستىگىندە تولىققاندى ورىسشالانعان حالىق تۇرادى، ولار وڭتۇستىك تۇرعىندارىنان سىرتقى كەلبەتى جاعىنان دا ايىرماشىلىقتارى بار، - دەپ جازادى رەسەيلىك جۋرناليست.
«ءبىر جەرگىلىكتى پولكوۆنيكتىڭ ايتۋىنشا، جيىرما جىل بۇرىن قازاقستان بيلىگىندە، نەگىزىنەن ورىستار وتىراتىن، ول كەزدە ورىسشا بىلمەي، تەك قازاقشا سويلەگەن ادامنىڭ بولاشاعى جوق سياقتى كورىنەتىن. ال، ءقازىر ءبارى دە كەرىسىنشە ەكەن. ەگەر، ول جاقتا قازاق ءتىلىن دە، ورىس ءتىلىن دە قاتار مەڭگەرگەن بولساڭ، مۇمكىندىگىڭ كوپ بولادى ەكەن دە، تەك ورىس تىلىندە سويلەيتىن بولساڭ، كوپ پروبلەماعا تاپ بولادى ەكەنسىڭ»، - دەپ ورىس تىلىنە قاتىستى ءوز ويىن جازادى. دەگەنمەن، رەداكتور-جۋرناليستىڭ بۇل ويىمەن كەلىسۋگە بولمايتىن سەكىلدى. ەلىمىزدەگى اششى شىندىقتاردىڭ ءبىرى – ورىس ءتىلىنىڭ بۇكىل جەردە تالاپ ەتىلىپ، ورىس ءتىلدى قىزمەتكەرلەردىڭ كوپتەپ كەزدەسۋى.
«ءبىر جاعىنان بۇل قالىپتى پروسەسس: كەڭەستىك كەزەڭدەگى ورىس ءتىلدى ادامدار ساحنادان كەتىپ، ۇلتتىق تاربيە العان ۇرپاق ءوسىپ كەلەدى. ولار ءۇشىن ورىس ءتىلىن مەڭگەرۋ – ءوز قالاۋلارىمەن جۇزەگە اسىراتىن ءىس، ەشكىم دە ولاردى قىستامايدى. تابىستى بولۋ ءۇشىن اعىلشىن ءتىلىن مەڭگەرۋ ورىس تىلىنەن دە م ماڭىزدى بولىپ تۇر.
بۇل اكسيوما تەك قازاقستان ءۇشىن عانا ەمەس، بەلارۋسيا، ۋكراينا ەلدەرىندە دە شىندىققا اينالۋدا. رەسەي كسرو قۇرامىنان شىققان مەملەكەتتەردە مادەني جانە ەكونوميكالىق دارەجەسىن جوعالتا باستادى. ءبىز ءالى كۇنگە دەيىن قىرعىزستان مەن تاجىكستان سەكىلدى كەدەي ەلدەردە عانا مارتەبەمىزدى جويعان جوقپىز، الايدا قازاقستان مەن ءازىربايجان سەكىلدى باي مەملەكەتتەرگە قاتىستى بۇلاي ايتۋعا بولمايدى»، - دەيدى جۋرناليست.
رەسەيلىك رەداكتوردىڭ ايتىپ وتىرعاندارى شىندىققا جاناسقانىمەن، ورىس تىلىندە سويلەيتىندەردى ءتىل تۇرعىسىنان قىسىمعا الىپ جات ىر دەگەنى مۇلدەم دۇرىس ەمەس.
«قازاق ءتىلدى حالىق ءوز كۇشىنە ەنگەنىنە ءبىراز بولدى. سول سەبەپتەن دە، ءبىراز تىرلىكتەردە قيىندىق تۋعىزىپ جاتىر. مىسالى، قازاق ءتىلىن بىلمەي مەملەكەتتىك قىزمەتكە تۇرۋ مۇمكىن ەمەس. ورىس تىلىندە جازىلعان كوپتەگەن زاڭنامالىق اكتىلەردى جاتتاۋعا بولمايدى، ولاردىڭ قازاقشا نۇسقاسىن ورىس تىلىنە اۋدارۋعا كوبىسى باس تارتادى. سونىمەن قاتار، كاسىپكەرلەر دە وسى سىندى قيىندىقتارعا تاپ بولىپ جاتادى، ولار تەك قازاق تىلىندە جۇرەتىن كەلىسسوزدەردى جۇرگىزىپ، مامىلە ورناتۋ ءۇشىن قازاق ءتىلدى اۋدارماشى جالداۋعا ءماجبۇر.
ەلدە ورىس تىلىندە سويلەيتىندەرگە كوپشىلىگى ەسىكتەرىن جاۋىپ قويدى. حالىقتىڭ ساناسى قازاق ءتىلىن بىلمەيتىندەر ءومىر سۇرە المايدى دەگەن تۇسىنىككە اۋىسىپ جاتىر.
بۇل جاعدايدا تەك ەكى ءتۇرلى جول عانا قالادى: قازاق ءتىلىن ۇيرەنۋ كەرەك نەمەسە رەسەيگە كەتۋ كەرەك»، - دەگەن رەداكتوردىڭ سوزدەرىمەن قانشالىقتى كەلىسۋگە بولادى. الدە، ونىڭ كوزىنە ەلىمىزدەگى قازاق ءتىلىنىڭ مارتەبەسى ءدال وسىلاي كورىندى مە؟..
ماقالاسىنىڭ سوڭىندا رەداكتور بىلاي دەپ جازادى:
«20-30 جىلدان كەيىن قازاقستاننان «ورىس ءتىلدىڭ ماسەلەسى» تولىعىمەن جويىلاتىنىنا سەنەمىن. قازاقستان ءوز جولىمەن كەتىپ بارادى.
قازاقستانداعى ورىستارعا ايتار كەڭەسىم: قازاق ءتىلىن ۇيرەنىڭدەر نەمەسە رەسەيگە كەتىڭدەر!» - دەپ ۇران تاستادى.
اۋدارعان: نازەركە لابيحان
