(پوەما )
باستالعاندا شىعىستان
ءبىر ءدۇبىر،
الەمنىڭ جارىپ شەڭبەرى-
شەكسىز كەڭىستىكتە يدەيالار شايقاسىپ.
ورمان تەڭسەلىپ،ششايقالىپ كەتتى تاۋلار،
وزەندەر ارناسىنان تاسىپ.
تاۋسىلماس تەڭىزدەردىڭ ۇلى سىبىرى،
تولقىندار ورنىنان اۋناپ تۇسكەنشە.
كىم توقتاتار
ىنتىعىپ وتكەن ۋاقىتتىڭ التىن سترەلكاسىن،
اقيقات شارابىن قانىپ ىشكەنشە؟!
بۇلجىماس
ماتەريانىڭ تەنتەك مىنەزى،
وڭاي ما
بولجاۋسىز ءبىر ويدىڭ جەتىلمەگى؟!
اساۋ اتتاي
بەينە جاڭا عانا ۇيرەتىلگەن،
ادامزات قوعامى سوسياليزم ەركىندىگى.
كەزىپ جۇرگەن ەدى
جەر مەن كوكتىڭ اراسىندا
قۇيتۇرقى ۋاسۋسى جىن- پەرىلەر قاستىعىنىڭ.
ارىلتۋعا بولاما تەز ايىقتىرىپ،
بۇزىلعان قاندارداعى
ۋلى راحاتىن نيكوتين ماستىعىنىڭ؟!
***
اسۋلى ەدى قابىرعادا
جاسىل قاريتاسى قۇس جولى جۇيەسىنىڭ،
جۇلدىزدار بەينە قوزىداي كوگەندەلگەن
كۇمىس كوگەنىنە
ۇلى ءتاڭىر-اسپان يەسىنىڭ.
تۇسكيىز ەمەس ەدى ول
ياكي ءبىر كىلەم،
جاس جۇبايلار تۇسىنا ۇستاپ،
راحات سەزىمىمەن ۇيقىعا باتقان
الدە ءبىر جىگىت جار قۇشاعىندا تىنىستاپ.
جىم-جىرت ءتۇن،
قاتتى كىرەۋەتتە
ءبىر قابات بويرا ۇستىندە- سوندا جاتىپ،
شارشاپ ۇيىقتاعان ەدى عالىم
ارىق،
ۇزىن دەنەسىن سۇلاتىپ.
كوتەرىپ جۇرگەندەي
تۇسىندە ونى بىرەۋ
كەڭىستىككە جەپ-جەڭىل سەركۋل ەتىپ،
ياكي
الىپ بولات سىزعىشتاي
دوپ-دوڭگەلەك
جاسىل جازىقتار ۇستىندە كولبەتىپ.
ويناعانداي نەمەسە لاقتىرىپ،
كۇن وربيتاسىندا
نيۋتون ونىڭ ەكى اياعىن كوكتەن كەلتىرىپ
باس سالعالى تۇرعانداي ەدى.
«تەمىر قازىق» تۇبىندە
«ۇلكەن ايۋ» ونى تالاپ ءولتىرىپ.
جۇلدىزداردان جۇلدىزدارعا سەكىرىپ،
بارا جاتقانداي كەيدە
ءتۇپسىز شىڭىراۋعا قۇلاپ.
اينالدىرىپ جىبەردى مە كەن الدە
پتولومەي ورنىنا كەلتىرگەنشە
وسى ساتتە
كۇن جۇيەسىنىڭ قۇپيا تۇتقاسىن
تەرىس بۇراپ
بەيشارالار پلانەتالاردى
كوپەرنيك ورنىنا كەلتىرگەنشە
جەردەن ەمەس، كۇننەن اينالدىرىپ،
ورتەپ ولتىرگەن ەدى قانشا عالىمداردى
شىركەۋ جەندەتتەرى
تىرىدەي وتقا جاندىرىپ؟!
شوشىپ وياندى عالىم،
جۇلدىزدار سوعىلىسىپ،
اي ءوزىنىڭ التىن تاباعىن سىندىردى ما ؟
پەرىشتەلەر اسپان اياسىنان قاشىپ شىعىپ،
كۇناسىز سابيلەر توزاق وتىندا شىڭعىردى ما ؟!
كىمدەر ەكەن ول داڭعىرلاتقان،
جۇقا قاڭىلتىرداي
كوك كۇمبەزىن قولىمەن ءيىپ؟
كەلە جاتقانداي ەدى
ءبىر قارا بۇلت،
كۇن كۇركىرەپ،
نايزاعاي وتكىر قامشىسىن ءۇيىرىپ.
ورنىنان تۇرعانشا عالىم
كيىمىن كيىپ،
ەسكى داس، شەلەكتەردى ۇرىپ،
كەلگەن ەدى وڭكەي ءبىر قۇبىجىقتار
اش قاسقىرداي،
ەسىكتەن اتىلىپ كىرىپ.
جۇلىپ ءۇزىپ الدى ءبىر ۇزىن قول
«قۇس جولى» قاريتاسىن،
جۇلىپ العانداي
عارىشتىڭ ءبىر قابات تەرىسىن سىدىرىپ.
ۇلگەرگەن ەدى ولار
اسپاننىڭ وسى جۇقا جاسىل تەرىسىن
عالىمعا قىپ قىپ كيدىرىپ.
«بىتەۋ ۇيدە جاتقان ءبىر قىلمىستى،
سيفرلارمەن ازعىنداعان،
بۇ دۇنيەدەن،
ومىردەن، تۇرمىستان بەزىپ.
قايتارىپ اكەلىڭدەر ونىڭ يت جانىن،
تاپتىق كۇرەستەن قاشىپ،
جۇلدىزدار اراسىندا جۇرگەن كەزىپ!
ماسقارالاڭدار،
موينىنا ءجىپ تاعىپ!
ەڭكەيتىڭدەر
باسىن ءيىپ، تاعىزىم ەتكىزىپ!.. –»
وسى سوزدەر ەدى سوندا ولاردىڭ ايتقانى،
ايعايلاپ تۇرىپ،
كۇرەس جيىنىندا سۇيەگىنەن وتكىزىپ.
***
جىعىلىپ جاتتى كىتاپ سورەلەرى،
لابوراتوريا ىدىستارى يەسىز بۇزىلىپ.
بولسا ەگەر
عىلىمداردىڭ كوز جاسى،
تۇسەر ەدى ول ۇلى جۋڭ گو اسپانىنان،
جۇلدىزداي ءۇزىلىپ!
دويىر كۇش داۋىرلەگەندە،
ەرتە زامانداردان قالعان ءبىر سويىل،
قولدارىنا شاشاقتى نايزا الىپ.
اقىل-وي، ءبىلىم اياق استى ەتىلىپ،
ماسايراعان ەدى
وڭكەي بۇزىق، سودىرلار جينالىپ.
الدە ءبىر جىرتقىش اڭ،
ياكي ۆارۆارلار باسىپ كىردى مە ؟
كۇناعا باتپاعان ءبىر جاس قىز
تار بۇرىشتا تىعىلىپ؛
شوشىندى ما الدە ءبىر كيىك،
ءسۇرىندى مە ءبىر تۇلپار
جولدا جىعىلىپ؟
تىكسىندى مە ءبىر رۋح،
شوشىندى ما الدە
ءبىر قارلىعاش ۇياسىنان ۇشىپ؟
شوشىنعانداي ءبىر ءسابي
اي جارىعىندا
بەسىگىنە
الدە ءبىر ۇرەيلى كولەڭكە ءتۇسىپ.
ساۋىقتىرماي ما ءبىر كيىك
ءوز جاراقاتىن تىلىمەن جالاپ،
سويىلعا جىعىلسا ءبىر عالىم
ءتان جاراسىنان مەڭدەپ،
ساقايتۋعا بولار ەدى ونى
سان، تاڭبا، تەڭەۋلەر قۋانىشىمەن ەمدەپ!
قانشا رەت ءولىپ،
قانشا رەت ءتىرىلدى ەكەن سول ادام،
ءبىر رەت ءولىپ،
ءبىر رەت تىرىلگەندە ەسىن جيىپ.
كوردەن تۇرعان ءبىر ءارۋاقتاي
باسىن كوتەرىپ،
تالشىق ەتۋ قانداي راحات ءوح كاسىبىن ءسۇيىپ.
***
جىم-جىرت بولمە.
اقىن قيالى ەمەس،
سيفرلار قيالىنىڭ نازىك سەزىمىنە مالىنىپ،
وتىرعان ەدى عالىم
بۇل دۇنيەنىڭ
ارزان اۋەس، مازاسىز قايعىسىنان ارىلىپ.
تىك تۇرعىزىلدى سوندا
الىپ ءبىر فورۋملا
ۇزاق قازىپ،
جەر قاباتىنان جاڭا عانا سۋىرىلىپ الىنىپ.
تىك تۇرعىزىلعانداي
الىپ يحتيوزاۆر،
الدە ءبىر ۇشقىش كەسىرتكى اينەككە سالىنىپ.
قىلداي نازىك ءبىر سىزىق ۇستىندە وتىرىپ،
دەرەكسىز لوگيكاسىمەن ادامزات اقىلىنىڭ
ابستاركسيالار ساۋىرىنان سيپاپ،
وڭاي ما،
شەكسىز كەڭىستىككە قۋالاۋ
ءزاردا دەپفەرەتسياسىن
قيالدار جارقىلىنىڭ!
ەرتەگى وگىزىندەي
يكس مۇيىزىنەن ۇستاپ،
كوسينۋس دوعالارىنىڭ
ءزاۋلىم ەسىگىنەن ەندىرگەنشە،
الەمنىڭ وسى ويلارىن
اساۋ تاعىداي جۋاسىتىپ،
ءوز ىرقىڭا كوندىرگەنشە.
بەيىس راحاتى،
ياكي ءبىر سۇلۋ جار،
ءتاتتى ۇيقى ەمەس،
قانشا كلەتكالار توزىپ،
قانشا نەرۆ تالشىقتارى ءۇزىلىپ.
ازايىپ،
تاۋسىلى،
سارىلۋ وڭاي ما ؟
كۇن باتىپ،
اي تۋىپ،
جۇلدىزدار ءسونىپ،
تاڭ اعارعانشا شەتى ءسۇزىلىپ!
بۇزىلماسا ەدى- اۋ،
تاڭعى تۇستەي،
ءبىر ادام باسىندا تيرمەن تاسىنداي اينالعان،
تەڭدەۋلەر سيستەماسىنداعى
سول ۇلكەن فيگۋرا
ءتاڭىردىڭ التىن تارازىسىنىڭ
جالعىز تال قىلىنا بايلانعان!
بوزتورعاي شىرىلداپ،
قىران قۇس ۇشپاي كوكتە قاناتىن قاعىپ،
نامازعا ۇيىعانداي
شىعىستىڭ ءبىر مۇسىلمانى!
دىرىلدەپ تۇرعان شاعى ەدى
تابيعاتتىڭ تۇپ-تۇنىق نەسىبەسى
پلانەتانىڭ تاپ-تازا دوڭگەلەك ىدىسىنداعى...
الدە ءبىر جىرتقىش اڭ،
ياكي ۆارۆارلار باسىپ كىردى مە ؟
اق قاعاز ۇستىندە اياعى سىنعانداي
ءالجابر تۇياعى كەتىلىپ!
ەپيكۋر
پيفاگور
ەسىنەن تانعانداي،
ەۆكليد پوستۋلاتى تامىزىق ەتىلىپ.
جاتتى بۇرىشتا گۋگو تەورەماسى جىرتىلىپ،
دجوردانو برۋنو وت ىشىنەن تۇرەگەلگەندەي.
لي سىگۋاڭ تۇسكەن پاروحود.
تولقىنداردا دوڭبەكشىپ،
گاليلەي اقيقات ءۇشىن ولگەندەي.
تەڭسەلتىپ جىبەرگەن ەدى قانشا باستىردى ؟
تروپيكا توعايىنداي
«فيلوسوفيا» تورعايى- شىتىرمان ىشىنەن.
شىعىپ كەلگەن ەدى نە ءبىر سۇرقيا
اش قاسقىرداي،
قۋ تۇلكىدەي سۇمىراي پىشىنمەن.
جۇرەدى وڭكەي الاياقتار
قارا كولەڭكەدەي،
جىنداي كەزىپ،
وتاننىڭ وڭتۇستىگى مەن سولتۇستىگىندە.
ار-نامىستان،
وجداننان،
ۇياتتان بەزىپ.
كەشىرمەس جۋىڭحۋا ۇلتى،
قاعاز ورتەپ،
ارشا تۇتاتىپ،
جىن-شايتانداردى توزاق وتىنا قۋىپ؛
كيگىزەر ءالى-اق ءسوسياليزمنىڭ اق كويلەگىن
قاسيەتتى وتانعا قايتادان جۋىپ!
نە كورمەدى جۋڭحۋا پەرزەنتتەرى:
ىلعي بوزداق،
ەر ارىستارى؛
قارت كومۋنيست
ۇزاق جورىقتاردان وتكەن،
تالاي بىلگىر،
ونەرپاز،
دانىشپانى!
الىپ كەتتى عىلىمدى،
كۇز ايىنىڭ ءبىر كۇنى ەدى...
قالدى ىدىستا قايناق سۋى ىشىلمەي؛
اق قاعاز ۇستىندە ارمانى.
ەسكى پريموس،
قالدى ۇستەلدە
جەلىنبەي كەپكەن قارا نانى.
قوش بول،
اسپان تۇلپارىنىڭ يگىرىك قۇيرىعى،
اققان جۇلدىزداي
الەم كەڭىسىندە ءبىر جارق ەتىپ جوعالعان!
قوش بول،
تەڭدەۋلەردىڭ يكس باسى
تاۋتەكە مۇيىزىندەي
ساي ىشىندە
كوگەرىپ شالعىندا قالعان.
قايدا، مەيىربان ۋيانجاڭى،
سابيلىك زاماندارىڭ ءبىر ەلىندەگى؛
رۋ اقساقالىنداي-
قۇرمەتتى باسيلەۋستەي
وتىراتىن عىلىم تورىندەگى!
قايدا، قاسيەتتى اكادەميا،
كافەدرالار قاڭىراپ بوس قالعان،
قانشا عالىمعا
ەسىك الدىندا
ول-پۇلىن ارقالاتىپ؛
قور بولدى-اۋ سوندا
مىڭ جىلدار مادەنيەتى
سىلكىپ لاقتىرعانداي،
وتان داڭقىن
ورتا عاسىر ناداندىعىنا قايتادان ءبىر شالقالاتىپ!
ادام اتا بەيىستەن قۋىلعاندا،
ادامزات ءناپسىسىنىڭ العاشقى كۇناسىمەن.
كىم ەكەن
كەلگەن
وسى بايتاق توپىراققا؟
العان ەدى نەندەي اسىل زات
جەر ءتاڭىرى ۇلەسىنەن؟!
جۋكوۋدياننان شىققان ءبىر ەر، ءبىر ايەل
ۇيرەنگەندە سان ساناۋدى،
سارى وزەن بويىندا جەر ولشەپ،
ءۇي سالىپ، ارىق قازىپ؛
قاعاز جاساپ،
قولىنا قىل قالام ۇستاپ،
كەتكەن ەدى تالاي سارباز،
ەر-دانىشپاندار
ماتەماتيكا زاڭدارىن كىتاپقا جازىپ!
جاساندى جۇلدىزدار شىعىس اسپانىن اينالىپ،
مىڭداعان جىلدار ءوتىپ كەتكەندە،
جالعىز تاۋ سىنىعىمەن نۇرلار جارقاشىنىڭ
ماڭگىلىك تىلىمماتتاردى قولعا ۇيرەتكەندە.
نيزام تارازىسىنىڭ مىس تاباعى سىنىپ،
ەلەكترون اسپاپتارى ەسەبىنەن جاڭىلدى ما ؟
اقىل-وي ورمەگىنىڭ ارقاۋى ءۇزىلىپ،
ميكرو سىزىقتارى يەسىز قالدى ما ؟
***
قۇم توبەلەردىڭ ار جاعىنداعى
ەسكى اربا جولىمەن توزاڭى كوشكەن،
الىپ كەلدى عالىمدى
ەڭ شالعاي ءبىر قىستاققا،
اق تىكەن، جانتاق وسكەن،
ادامزات قوعامى توك اعىسى ەمەس،
ماگنيتتەر ورىسىندەگى؛
ياكي ءبىر داۋىستار تولقىنى
اتموسفەرا كەڭىسىندەگى.
ۇقساماس سوسياليزم
ۇعىمدار جازىعىنداعى
ءمىنسىز شەڭبەرلەرگە؛
قولىنا قالام الىپ،
ولشەپ شىققان
راديۋستار بويىمەن
سەركۋل بۇلتتارىنىڭ اشاسىنا سالىپ.
جاتار تاۋلار
ماڭگى ءىز تۇسپەگەن،
اق قار، كوك مۇز بولىپ يرەكتەلىپ.
اعار داريالار
كۇمىس ايداعارداي
جۋاستقانىنشا سەن ونى سۇيرەپ كەلىپ.
ارالاپ كورسەڭ ەدىڭ، قامىستى تۇكپىرلەردى
جابايى ورماندار باسقان!
وڭاي ما
قوعامدىق ءتۇس بەرىپ وڭىنە كەلتىرۋ
تاتىر دالالاردى
جەل قاقتاپ،
قۇنارى قاشقان ؟!
الىپ كەلدى عالىمدى
ءدال سونداي ءبىر قىستاققا،
قۇم توبەلەرمەن قورشالىپ،
ۇمىت بولعان
وتاننىڭ شالعاي ءبىر تۇپكىرىندە قالىپ.
ۆاگوندار دوڭعالىعىنان تۋىلعان ىزگى ارمان
كوكتەمگى قازداي ءتىزىلىپ،
قالعان ەدى
سول جىلدارى ءبىر قيىردا،
رەاليستەر تابانىندا جىكتەي ءۇزىلىپ.
ەلەكتر سىمدارى ءالى كەلىپ جەتپەگەن،
بىلتە شام داۋىرىندە تۇرىپ قالعانداي جالعاسى؛
وگىز اربا عاسىرىندا ۇزاق جىل ۇيىقتاپ،
ماتورلار ەلەسىمەن ءتۇس كورىپ ويانعانداي.
الاسا بالشىق ۇيلەر،
ەسكى كۇرەسىن،
كەپتەر ۇشىپ، تاۋىق ورگەن.
كوكشىل تۇندەر اسپان بيىگىندەگى
ۇقسايدى جۇقا تورعىنعا
الىستا كورگەن.
ناپولەون سۇرگىنى ەمەس ەدى بۇل،
ەلەن ارالىنا ۇقساماس بۇل جەر.
بۇل جىلدارى
تۋىلعان ەدى مۇندا
ەڭ اياۋلى ىزگى سەنىمدەر!
قۇرىلعان سوندا كەدەيلەر كوميتەتى،
جينالىپ ەگىن ەگىپ؛
وتىرعان ەدى قارت ديقان
قىر ۇستىندە، ويلانىپ تەمەكى شەگىپ.
قايدا، سونداعى جاس جىگىت،
ون شارۋانى باستاپ،
ارىق قازعان ەرتە تۇرىپ ؟
قانشا جىلدار...
ءوتىپ كەتتى...
جىبۋ ءشۋجيى بولعانىنشا ول
شاشىنا اق كىرىپ؟!
***
الىپ كەلدى عالىمدى،
ۇلكەن قىرمانعا
اۋىل سىرتىنداعى
باۋ جايۋلى جاتقان.
جاتتى ءبىر كەسەك تاس،
نيانليڭ تاۋ بوكتەرىنەن كەلىپ
وسىندا مىڭ جىل اۋناتقان.
ءبىر عالىم، ءبىر جىبۋ ءشۋجيى
تىڭ تۇرعىزىلدى
وسى تاس الدىندا-
اعاشتان بىلىك وتكىزگەن،
بالعالاپ قىر شىعارىپ،
قايىس بايلاپ،
قاشارعا سۇيرەتكىزگەن.
اكەلدى عالىمدى
ەڭكەيتىپ بەلىن يگىزىپ،
تۇرعىزدى جىبۋ شۋجيىن قاتار
موينىنا قامىت كيگىزىپ.
كەتتى ەكى ارىق قاشار،
تۇردى قىرمان شەتىندە وتتاپ.
ماسقارالاۋ ەدى بۇل،
ءبىر عالىم، ءبىر پارتيا ۇقىپتىسى-
وسى ەكى «قىلمىستى» نى سوتتاپ.
كرەست تارتىپ، مويىندارىنا تاقتاي اسقان،
ءجىپ بايلاپ تاماعى استىنان.
قارا جازۋ جازىپ،
اق شۇپەرەككە
جونىنا جاپسىرعان.
كۇنالى ەتسە عالىمدى:
بۇزىلىپ ازعىنداعان،
ىلعي ءبىر شەتەلدىك قيسىق سىزىقتاردى سىزىپ،
ايتپاعان ەدى جىبۋ شۋجيىن:
-قۇلاتپاق بولعان، - دەپ، - سوسياليزم ىرگەسىن
سحەما، چەرتەجدارىمەن اۋىلدىڭ ەسكى تامدارىن بۇزىپ.
كەتتى ەكى قاشار
الىسقا ءجايىلىپ،
ءتۇستى اۋناپ كوك شىبارتاس
اعاشتان بىلىك وتكىزگەن؛
ءبىرى عالىم، ءبىرى پارتيا ۇقىقتىسى-
وسى ەكى «ات» قا سۇيرەتكىزگەن.
ءبىر شەڭبەر اينالۋ- ءوزى ءبىر الەم،
ۇلكەن قىرماندا جايۋلى باۋ جاتقان.
ۇمىتپاس جۋىڭحۋا ۇرپاعى
بۇل قورلىقتى
وسى اياۋلى ەكى ۇلى موينىمەن اۋناتقان!
كوكپەڭبەك تاڭباسى
سىلتەنگەن تاياقپەن ۇيىرىلگەن قامشىنىڭ،
ىزىندە قالار-اۋ
التىن مونشاقتاي قىپ-قىزىل تامشىنىڭ!
ايانىش بەلگىسى اشۋلى كوزدەردىڭ
كىرپىكتەر تورىندا قاماۋلى تۇرعانداي؛
كەكتى ءبىر دولى ارىستان
سول تورعا كەۋدەسىن ۇرعانداي!
توقىراپ قالدى-اۋ عالىم
ارىق اتتاي ەكى بۇكتەلىپ.
قوس تىزگىنمەن
موينىنان باسقاندا اۋىر جۇرەك كەلىپ.
كىم اياماس وسى بەيۋاز پەندەنى،
شىبىنداي قاۋقارى جوق،
جىعىلىپ جەردە جاتقان!
قىزىل جىل كىتاپ اشىپ،
جۇلدىز ساناپ،
فورمۋلالار تۇنەگىندە قيالعا باتقان.
قورلاپ قۇرتۋ مۇمكىن بە،
اسپان كىتابىنداي
الەمدىك ويلاردىڭ وسى ۇلى «كۇنا» ء-سىن ؟!
جىرتىپ ورتەگەن ەدى ولار
قانشا سيفر، كالەندارلاردى، ...
جۋڭحۋا ۇلتىنىڭ نە اسىل مۇراسىن!
دويىر كۇش داۋرەندەگەندە،
اقىل-وي
جاس ءسابيدى بەسىگىندە قينالىپ.
تۇرعان ەدى سوندا
جىنداي ورەكپىپ
وڭكەي بۇزىق،
ازعىن، ەسۋاستار جينالىپ.
ايتىپ جاتتى ولار عالىمعا
قارعىس لاعىناتىن،
توپىراق شاشىپ، «شايتانعا تاس اتىپ»؛
بەينە ءباددۇعا وقىعانداي
كۇنالى ءبىر جىگىت ولىككە
قولدارىن تەرىس قاراتىپ.
***
جاتتى جەردە ءمىز باقپاي
ۇلكەن، اۋىر قىرلى تاس،
وسىندا مىڭ جىل اۋناتقان.
ءۇزىلىپ كەتەردەي بولدى سوندا
جۋان كەندىر ارقان
جىبۋ شۋجي موينىمەن تارتقان.
قىرماندى ءبىر اينالعانشا ۋاقىت
شەرىك عاسىرعا تەڭ،
شاشىنا اق كىرگىزىپ.
قۇلاتىپ جىققانداي ەدى ءبىر شەڭبەر بويىمەن
ءبىر ءبۇتىن ءومىردى
ماڭدايىن جەرگە تيگىزىپ.
سۇيىكتى وسى ادام
شالعاي قالالارعا ءوزى بارىپ،
كورىپ قايتقان ەمەس پە ەدى
تالاي چەرەتەجدەردى سىزدىرىپ الىپ؟!
قايدا، سونداعى سۋرەت-سحەمالار،
تاعى ءبىر تيىرمەن ۇلگىسى
توكپەن جۇرگىزىلەتىن؟
لاقتىرىپ تاستالعان ەدى
وسى ىزگى جوبالار
كىتاپتار ءۇيىندىسىنىڭ ۇستىندە
ورتەپ كۇيگىزىلەتىن.
گەنەراتور وقۋىنا ءوزى جىبەرگەن ءبىر جىگىت
وشىكتى ەكەن بۇعان
نەگە سونشا اشۋى كەلىپ ؟
-ىشكىزبەك بولدى دەدى اۋ، - دەدى-اۋ
ۇيالماي، -
تەحنيكا زاحارىن شاراپ ورنىنا بەرىپ.
بار ەدى
كومەسكى ىستەلىنگەن حات نيەت ق ۇلى
اسقىنعان ۋىتىمەن كەك الۋ وشتىگىنىڭ؛
قوسىلىپ كەتتى وعان
تۇزدىقتالىپ
اشتى ءدامى
ءمانسىپ كۇندەستىگىنىڭ.
جۇگەرى سوبىعى شاشىلعان تۇپكىرگە
تاستاعان ەدى
تىرىدەي سۇيرەتىپ،
ولىك قىپ اپارىپ.
جاتقانداي ەدى ءبىر الىپ، ءوزىن كولەڭكە
ارىق بويىندا
وسى ناقاق عازەز ءتاندى
جۇتا الماي قاقالىپ.
جۇلدىزدار جامىراپ،
بىردەمدە-اق كوبەيىپ؛
تابيعات توڭكەرگەندە،
قارا تاستاي
ساپ-سالقىن جىلتىر ىشىنەن.
اتتەڭ-اي،
قايتارىپ اكەلەر مە ەدى
تاپ-تازا تانىنە
ىپ-ىستىق تىرشىلىك تىنىسىن؟!
التىن زەرىندەي
«قۇس جولى» توسەگىندەگى سالقىن اسپاننىڭ،
كىم ەكەن جاپقان
اياۋلى سول تانگە
الەمدىك كورپەسىنىڭ مىڭ قۇلاش استارىن؟
كىمدەر ەكەن ول تىقىرلاتقان،
جەر بەتىنىڭ تۇنگى بوياۋىندا-
بارلىق تابيعات مۇلگىگەن، ۇيقىعا باتىپ.
ۇشىپ كەلدى مە الدە
ءتاڭىردىڭ ەلشى قۇستارى
جۇپ-جۇقا قاناتىن جەڭىل قيمىلداتىپ؟
باياعى ون شارۋا ...
كەلگەن ەدى،
ۇردالىپ كىرگەندەي
سول ءتۇننىڭ قاراڭعى ىرگەسىنەن.
جول تاپقانداي
اقىرىن ءجۇرىپ،
ەجەلگى دوستىقتىڭ التىن جۇلگەسىنەن.
تۇردى ءۇڭىلىپ سۇيىكتى ادامىنا
وڭكەي ءبىر مەيىربان،
قوپ-قوڭىر دەنەلەرىمەن ەڭكەيىپ.
الدى كوتەرىپ جەردەن
ءوز جىبۋ شۋجيلارىن.
ءبىر ۇلكەن قايىقتاي
شىقتى قوسىلىپ ون قۇشاقتان
ءبىر قۇشاق ۇلكەيىپ.
ءجۇزدى قارا جەردە جىعىلىپ،
بارار ەكەن ەندى ولار
قايسى جاسىل جاعاعا جەتىپ؟
تەڭىز قاراقشىسى ەمەس ەدى،
تەك قانا قۇتقارۋشى
ءوز سۇيىكتى ادامىن ۇرلاپ اكەتىپ.
جىبەرەر مۇمكىن پوەزعا شىعارىپ؛
جەتكىزە الارما الدە
بەيجىڭگە ارىزىن ايتىپ ؟
ياكي ءبىر شالعاي شەتتەگى ديحاننىڭ ۇيىندە
جاتقىزار مۇمكىن
ەمدەپ،
جاراسىن ساقايتىپ؟!
***
ويلاۋدان توقتاپ،
ايىرىلسا ەگەر ءبىر عالىم
ساندى سانعا قوسۋ ەركىنەن.
ۇقسار ول بەينە كوبەلەككە
كەشكى جاڭبىرعا ءتۇسىپ،
جاڭا عانا ايىرىلعان
كۇندىزگى اسەم كوركىنەن.
اق قاعاز قايدا ؟
قالام، قارىنداشى تارتىپ الىنعان.
جۇلدىزدارعا قاراپ ويلانۋ – كۇنا،
بۇىشتاردى ولشەپ،
ەكى نۇكتەنى قوسىپ سىزۋعا تيىم سالىنعان.
قۇرت-قوڭىزداردىڭ ۇقىعىنداي
جاي عانا ءبىر تىرشىلىك،
تابيعاتتىڭ ءادىل زاڭىمەن
بەكىتىلگەن ەمەس پە ەدى ەجەلدەن.
قايدا ەندى سول ۇلى نەسىبە،
سوسياليستىك التىن ءتۇن كيگىزىپ،
ادامزات اقىلىنىڭ نۇرىمەن بەزىلگەن ؟
گۇل قايدا
جامىراي شاشىلعان ؟
تورعايلار قايدا ەركىن شىرىلدايتىن
بۇتاقتاردا وتىرىپ ؟
كۇي قايدا
شاتىققا بولەيتىن،
وتان داڭقىن ماقتانىشقا تولتىرىپ ؟
عىلىم قايدا ؟
تىرىلتە السا ەدى ونى تابيعات،
وزىنە قايتارىپ
بار شابىت-دارىنىن؛
ارنار ەدى وندا وعان
ءتاڭىرىم،
ەڭ تازا سەزىمدەرىن-
كۇنادىن پاك ءبىر جاس ءسابي جانىنىڭ!
اي التىن ساقيناداي
جاڭا عانا سىرىلىپ،
اسپاننىڭ قاراڭعى بارماعىنان،
شىعىپ كەلە جاتقان ەدى
قۇم توبەلەر ار جاعىنان.
بويالىپ قۇبىلعان اشەكەي ورمەگى
ءاپپاق، تازا جىڭىشكە جىبىمەن
توقىپ جاتقان ەدى،
كۇمىس ارقاۋداي
ىپ-ىستىق ءنار بولىپ
ءولى تانگە جۇگىرگەن.
***
وترىرعان ەدى ون شارۋا ...
جان جاراسىنىڭ العاشقى بىلىنۋىمەن.
ەسىن جيعاندا جىبۋ ءشۋجيى
ايتقان ەدى ولارعا
ءتان ازابىنىڭ قينالعان دىرىلىمەن:
«ءبىر قاراعاي تامىر تارتىپ،
ءبىر شىبىق وسكەنشە كوكپەن بوي تىرەسىپ؛
ءبىر وگىز بۇزاۋدان ۇلكەيىپ؛
وڭاي ما
ءبىر عىلىمنىڭ جەتىلۋى بالادان ءوسىپ ؟!
موتورلارعا جان بەرىپ،
الىپ دوڭعالاقتاردى قوزعاعان
عىلىمنىڭ ۇلى كۇشىمەن،
كىمدەر ەدى
وسى جانسىز دۇلەي تابيعاتقا
تىرشىلىك وتىنىڭ نۇر ساۋلەسىن تۇسىرگەن ؟!
ەمەس بۇل ەرتە زامان ناداندىعى،
ءدىن جولىمەن قۋعىنداپ،
ولتىرەتىن تاسپەن اتىپ!
ءبىر سەنىمدى جويۋ،
ءبىر عالىمدى ءولتىرىۋ-
شاققانمەن تەڭ
ءبىر زاۆودتى قۇلاتىپ.
ورمانداردى قورعاۋ
بولسا ەدى-اۋ ادىلەتتى،
ءبىر بۇعىنىڭ سىندىرماۋ ءبىر تال ءمۇيزىن!
كەم بولماس ەدى ونان،
ساقتاي الساڭ ەگەر
ءبىر عالىمنىڭ ءومىرىن ون جىل ۇزىن!»...
ايتىپ بولعانشا ول وسىنى
ءبىر رەت تىنىس الىپ، اياعىن ءبىتىرىپ.
ىشىلمەي قالدى ون شىنى سالقىن ءشاي،
دايىن بولدى
ون شارۋا
ەسىك الدىندا تىك تۇرىپ.
***
ءبىر تىنىستاپ ىڭىرانۋ-
ءبىر سەكۋند توقتاپ،
قايتادان كىرپىگىن قيمىلداتىپ؛
تۇتاس ومىرگە،
ءبۇتىن ءبىر تىرشىلىككە تەڭ ەدى
ارىق بويىندا جەتپىس گرادۋس كولبەۋ جاتىپ.
كوزىن اشقاندا ءبىر بوبەك،
جۇلدىزدى اسپان استىندا
شىر ەتىپ تۋىلىپ؛
قاۋىزىنان ارشىلعانداي ەدى ءبىر جاس پەرىشتە،
جىم-جىرت تۇندە
اي ساۋلەسىمەن جۋىنىپ.
كوزىن اشتى عالىم،
ءبىرىنشى كىرپىك ويلاۋمەن قاعىلعان،
ءالسىز ەدى ول، ءبىراق
قارا شىراقتاي
قاراڭعى دۇنيەنىڭ ەڭ تۇپكىرىندە جاعىلعان.
ويلامادى ول تاماقتى،
جۇلدىزدار ساۋلەسىمەن قاندىرعانداي
ءشولىن باسىپ،
ەسەڭگىرەپ كەتتى مەكەن الدە،
قينادى ما
ءتان جاراسى ۋداي اشىپ ؟
قۋالاي الارما ەندى ول
تاق سانداردى قارمالاپ،
العاشقى سەزىممەن ءۇمىتتى كوزدەردىڭ!
تۇرعان ەدى سوندا
ءبىر قيىردا،
«تارازى شوق جۇلدىزى(1)»
ارەڭ كوتەرىپ
اسپاننىڭ اۋىر بەزبەنىن.
جيىپ الىنبادى ءالى ءبىر قولى
استىندا قالعان
باسىلىپ، قان ۇيىپ.
تىنباي سوعۋدا ەدى
گەومەتيالىق ءبىر ۇلكەن جۇرەك،
الىستا
زودياك (2) شەڭبەرىنە ارەڭ سيىپ.
كەتتى سىعىسىپ «جەتى قاراقشى (3)»،
«ۇركەر اۋىپ،(4)»
قايسى جامباسقا ءتۇستى ەكەن ؟!
ايلى كەشتە «التى ارقار(1)» اداسىپ،
ەڭكەيىپ قايسى مۇقيتتان سۋ ءىشتى ەكەن ؟!
ءبىر جۇلدىزدى ءبىر جۇلدىزعا قوسۋ،
مىڭداعان جۇلدىزداردى بۇرىشتىق ولشەمگە ءتۇسىرىۋ؛
وڭاي ەمەس ەدى ول ەندى وعان
شەكسىز كەڭىستىكتە سىرعاناۋ،
الەم سىرىن بۇرىنعىداي ءتۇسىنىپ.
مۇندادا ءبىر شەڭبەر- مۇز قىرمان ەلەستەر،
كىم ەكەن
راديۋستار تىزگىنىنەن ۇستاپ،
«شاڭتاس» سۇيرەتكەن ؟
مۇمكىن سول شىعار:
«تەمىر قازىق» تۇبىندە تىك تۇرىپ،
«اق سارى ات(3)»، «كوك سارى ات»(3) –
ەكى اتىن بوجىعا ۇيرەتكەن!
ءتان اۋىرۋى ما،
الدە جان ازابى ما ؟
قينالعاندا عالىم
قايتادان ەسەبىنەن جاڭىلىپ،
كەتتى جازىلىپ بۇگىنگە تىزەسى،
باستىرىلعان قولى
جامباسى استىنان سۋىرىلىپ الىنىپ.
الەم وسى (1) جاتقان باعىت قايسى ؟
ۇقساپ كەتتى ءوزى دە ءبىر ءتۇزۋ كەسىندىگە،
اي استىندا ارىق دەنەسى بوزارىپ.
تۇرعان شاق ەدى
تاڭ الدىندا كۇمىس قۇيىسقانداي
«قۇس جولى» بوزارىپ.
الىپ كەتكىسى كەلدى مەكەن الدە،
شالعاي ءبىر كەڭىستىككە
جەر شارىن ارقالاپ.
تەمىر قىشقاشتاي سىرەسىپ،
جاتتى
تابىتتاي شالقالاپ.
قايسى دۇنيە بۇل ؟
مۇمكىن
جەر مەن كوكتىڭ اراسى ما ؟
اپارىپ تاستار ما ەدى، اتتەڭ،
ءبىر قۇدىرەت ونى
سوناۋ الىس
«قۇس جولى» وزەننىڭ جاعاسىندا!
كۇز ايى ەدى عوي كەشە،
ەسىنەن تانىپ جىعىلعاندا،
قۇستار قايدا
كەتەتىن وسى جەل قايتىپ ؟
كەلۋشى ەدىعوي
قازدار ۇشىپ وسى جولمەن،
تىرنالار كوكتەمدە
ساپ-ساپ بولىپ،
ساعىنىش ايتىپ.
كەتە الار دەيسىڭ
كىم قيىپ وسى جاسىل شاردى؟!
جاتىر ەكەن عالىم كىمگە وكپەلەپ
نە بار دەيسىڭ وعان
سۇپ-سۋىق كەڭىستىكتە كوكپەڭبەك!
جوق دەدى ونىڭ قاتىن-بالاسى؛
بار مۇلكى – بايلىعى:
قاعازدار مەن كىتاپتار عانا.
ماحاببات ەدى ونىڭ-
«عاشىق جارى»:
ءالى جازىلىپ بىتپەي،
شالا قالعان ءبىر فورمۋلا.
ۇقسايدى ول ءبىر ءدىندار سوپىعا؛
«كۇنا» عا باتپادى-اۋ تىم قۇرىسا
ومىرىندە ءبىر رەت اراققا تويىپ!
كىمدەر ەكەن ونى بەيىستەن قۋالاعان،
بۇل دۇنيەدەگى بار سەنىمىن، قۋانىشىن جويىپ؟
جاتپاعان شىعار الدە ەشكىم،
ءدال وسىنداي
جەتىم بالا سەكىلدى
جەر بەتىندە
ادامزاتقا تەرىس قاراپ!
ويلاي السا ەگەر ول،
سويلەر ەدى
وسى ءبىر سيقىرلى تىلدە
ءوزىن الدە ءبىر اۋليەگە بالاپ!...
مۇمكىن وسى ءتۇن ەمەس پە ەكەن،
مۇحاممەد مۇقىراجعا(1) شىعىپ قايتقان ؟
الدە ءبىر ساحابا تۇسىندە ايان بەرىپ اللاعا ءمىناجات ايتقان
ءجۇر ەكەن قايسى پلانەتادا ادام جانىن ىزدەپ،
ازىرەيل (2) ۇيىقتاماي اي جارىعىمەن ؟
لي باي ۇشىپ ءتۇستى ەكەن قايسى كەڭىستىكتەن(1)
پوەزيانىڭ كوك پەن كوك، جەپ-جەڭىل سالماعىمەن ؟
اقىن بولسا ەگەر سۋرەتتەپ جازار ەدى،
قالام جوق
ياكي ءبىر تارىداي قورعاسىن!
الەمنىڭ(2) نۇكتەسىن تاۋىپ،
اشار ەدى عالىم كوك تۇندىگىن،
وتكىزەر ەدى سونان
عايسانىڭ ەكى يىعىن شاۋىپ(3)
اسپان ءيتى(4) مەكەن الدە وتىرعان
قۇيرىعىن سۇپ-سۋىق مۇزعا باسىپ ؟
قايدا كەتتى ەكەن «تىرنالار شوق جۇلدىزى»(5)،
جۇرمەكەن الدە باسقا ءبىر گالاكتيكادا(6) اداسىپ ؟
الەم وربيتاسىندا شاپقان
سول جۇيرىك وي،
مىڭ پارساك(7) نۇرالار قادامىمەن
كەزىگىپ جۇرگەندەي ەدى،
قول ۇستاسىپ
شالعاي ءبىر دۇنيەنىڭ اق كوڭىلىمەن اداسىپ!
زيەۆس(1) وتى تۇر ەكەن قايسى جۇلدىزدا ؟
ورنىن تاپقانداي
ەڭ سوڭعى ءبىر پلانەتانىڭ،
بولار ەدى ەسەپتەپ تابۋعا:
قولىنا شىراق الىپ،
وتىر ەكەن پرومەتەي (2)
ەڭ ۇستىندە قاي جوتانىڭ
ۇشىپ كەلدى مە
وڭكەي ءبىر الىپ قارا قۇستار.
قاپ-قارا كولەڭكە بولىپ ؟!
جۇللىپ جەپ جاتقانداي ەدى ولار،
الدە ءبىر اڭقاۋ پرومەتەستىڭ
وكپە باۋىرىن،
قاراڭعى جارتاستارعا قونىپ.
جۇلدىزدار
تامشى قاندارى ەمەس پە ەكەن ونىڭ،
قۇس جولى قۋ سۇيەكتەي اعارىپ؛
ادامزاتقا ارناپ،
ورنىنان تۇرار ەكەن
سورلى پرومەتەس
قايسى تاڭەرتەڭ وڭالىپ ؟
***
كورىنگەن ەدى ون شارۋا
ءدوڭ ۇستىنەن
التىن تىرەۋدەي بەينە
تىرەلگەن اسپانعا.
كىم بىلەدى ول
كوتەرە الار ما ءتۇن سالماعىن،
وسى ءبىر
ەڭ سوڭعى تاڭ قاراڭعىلىعى يىعىنان باسقاندا ؟
باستالار ما الدە
تاعى ءبىر ايعاي-شۋ
ەكى جاق كەرىسىپ ؟
بەينە ءبىر دوعاعا تۇسكەندەي
ەكى رۋ
اتوي بەرىسىپ.
اۆتومات ياكي مىلتىق ەمەس،
ءۇش كوزدەر اتىسقاندا،
يدەيا، تۇسىنىكتەر تالاسىمەن؛
كورىپ ەدىك قوي تالاي
دويىر كۇشتەردى
كىجىنىپ تۇرعاندا،
ءتىسىن قايراپ جان اشۋىمەن!
كىم توقتاتا العان وندا،
جۇدىرىقتار ءتۇيلىپ،
شىعا كەلگەندە
سويىل-شوقپارلار مەن جاناسىپ ؟
بولۋشى ەدىعوي
اتاق،داڭق،ءمانساپ سونىكى،
ۇرىپ قالسا ەگەر
كىم بۇرىن قولىنا تاس الىپ!
***
قولىن سوزعاندا ون شارۋا،
(قولىن سوزعانداي ون پەرىشتە اسپان القاسىنان.)
بولسا ەدى ەگەر اقىل-ەسى
نە دەپ ويلار ەدى عالىم
جەر بەتىندە جاتقان شالقاسىنان ؟
وسىلار ما ەكەن مۇمكىن،
الەمدى ارقالاعان،
جۇلدىزدار قايعىسى ارقاسىنا باتىپ؟
كوتەرە جونەلگەن ەدى ولار عالىمدى،
كوتەرە جونەلگەندەي ءبىر التىن ساندىقتى
ۇمىت بولعان،
سۋىق سارايدا مىڭ جىل جاتىپ.
قىلاڭداعاندا ەڭ العاش
ۇلى شىعىس ىرگەدەن،
كۇمىس كىرەۋكەدەي تاڭ راۋانى ءبىلىنىپ،
قۇلاپ كەتە جازدادى
ەڭ اقىرعى ءبىر جۇلدىز
ءبىر تامشى جاستاي
ءبىر تال كىرپىككە تۇرعان ارەڭ ءىلىنىپ
شوپتەر مەن اعاشتارعا ارقاسى سۇيەۋلى،
قارا ادامدارداي وتىرعان كوسىلىپ،
وڭشەڭ ۇرەي – قارا كولەڭكەلەر
بۇعا ءتۇستى،
وسى بايتاق وڭىردەگى
سۇتتەي تازا، اپپاق ساۋلەدەن شوشىنىپ.
فورمۋلا، سىزىقتارعا جان بەرىپ،
تۇرلاۋسىز سانداردىڭ
دەرەكسىز لوگيكاسىمەن
ولشەپ شىعۋ ءوزى ءبىر رومانتيكا،
نۇرلار قادامىن
ۋاقىت تارازىسىنىڭ جالعىز تال تاسىمەن.
سىزىپ سۋرەت ەتۋگە بولار ما،
ءبىر ءتۇن كارتيناسىن-
وسى ۇلى كەڭىستىكتىڭ
«قۇس جولى» تۇلعاسىنداعى ؟
ەسەپتەپ، ولەڭ ەتىپ،
ۇيقاسقا سيعىزۋ مۇمكىنبە
سيفرلار ازابىن ءبىر عالىم باسىنداعى ؟
عىلىمنىڭ تاۋداي سالماعىن
كوتەرىپ تۇرۋ وڭاي ما،
اقىلدىڭ قىلداي جىبىمەن ؟!
باعالاپ جەتكىزەر
وسى ىزگى ىستەردى
كومۋنيستىك يدەيا
اقىر ءبىر كۇن ءوز ۇلىلىعىمەن !!!
1978-جىل
قۇس جولى
باستالعاندا شىعىستان
ءبىر ءدۇبىر،
الەمنىڭ جارىپ شەڭبەرى-
شەكسىز كەڭىستىكتە يدەيالار شايقاسىپ.
ورمان تەڭسەلىپ،ششايقالىپ كەتتى تاۋلار،
وزەندەر ارناسىنان تاسىپ.
تاۋسىلماس تەڭىزدەردىڭ ۇلى سىبىرى،
تولقىندار ورنىنان اۋناپ تۇسكەنشە.
كىم توقتاتار
ىنتىعىپ وتكەن ۋاقىتتىڭ التىن سترەلكاسىن،
اقيقات شارابىن قانىپ ىشكەنشە؟!
بۇلجىماس
ماتەريانىڭ تەنتەك مىنەزى،
وڭاي ما
بولجاۋسىز ءبىر ويدىڭ جەتىلمەگى؟!
اساۋ اتتاي
بەينە جاڭا عانا ۇيرەتىلگەن،
ادامزات قوعامى سوسياليزم ەركىندىگى.
كەزىپ جۇرگەن ەدى
جەر مەن كوكتىڭ اراسىندا
قۇيتۇرقى ۋاسۋسى جىن- پەرىلەر قاستىعىنىڭ.
ارىلتۋعا بولاما تەز ايىقتىرىپ،
بۇزىلعان قاندارداعى
ۋلى راحاتىن نيكوتين ماستىعىنىڭ؟!
***
اسۋلى ەدى قابىرعادا
جاسىل قاريتاسى قۇس جولى جۇيەسىنىڭ،
جۇلدىزدار بەينە قوزىداي كوگەندەلگەن
كۇمىس كوگەنىنە
ۇلى ءتاڭىر-اسپان يەسىنىڭ.
تۇسكيىز ەمەس ەدى ول
ياكي ءبىر كىلەم،
جاس جۇبايلار تۇسىنا ۇستاپ،
راحات سەزىمىمەن ۇيقىعا باتقان
الدە ءبىر جىگىت جار قۇشاعىندا تىنىستاپ.
جىم-جىرت ءتۇن،
قاتتى كىرەۋەتتە
ءبىر قابات بويرا ۇستىندە- سوندا جاتىپ،
شارشاپ ۇيىقتاعان ەدى عالىم
ارىق،
ۇزىن دەنەسىن سۇلاتىپ.
كوتەرىپ جۇرگەندەي
تۇسىندە ونى بىرەۋ
كەڭىستىككە جەپ-جەڭىل سەركۋل ەتىپ،
ياكي
الىپ بولات سىزعىشتاي
دوپ-دوڭگەلەك
جاسىل جازىقتار ۇستىندە كولبەتىپ.
ويناعانداي نەمەسە لاقتىرىپ،
كۇن وربيتاسىندا
نيۋتون ونىڭ ەكى اياعىن كوكتەن كەلتىرىپ
باس سالعالى تۇرعانداي ەدى.
«تەمىر قازىق» تۇبىندە
«ۇلكەن ايۋ» ونى تالاپ ءولتىرىپ.
جۇلدىزداردان جۇلدىزدارعا سەكىرىپ،
بارا جاتقانداي كەيدە
ءتۇپسىز شىڭىراۋعا قۇلاپ.
اينالدىرىپ جىبەردى مە كەن الدە
پتولومەي ورنىنا كەلتىرگەنشە
وسى ساتتە
كۇن جۇيەسىنىڭ قۇپيا تۇتقاسىن
تەرىس بۇراپ
بەيشارالار پلانەتالاردى
كوپەرنيك ورنىنا كەلتىرگەنشە
جەردەن ەمەس، كۇننەن اينالدىرىپ،
ورتەپ ولتىرگەن ەدى قانشا عالىمداردى
شىركەۋ جەندەتتەرى
تىرىدەي وتقا جاندىرىپ؟!
شوشىپ وياندى عالىم،
جۇلدىزدار سوعىلىسىپ،
اي ءوزىنىڭ التىن تاباعىن سىندىردى ما ؟
پەرىشتەلەر اسپان اياسىنان قاشىپ شىعىپ،
كۇناسىز سابيلەر توزاق وتىندا شىڭعىردى ما ؟!
كىمدەر ەكەن ول داڭعىرلاتقان،
جۇقا قاڭىلتىرداي
كوك كۇمبەزىن قولىمەن ءيىپ؟
كەلە جاتقانداي ەدى
ءبىر قارا بۇلت،
كۇن كۇركىرەپ،
نايزاعاي وتكىر قامشىسىن ءۇيىرىپ.
ورنىنان تۇرعانشا عالىم
كيىمىن كيىپ،
ەسكى داس، شەلەكتەردى ۇرىپ،
كەلگەن ەدى وڭكەي ءبىر قۇبىجىقتار
اش قاسقىرداي،
ەسىكتەن اتىلىپ كىرىپ.
جۇلىپ ءۇزىپ الدى ءبىر ۇزىن قول
«قۇس جولى» قاريتاسىن،
جۇلىپ العانداي
عارىشتىڭ ءبىر قابات تەرىسىن سىدىرىپ.
ۇلگەرگەن ەدى ولار
اسپاننىڭ وسى جۇقا جاسىل تەرىسىن
عالىمعا قىپ قىپ كيدىرىپ.
«بىتەۋ ۇيدە جاتقان ءبىر قىلمىستى،
سيفرلارمەن ازعىنداعان،
بۇ دۇنيەدەن،
ومىردەن، تۇرمىستان بەزىپ.
قايتارىپ اكەلىڭدەر ونىڭ يت جانىن،
تاپتىق كۇرەستەن قاشىپ،
جۇلدىزدار اراسىندا جۇرگەن كەزىپ!
ماسقارالاڭدار،
موينىنا ءجىپ تاعىپ!
ەڭكەيتىڭدەر
باسىن ءيىپ، تاعىزىم ەتكىزىپ!.. –»
وسى سوزدەر ەدى سوندا ولاردىڭ ايتقانى،
ايعايلاپ تۇرىپ،
كۇرەس جيىنىندا سۇيەگىنەن وتكىزىپ.
***
جىعىلىپ جاتتى كىتاپ سورەلەرى،
لابوراتوريا ىدىستارى يەسىز بۇزىلىپ.
بولسا ەگەر
عىلىمداردىڭ كوز جاسى،
تۇسەر ەدى ول ۇلى جۋڭ گو اسپانىنان،
جۇلدىزداي ءۇزىلىپ!
دويىر كۇش داۋىرلەگەندە،
ەرتە زامانداردان قالعان ءبىر سويىل،
قولدارىنا شاشاقتى نايزا الىپ.
اقىل-وي، ءبىلىم اياق استى ەتىلىپ،
ماسايراعان ەدى
وڭكەي بۇزىق، سودىرلار جينالىپ.
الدە ءبىر جىرتقىش اڭ،
ياكي ۆارۆارلار باسىپ كىردى مە ؟
كۇناعا باتپاعان ءبىر جاس قىز
تار بۇرىشتا تىعىلىپ؛
شوشىندى ما الدە ءبىر كيىك،
ءسۇرىندى مە ءبىر تۇلپار
جولدا جىعىلىپ؟
تىكسىندى مە ءبىر رۋح،
شوشىندى ما الدە
ءبىر قارلىعاش ۇياسىنان ۇشىپ؟
شوشىنعانداي ءبىر ءسابي
اي جارىعىندا
بەسىگىنە
الدە ءبىر ۇرەيلى كولەڭكە ءتۇسىپ.
ساۋىقتىرماي ما ءبىر كيىك
ءوز جاراقاتىن تىلىمەن جالاپ،
سويىلعا جىعىلسا ءبىر عالىم
ءتان جاراسىنان مەڭدەپ،
ساقايتۋعا بولار ەدى ونى
سان، تاڭبا، تەڭەۋلەر قۋانىشىمەن ەمدەپ!
قانشا رەت ءولىپ،
قانشا رەت ءتىرىلدى ەكەن سول ادام،
ءبىر رەت ءولىپ،
ءبىر رەت تىرىلگەندە ەسىن جيىپ.
كوردەن تۇرعان ءبىر ءارۋاقتاي
باسىن كوتەرىپ،
تالشىق ەتۋ قانداي راحات ءوح كاسىبىن ءسۇيىپ.
***
جىم-جىرت بولمە.
اقىن قيالى ەمەس،
سيفرلار قيالىنىڭ نازىك سەزىمىنە مالىنىپ،
وتىرعان ەدى عالىم
بۇل دۇنيەنىڭ
ارزان اۋەس، مازاسىز قايعىسىنان ارىلىپ.
تىك تۇرعىزىلدى سوندا
الىپ ءبىر فورۋملا
ۇزاق قازىپ،
جەر قاباتىنان جاڭا عانا سۋىرىلىپ الىنىپ.
تىك تۇرعىزىلعانداي
الىپ يحتيوزاۆر،
الدە ءبىر ۇشقىش كەسىرتكى اينەككە سالىنىپ.
قىلداي نازىك ءبىر سىزىق ۇستىندە وتىرىپ،
دەرەكسىز لوگيكاسىمەن ادامزات اقىلىنىڭ
ابستاركسيالار ساۋىرىنان سيپاپ،
وڭاي ما،
شەكسىز كەڭىستىككە قۋالاۋ
ءزاردا دەپفەرەتسياسىن
قيالدار جارقىلىنىڭ!
ەرتەگى وگىزىندەي
يكس مۇيىزىنەن ۇستاپ،
كوسينۋس دوعالارىنىڭ
ءزاۋلىم ەسىگىنەن ەندىرگەنشە،
الەمنىڭ وسى ويلارىن
اساۋ تاعىداي جۋاسىتىپ،
ءوز ىرقىڭا كوندىرگەنشە.
بەيىس راحاتى،
ياكي ءبىر سۇلۋ جار،
ءتاتتى ۇيقى ەمەس،
قانشا كلەتكالار توزىپ،
قانشا نەرۆ تالشىقتارى ءۇزىلىپ.
ازايىپ،
تاۋسىلى،
سارىلۋ وڭاي ما ؟
كۇن باتىپ،
اي تۋىپ،
جۇلدىزدار ءسونىپ،
تاڭ اعارعانشا شەتى ءسۇزىلىپ!
بۇزىلماسا ەدى- اۋ،
تاڭعى تۇستەي،
ءبىر ادام باسىندا تيرمەن تاسىنداي اينالعان،
تەڭدەۋلەر سيستەماسىنداعى
سول ۇلكەن فيگۋرا
ءتاڭىردىڭ التىن تارازىسىنىڭ
جالعىز تال قىلىنا بايلانعان!
بوزتورعاي شىرىلداپ،
قىران قۇس ۇشپاي كوكتە قاناتىن قاعىپ،
نامازعا ۇيىعانداي
شىعىستىڭ ءبىر مۇسىلمانى!
دىرىلدەپ تۇرعان شاعى ەدى
تابيعاتتىڭ تۇپ-تۇنىق نەسىبەسى
پلانەتانىڭ تاپ-تازا دوڭگەلەك ىدىسىنداعى...
الدە ءبىر جىرتقىش اڭ،
ياكي ۆارۆارلار باسىپ كىردى مە ؟
اق قاعاز ۇستىندە اياعى سىنعانداي
ءالجابر تۇياعى كەتىلىپ!
ەپيكۋر
پيفاگور
ەسىنەن تانعانداي،
ەۆكليد پوستۋلاتى تامىزىق ەتىلىپ.
جاتتى بۇرىشتا گۋگو تەورەماسى جىرتىلىپ،
دجوردانو برۋنو وت ىشىنەن تۇرەگەلگەندەي.
لي سىگۋاڭ تۇسكەن پاروحود.
تولقىنداردا دوڭبەكشىپ،
گاليلەي اقيقات ءۇشىن ولگەندەي.
تەڭسەلتىپ جىبەرگەن ەدى قانشا باستىردى ؟
تروپيكا توعايىنداي
«فيلوسوفيا» تورعايى- شىتىرمان ىشىنەن.
شىعىپ كەلگەن ەدى نە ءبىر سۇرقيا
اش قاسقىرداي،
قۋ تۇلكىدەي سۇمىراي پىشىنمەن.
جۇرەدى وڭكەي الاياقتار
قارا كولەڭكەدەي،
جىنداي كەزىپ،
وتاننىڭ وڭتۇستىگى مەن سولتۇستىگىندە.
ار-نامىستان،
وجداننان،
ۇياتتان بەزىپ.
كەشىرمەس جۋىڭحۋا ۇلتى،
قاعاز ورتەپ،
ارشا تۇتاتىپ،
جىن-شايتانداردى توزاق وتىنا قۋىپ؛
كيگىزەر ءالى-اق ءسوسياليزمنىڭ اق كويلەگىن
قاسيەتتى وتانعا قايتادان جۋىپ!
نە كورمەدى جۋڭحۋا پەرزەنتتەرى:
ىلعي بوزداق،
ەر ارىستارى؛
قارت كومۋنيست
ۇزاق جورىقتاردان وتكەن،
تالاي بىلگىر،
ونەرپاز،
دانىشپانى!
الىپ كەتتى عىلىمدى،
كۇز ايىنىڭ ءبىر كۇنى ەدى...
قالدى ىدىستا قايناق سۋى ىشىلمەي؛
اق قاعاز ۇستىندە ارمانى.
ەسكى پريموس،
قالدى ۇستەلدە
جەلىنبەي كەپكەن قارا نانى.
قوش بول،
اسپان تۇلپارىنىڭ يگىرىك قۇيرىعى،
اققان جۇلدىزداي
الەم كەڭىسىندە ءبىر جارق ەتىپ جوعالعان!
قوش بول،
تەڭدەۋلەردىڭ يكس باسى
تاۋتەكە مۇيىزىندەي
ساي ىشىندە
كوگەرىپ شالعىندا قالعان.
قايدا، مەيىربان ۋيانجاڭى،
سابيلىك زاماندارىڭ ءبىر ەلىندەگى؛
رۋ اقساقالىنداي-
قۇرمەتتى باسيلەۋستەي
وتىراتىن عىلىم تورىندەگى!
قايدا، قاسيەتتى اكادەميا،
كافەدرالار قاڭىراپ بوس قالعان،
قانشا عالىمعا
ەسىك الدىندا
ول-پۇلىن ارقالاتىپ؛
قور بولدى-اۋ سوندا
مىڭ جىلدار مادەنيەتى
سىلكىپ لاقتىرعانداي،
وتان داڭقىن
ورتا عاسىر ناداندىعىنا قايتادان ءبىر شالقالاتىپ!
ادام اتا بەيىستەن قۋىلعاندا،
ادامزات ءناپسىسىنىڭ العاشقى كۇناسىمەن.
كىم ەكەن
كەلگەن
وسى بايتاق توپىراققا؟
العان ەدى نەندەي اسىل زات
جەر ءتاڭىرى ۇلەسىنەن؟!
جۋكوۋدياننان شىققان ءبىر ەر، ءبىر ايەل
ۇيرەنگەندە سان ساناۋدى،
سارى وزەن بويىندا جەر ولشەپ،
ءۇي سالىپ، ارىق قازىپ؛
قاعاز جاساپ،
قولىنا قىل قالام ۇستاپ،
كەتكەن ەدى تالاي سارباز،
ەر-دانىشپاندار
ماتەماتيكا زاڭدارىن كىتاپقا جازىپ!
جاساندى جۇلدىزدار شىعىس اسپانىن اينالىپ،
مىڭداعان جىلدار ءوتىپ كەتكەندە،
جالعىز تاۋ سىنىعىمەن نۇرلار جارقاشىنىڭ
ماڭگىلىك تىلىمماتتاردى قولعا ۇيرەتكەندە.
نيزام تارازىسىنىڭ مىس تاباعى سىنىپ،
ەلەكترون اسپاپتارى ەسەبىنەن جاڭىلدى ما ؟
اقىل-وي ورمەگىنىڭ ارقاۋى ءۇزىلىپ،
ميكرو سىزىقتارى يەسىز قالدى ما ؟
***
قۇم توبەلەردىڭ ار جاعىنداعى
ەسكى اربا جولىمەن توزاڭى كوشكەن،
الىپ كەلدى عالىمدى
ەڭ شالعاي ءبىر قىستاققا،
اق تىكەن، جانتاق وسكەن،
ادامزات قوعامى توك اعىسى ەمەس،
ماگنيتتەر ورىسىندەگى؛
ياكي ءبىر داۋىستار تولقىنى
اتموسفەرا كەڭىسىندەگى.
ۇقساماس سوسياليزم
ۇعىمدار جازىعىنداعى
ءمىنسىز شەڭبەرلەرگە؛
قولىنا قالام الىپ،
ولشەپ شىققان
راديۋستار بويىمەن
سەركۋل بۇلتتارىنىڭ اشاسىنا سالىپ.
جاتار تاۋلار
ماڭگى ءىز تۇسپەگەن،
اق قار، كوك مۇز بولىپ يرەكتەلىپ.
اعار داريالار
كۇمىس ايداعارداي
جۋاستقانىنشا سەن ونى سۇيرەپ كەلىپ.
ارالاپ كورسەڭ ەدىڭ، قامىستى تۇكپىرلەردى
جابايى ورماندار باسقان!
وڭاي ما
قوعامدىق ءتۇس بەرىپ وڭىنە كەلتىرۋ
تاتىر دالالاردى
جەل قاقتاپ،
قۇنارى قاشقان ؟!
الىپ كەلدى عالىمدى
ءدال سونداي ءبىر قىستاققا،
قۇم توبەلەرمەن قورشالىپ،
ۇمىت بولعان
وتاننىڭ شالعاي ءبىر تۇپكىرىندە قالىپ.
ۆاگوندار دوڭعالىعىنان تۋىلعان ىزگى ارمان
كوكتەمگى قازداي ءتىزىلىپ،
قالعان ەدى
سول جىلدارى ءبىر قيىردا،
رەاليستەر تابانىندا جىكتەي ءۇزىلىپ.
ەلەكتر سىمدارى ءالى كەلىپ جەتپەگەن،
بىلتە شام داۋىرىندە تۇرىپ قالعانداي جالعاسى؛
وگىز اربا عاسىرىندا ۇزاق جىل ۇيىقتاپ،
ماتورلار ەلەسىمەن ءتۇس كورىپ ويانعانداي.
الاسا بالشىق ۇيلەر،
ەسكى كۇرەسىن،
كەپتەر ۇشىپ، تاۋىق ورگەن.
كوكشىل تۇندەر اسپان بيىگىندەگى
ۇقسا
