(پوەما)
جالعىز ءجۇرىپ كەلەدى جانۇزاق،
جىم-جىرت جاتىر الدىندا جاسىل تاۋ.
دىرىلدەپ تولقيدى جىر-قۋىستاردا
كۇلگىن ساعىم
جۇقا پەردەدەي تۇسكى الاۋ.
كوكشىل جۋسان ەزىلىپ
ناسىباي بولادى ات تۇياعىندا.
قىزعىش يزەن بوياۋىمەن
تىنىمسىز ۇيكەيدى
اشتى توزاڭىن
قىر قياعىنا.
قوياندار شوڭقيىپ،
تۇلكىلەر بۇلاڭ ەتىپ بۇرىلعانشا،
كەلىپ جەتكەن ەدى
تاۋ اڭعارىنا
قويناۋلار سامالى بەتىنە ۇرىلعانشا.
وشكىن تارتقاندا بوكتەر تاۋ
كوكتەمنىڭ العاشقى سونىسىن باسىپ
جىلقىشى ەمەس ەدى ول جوق جوعالتقان،
عايىپ بولعان ءبىر تۇندە
جىلقىسى جايلاۋعا قاشىپ.
جىلقىشى ەمەس ەدى ول جوق جوعالتقان-
وشكىن تارتقاندا بوكتەر تاۋ
كوكتەمنىڭ العاشقى سونىسىن باسىپ،
عايىپ بولعان ءبىر تۇندە
جىلقىسى جايلاۋعا قاشىپ.
مال ەمەس قوي ونىڭ ىزدەگەنى،
مال بولماسا نەگە مۇنشالىق
(جاس توپىراق،
جاپىرىلعان شوپتەرگە ءۇڭىلىپ،)
ات سابىلتادى ءىز شالىپ؟!
جالعىز ۇلى ەدى جوعالتقانى،
قانداي تاعدىر ەكەن ونى تىلەگەن
ماحابباتىڭ قىز تالاسىنا ؟
ۇشقان قۇستىڭ زارى ما،
كوشكەن بۇلتتىڭ تاباسى ما ؟
شيرەك عاسىر وتكەندە-
جيىرما بەسكە كەلىپ،
وتاۋ تىگىپ،
وتىرسا بولماس پا ەدى
كەمپىر-شال
ەل سياقتى قىزعىن كورىپ!
قىسقا ءجىپ ەكەن عوي ءومىر قۇرعىر،
امالىڭ نە
كورمەۋگە كەلمەي؛
وگىز اياڭداي
تيتىقتاتسا سەنى،
تاسباقاداي قىبىر ونبەي.
اقشا بولسا بانكەدە،
نە شارا
وتىرماسقا وتباسىندا ويعا قالىپ،
بار بولسا ەگەر
تىكپەس پە ەدى ايەلى
قارا ماقپالعا
ءاپپاق كۇمىس كەستە سالىپ.
وڭاي ما ءبىر وتاۋ تۇرعىزۋ،
ولتىرسى-وگىز.
كيتى قانشا؟
«جۇت جەتى اعايىندى،
اينا كوزبەن سەگىز.»
ول جيىرما بەسكە كەلگەنشە،
ءبىر تىرلىگىڭ بولماسا،
ۇيات قوي اتا-اناعا،
«قۇر قاسىق اۋىز جىرتادى»،
«باتا جۇرەر مە قۇر اياعىڭا؟»
بيىل عانا ەدىعوي
جالعىز ات، ءبىر ەكىلى ساۋىن سيىر،
از عانا ەشكى لاق ءبىتىپ؛
ولىمنەن، كۇپىرلىكتەن ساقتاسا،
بىردەمە بوپ قالار دەگەنى
وسى كۇزدە
تەمىر مالدان ءۇمىت كۇتىپ.
-بالام-اي،-دەدى جانۇزاق.-اتتەڭ...
سۇراپ مىنگەن سىرى جات
ءۇزىپ كەتتى ونىڭ ويىن،
ەتى سەمىز ۇركەك ات.
جاتىر تومەندە اعىندى وزەن
قوي تاستاردان ءيىر ءوتىپ،
شىققان ەدى ەندى عانا ءبىر مويناققا،
ءولتىرىپ كەتە جازدادى-اۋ حايۋان
ۇزەڭگىدە سۇيرەتىپ!
كۇدىكتەن بە، الدە قاۋىپتەن بە؟
توقتاعاندا ءبىر قىرقاعا
جالعىز مارال سەكىرىپ،
كىم ايىپتار ونى
ىشقىنا قالسا ءبىر بۇعى
قارسى بەتتەن وكىرىپ.
سىبىرلايدى جاپىراقتار،
جىم-جىرت جاتىر جالپاق تاس،
ۇشىپ وتسە قوس كوكسىل،
اشىق اسپان، سەنى كىم ۇناتپاس.
اقىن ەمەس قوي جانۇزاق،
كورمەگەن ومىرىندە
ەكى اۋىز جىر جازىپ.
ەسىنە ءتۇسىردى، ءبىراق،
تابيعات الدىنداعى
ءوز سەزىمىن تىم نازىك.
كىم ەلىكپەسىن مۇندايدا؟
بولسادا مەيلى ول
اتا ورنىنداعى ءبىر ادام.
-اڭ بولسادا
ەركىندىگى عوي بۇل ونىڭ
ءوز تاعدىرىنا ۇناعان.
وسى ەدى ونىڭ بار ايتقانى،
توقتاپ قالدى،
سوكپەدى ۇلىن ايىپقا بۇيىرىپ.
دەمەكشى ەدى بولماسا:
-اتتەڭ، بالام، شىداساڭ ەدى
بيىلشا ناپسىدەن تيىلىپ.
وي سالماي ما ءبىر كيىك،
سەرگىتپەي مە
تاپ-تازا ءبىر قاراعاي
كىر تيمەگەن.
جاڭبىردان قالعان تامشى شىق،
بۇتاقتاعى قۇس بالاسى-
وسى ۇلى پوەزيا،
سەنى، كىم سۇيمەگەن؟!
قاراپ كوزىڭ تويارما
سول اسەم تۇلعاعا،
جاڭا عانا قاۋىزىنان ارشىلىپ،
ءتۇسىپ تۇرعانداي بەيىستەن
ءبىر پەرىشتە
جەر بەتىنە
ءتورت اياعىمەن تىك ءشانشىلىپ.
ءيىپ تۇرعاندا ول سۇلۋ مويىنىن،
سۋدىراپ توگىلەدى اسىل تۇگى.
جۇپ-جۇمىر ءبىر ءمۇسىن،
سىمعا تارتقانداي،
بىلىنبەيدى تال بويىنىڭ جىگى.
قانداي اياۋلى،
تۇسپەسە ەكەن قاپ-قارا كوزدەرگە
ۇرەي كولەڭكەسى!
وسى ىزگى باقىتىمەن
جاساي بەرسە ەكەن ماڭگىلىك
تابيعاتتىڭ سول ەركەسى!
نەگە شىقىنادى ەكەن سونشا
تاۋ مىرزاسى
التىن ءتاجىن اسپانعا كوتەرىپ№!
قايناپ قوزدانۋلى ما الدە،
تۇلا بويىندا ىستىق قان ورتەنىپ.
قاۋعاداي
باسىندا جاساندى بۇيرا شاش كيگەن
ءبىر كەزدەرگى
ەۆروپا سەرىلەرى ەمەس پە الدە،
شىعىپ تۇرعان
جەكپە-جەككە ءتۇسىپ،
سەزىم ماستىعىندا جان ۇزگەلى؟!
بالەت ويناسا ەگەر
وسى بۇعى
ءبىر وپەرادا جىگىت ورنىنا شىعىپ،
تۇسىنەر ەدى
زاۋىق ەسىرىگىنىڭ
سول جاسىرىن سىرىن ۇعىپ.
كۇركىرەپ ەستىلگەندە
سوندا ونىڭ جۋان ءۇنى
مۋزيكاداي بەينە
پۋشكين ليبرەتتوسىنا جازىلعان،
كەم بولماس ەدى ول گرەك ميفولوگياسىنداعى
التىن ارپانىڭ يون سازانىنان.(1)
*(التىن ارپا – گرەك اڭىزىنداعى مۋزيكا اسپابىنىڭ اتى، يون سازى كۇي اتى)
شىعىپ كەلسە سول ءسات اشىق الاڭقىعا
مۇك باسقان بۇتالار اراسىنان
سىندارداي ءبىر كەرمارال؛
ساقتاسىن ونى ءبىر تاعدىر
جات نيەت،
جاۋ كوزدەردىڭ جالاسىنان!
جىم-جىرت ويعا باتتى جانۇزاق،
سابىرى كەتتى-اۋ،
سول ەركەك جانۋاردىڭ
توسكەيدە توسىپ
قۇپ جاراسقانداي، ەكى ارىپتەس-
ءبىرى بۇعى، ءبىرى مارال،
ەسىڭە تۇسەردەي قاي-قايداعىڭ،
ادامزات سەنىڭ دە
كوڭىلىڭ ءوسىپ.
جۇرمەسەدە ول ەكەۋى
ءبىر قالتارىستا بۇلدىرگەن تەرىپ،
ۇقساماسادا ماحاببات قاشقىنىنا،
كىم قىزىقتاماي تۇرا الار
كوڭىلدى ءبىر تەاترداي
عيبرات ەتىپ ءوز جاستىعىنا؟!
قۇس داۋىستى اندەي، سىڭسيدى تومەندە
سۋ سىلدىرى
ەكى بۇلاق بىرىگىپ
ەكى اشا قونىستاعى.
وتىز جىل شەگىنىپ
ەسىنە ءتۇستى جانۇزاقتىڭ
ءبىرىنشى رەت
جىگىت بوپ تولىسقانى.
وڭاي اق كورىنگەن وندا،
ماحابباتقا ەمەس،
ومىرگە ىنتىعىپ الدىمەن.
تۇڭعىش رەت تىڭداعان نەكە زاڭىن
قاتار وتىرىپ قالىڭدىعىمەن.
ءدال وسى قونىس –وسى ساي،
ءبىر كىرىپ قايتا شىققاندا
رايوندىق ۇكىمەتتىڭ ءاپپاق ۇيىندە
ون مەتر كوك تىريكە
جەتكەن ەدى ەكەۋىنىڭ توي كيىمىنە.
قالىڭى جوق، قاسىرەتى جوق،
كىرلەمەگەن ەشبىر جاساندى زات
قايدا ەندى سونداعى
ساپ التىنداي ساۋدىراعان
قادىرمەندى ىزگى ماحاببات؟!
ءتىلى بولسا ەگەر
ايتار ەدىعوي
جاس تالدار سۋ بويىنداعى.
ۇمىتىلماسا امال نە،
وشپەيدى-اق ەكەنعوي
تابيعات كولەڭكەسى ادام ويىنداعى.
ءىز تۇسپەگەن ءالى
تۇر ەكەن جايلاۋ سونىسى
الدەنەنى جاڭعىرتىپ؟
جارتى عاسىر جاساعاندا،
قۇداي عوي ونى الىپ كەلگەن
يەن تاۋعا قاڭعىرتىپ.
اشۋدان با، اشۋدان با:
-وتىر جىل وتكەندە-
وتىز جىل سوسياليزم قۇرىپ،
كىمدەر ەكەن،- دەپ قالدى ول
سوناۋ وي جاققا قاراپ،-
عاشىقتار ماحابباتىن ساۋدالاعان
فەودوليزم بازارىنا كىرىپ.
ايتا المادى ول ونان ارعىسىن،
ايتا العان بولسا ەگەر
فيلوسوفيا تىلىمەن،
دەر ەدى:
ماحاببات –
سەمىز وگىز جۇيرىك ات، قىزىل اقشا ەمەس،
ياكي ءبىر دىراپ پالتو
قابىرعاعا ىلىنگەن.
دىرىلدەپ تۇرعان ءبىر اق ساۋلە،
بولە المايدى ونى ەشكىم
قىلىشپەن كەسىپ
اقشا بۇلت ەمەس جانە
يەسىز شولدە
اداسقان كوشىپ.
ۇقسايدى ول اققان سۋعا،
اسپانداي اشىق
تۇرار ماڭگى
ءوز تۇنىق تازالىعىمەن.
التىن ساۋكەلەدەي
ايلى كەشتە
بىزگە جەتكەن
مىڭ جىلعى اجارىمەن.
***
2
ءوتىپ كەتتى ۇرەيلى ءبىر ءتۇن،
العاشقى ءتۇنى ەدى ول ءبىراق
ماحابباتتىڭ.
جۇلدىزدى اسپان استىنداتەرەڭ شاتقال
ۇقسايدى وتاۋ ۇيىنە ادامزاتتىڭ.
ساقىلداپ كۇلگەندە ۇكىلەر،
ءبىر بۇرشىك قابىعىنان جارىلىپ؛
بوزارىپ وشكىندەيدى قايىڭدار
كۇندىزگى اپپاق جالاڭاش!
ۇياتىنان ارىلىپ.
جارتاستار بەتىنىڭ قاياۋ سىزاتى ما،
نە ەكەن ول
اققان جۇلدىز ورنىندا وشكەن؟
سول جاسىل سىزىقتار
جازۋى ما الدە،
قۇپيا ءبىر تاريحتىڭ باستان كەشكەن؟
وتىرعاندا ەكەۋى
بىر-بىرىنە ءۇنسىز سۇيەنىپ،
ورماندار ۇستىندە قالقيدى
اي ساۋلەسى
قاراي الماي تۇرعانداي
بىر اقشا ديدار
جار توسەگىنەن يمەنىپ.
كوزى ءىلىنىپ كەتتى كۇلداكەننىڭ،
وتىر تايبۇلان وياۋ
قيمىلسىز قۇشاقتاپ ماحابباتىن.
ازابى جوق ءبىر ىستىق سالماق
اۋىرلىعىن ەمەس،
قۇشاقتاتقانداي وعان
تازا راقاتىن.-
اي بوياۋى ما سۇيىلعان-
جاپىراقتار تەڭبىلىنىڭ اق ساعىمى
بۇزىلىپ قۇبىلادى،
بالعىن شىرايدا،
قانشا جىلدارعا تەڭ
ۇيقىلى ءتاننىڭ ءبىر قاس قاعىمى؟!
قايسى قۇس ەكەن
بۇتاقتار اراسىنان.
تالماي قاراعان
تۇزداي كوزىن كوگەرتىپ؟
قانداي زار ەكەن ول-
بايعۇز زارى،
جاتىرما ەكەن جاس سۇلۋ
الدە وعان بىرگە ەلىتىپ؟
قارا ايۋما قورقىتقان
تۇن دەنەسىنىڭ
جۇندەس تونىن اۋدارىپ كيىپ؟"
سالاقتاپ تۇرما الدە ءبىر مايمىل
جەڭىل سالماعىمەن بۇتاقتاردى ءيىپ!
ويلانىپ قالدى تايبۇلان ءوزى دە،
توقتاعاندا باعانا
بىر جاقپاردان جاياۋ ءوتىپ،
ادام ءىزى تۇسپەگەن
وسىناۋ يەن شاتقال ءجايىن
ايتقان ەدى كۇلداكەنگە اڭگىمە ەتىپ.
ەرىپ كەلىپتى وندا اكەسىمەن،
ەكى ايۋ اتىپ
وسىندا ءۇش كۇن جاتقاندا،
ەڭ سوڭعى ءبىر ءتۇنى
بولعان ەدى سول وقيعا
تورعاي شىرىلداپ،
تاڭ اعارىپ اتقاندا.
دال وسى تۇيىق جارتاس ءتۇبى،
تابيعاتتىڭ ءتابيعي قورعانى.
بەس جىل بۇرىن مۇنان-
بىر تال ءشوپ، ءبىر بۇتاسى
وزگەرمەگەن سونداعى.
قايسى تەڭىزدىڭ سۋى ەكەن
تەسىپ شىققان
بىتەۋ تاس بەتىنەن؟
ۇقسايدى-
بەتىنە ءبىر شويىن شۇمەككە،
مادەنيەتتى <تاڭىر>
اتەي جاساعانداي:
بىر كەزدەردە ءور قۇدىرەتىمەن.
ۇيرەنگەن سوندا تايبۇلان.
قورىقپاي وتىرۋدى/
قاپ-قار قۇز جاقپارلار توبەدەن تونگەندە،
كيىك ەتىن بورشالاپ،
قارىن تولى جاس قۋىرداقتى
ۇستىنە وت جاعىپ"
اكەسى قۇم استىنا كومگەندە.
ەڭ سوڭعى سول ءتۇنى)
بولعان ەدى سول وقيعا
قارسىداعى بىتەۋشات)
قالىڭ نۋ ىشىنەن
ەستىپ قالعان تايبۇلان جات ءبىر ءۇندى،
دىر ەتە تۇسكەن تۇلا بويى"
شوشىنعانداي ءبىر جان يەسى بەينە تۇسىنەن.
وكسيدى، كەمسەڭدەيدى
قينالعانداي بەينە
جىلاي الماي ىشقىنىپ.
ۇقسامايدى سوزگە دە،
بۋلىققانداي
الدە نەگە قىستىعىپ.
ايۋ ەمەس اقىرعان،
ىرىلى دا ەمەس قاسقىردىڭ،
ەمەس قوي جولبارىس گۇرىلى دە،
ساقاۋلارى ما الدە ءتاڭىرىنىڭ
ادامزاتتىڭ العاشقى سوزدەرى
قالىپ قويعان ۇعىنىلماي،
تاڭداي دىرىلىندە.
ايتىپ بەرگەنشە تايبۇلان
اكەسىن وياتىپ،
ساپ بولىپ تىنىپ قالعان سول ۇرەيلى ءۇن.
-قۇس شىعار، - دەگەن باستا جانۇزاق،
جاسىرمادى سوڭىنان
-كىسى كيىك ...- دەدى تايبۇلان،-
ءوزى وقىعان
شىمپەنزە، ورانگۋتانداردىڭ ءبىرى
ەلىكتەي قالعانداي وزىنە
ەلەستەلگەندەي ءبىر كىشكەنە
جۇندەس ادامنىڭ ءتۇرى،-
مايمىل عوي ول باياعى،
قورقىنىشى نە ونىڭ؟
ءىلىپ اكەتتى ءبىراق اكەسى:
-كەسىرى بولىپ جۇرمەسىن سونىڭ.
جولبارىس، ايۋ، جىن بولسا دا مەيلى عوي،
تۇرىپ قالعان
ادام مەن اڭنىڭ اراسىندا
قۇداي ساقتاسىن مايمىلدان
قالدىرماسىن ونىڭ
زار جولدى تاباسىنا!
جىلان وتسەدە الدىڭنان،
قاسقىر وتسە «ا قۇداي» دە.
اشىلادى قادامىڭ،
جولىقتىرماسىن جولاۋشىعا
ونداي ازعىندارىن ادامنىڭ...
بەكەر ايتىلا سالماعان شىعار-اۋ تەگى
وسى شات- «كىسى كيىك شاتى» دەلىنىپ،
كىمدەر ەكەن سول ءوز زامانىندا
تاعى بولعان
وسىناۋ يەندە ادامزاتتان ءبولىنىپ؟!
بالكىم ول ەكى عاشىق پا،
اشىق جەردەن پانا تاپپاي،
تاۋ ۇڭگىرلەرىن مەكەن ەتكەن
استىنا توسەك جوق،-
ۇستىنە كورپە جاپپاي.
ەسكە تۇسىرگەندە سول
تاعىلىق زامانداردى،
ازدىرعانىن ولاردىڭ
ادامدى ءاشايتان» ەتىپ،
ويعا باتاسىڭ
«اق ءشاشتى قىز» وپەراسى
كوز الدىڭنان ءوتىپ.
«وسىدان بەس جىل بۇرىن
مۇمكىن بە ساقىلداپ كۇلۋى
الدە كىمدەردىڭ كىسى كيىككە اينالىپ؟-
البىراپ ۇيىقتاپ جاتقان كۇلداكەن،
تاڭ اعارىپ كەلە جاتقاندا تاعى دا،
وتىرعاندا تايبۇلان ءۇنسىز ويلانىپ،
كوردى ول ءبىر قۇستى
قالباڭ قاعىپ ۇشىپ جۇرگەن
قويۋ ورمان ۇستىندە
ءبىر پارشا كولەڭكە بولىپ،
و، عاجاپ!
كۇلىپ جىبەرە جازدادى ءوزى دە،
ساقىلداپ كۇلگەندە ول.
تەرىسكەي جارتاسقا قونىپ.
دال ءوزى سونىڭ:
كەمسەڭدەپ قىلعىنعاندا
تاڭدايىن تاقىلداتىپ،
مۇمكىن ەمەس ەدى ونى ويعا كەلتىرۋ
ەش قانداي قۇس بالاسىنا ۇقساتىپ!
قايدان ءبىلسىن تايبۇلان-
دالاعا تۇنەپ،
ۇكى داۋىسىن ەستىپ كورمەگەن.،
تالاي ەستىپ جۇرسە دە بۇل داۋىستى،
ماتقاپى دا ول
جانۇزاقتىڭ دا ەسىنە كەلمەگەن.
كىسى كيىك، مايمىل دا ەمەس
وتىر مىنە تاس ۇستىندە
ەندى سول ۇرەي قۇسى.
قۋانۋعا بولار ەدى قانشا بويجەتكەندى
قولعا تۇسسە، اتتەڭ،
ۇلپاداي جۇمساق ۋىس-ۋىس ۇكىسى!
وياتىپ كەتتى كۇلداكەن،
جاقىنداتىپ ءوزىن ىستىق دەمىمەن،
قاراي بەردى تايبۇلانعا،
ماحاببات قانا ەمەس،
كورىپ تۇرعانداي
ادال دوسقا ءتان ءبىر ۇلى قاسيەتتى
ونىڭ وڭىنەن.
-نە بولادى-دەدى ول،- مايمىل جىلاسا؟
مايمىل ەمەس،
كەلىپ تۇرعانداي جىلاعىسى ءوزىنىڭ.
كورگەن ەدى تۇسىندە....
سۋرەتى مە ەكەن ول الدە
ءوز سەزىمنىڭ!؟
كەمسەڭدەيدى سىڭار مايمىل،
كىم شىدار!
بۇل قايعىسىنا سارعىش كوزىنىڭ!؟
كورىنىپ تۇرعانداي ونان
اسىل ىزگىلىگى
ميلليون جىلعى ادام مىنەزىنىڭ.
ۇقتىرا المايدى ءبىراق،
ايتا المايدى....
قۇداي وعان ءتىل بەرمەگەن.
ايانىش بارداي جۇقا ەرنىندە،
سىرىلەنگەنشە ابدەن ءسابي الاقانى،
شوت ماڭدايى ونىڭ نە كورمەگەن؟
-قورىقساڭ كۇلكىدەن قورىق،
قورقىنىش ەمەس كوز جاس
ادام تۇسىندەگى.-
كولەڭكەسى عوي ول
كۇندىزگى جارىق ساۋلەنىڭ
قارا قاعازىنداي سۋرەتشىنىڭ
كورىنگەن
مايمۇل مۇسىنىندەگى.
شىعىپ كەتتى تايبۇلان وسىنى ايتىپ)
قارسى بەتكە-
<كىسى كيىك شاتىنا>،
وق قاپشىعىن مىلتىعىن الىپ.
ۇمىتىپ كەتتى كۇلداكەن ءبارىن،
ءوز كۇيبىڭىمەن
جالاڭاش قوستا قالىپ.
تۇڭعىش تاڭەرتەڭگىلىگى ەدى بۇل)
ايەل بولۋدىڭ،
تۇڭعىش رەت تاماق پىسىرىپ.
كەشە كەشتە اتىلعان
ەلىكتىڭ سالقىن ەتى
شىمىرلاپ قايناعاندا،
وتىردى ول
الدە نەنى ەسكە ءتۇسىرىپ.
مىڭ توعىز ءجۇز
سەكسەن ەكىنشى جىلى
ەكى عاشىق،
كىم سەنەر،"
ەل ءجايلاۋعا شىعار الدى
كەلدى دەسە
وسىلاي يەن تاۋعا قاشىپ!؟
بايان ەمەس كۇلداكەن،
تۇرماسادا ول
جاستى كوزىمەن
قوزىنىڭ قابىرىندا
قۇربان بولعالى
ماحابباتتىڭ ەڭ سوڭعى سەزىمىمەن.
تونىپ كەپ قالعان ەدى
وعان دا ءبىر
تاعدىردىڭ سۋىق ىزعارى
كۇزدىڭ سۇر بۇلتىنداي،
ءىلىنىپ تۇرعاندا دا جەلبەزەگىنەن،
جان بەرمەيدى عوي
بالىق ەكەش بالىق تا
ءبىر بۇلقىنباي.
ايتقان شەشەسى وعان
كەلىپ جاتقاندا
كيت، كادە،
تويلىقتار كەسەگىمەن:
-ۇيالىپ ءولىپ بارامىن
جالاڭاياق تايبۇلانمەن وسەگىڭنەن.
كور ءوزىڭ مىنا جاڭا كۇيەۋدى -
مىرزاسى ەكەن جەتى ۇلدىڭ.
وڭاي ما
جەتى بىردەي جۇپ قول:
قۇر قالما، بالام،-
بۇيىرعان داستارقاننان ونداي ىرىسى مول.
سۇيىپ تيگەن سول شەشە
بىر كەزدە
ءوزى دە تەڭىن تاۋىپ،
قايتىپ ايتتى ەكەن وسىنى!
قانداي ناپسىگە نيەتى اۋىپ؟!
سىڭىسىپ كەتكەن ەدى بۇل كەزدە
ەكى سەزىم
التىن شاپقانداي اق كۇمىسكە."
ارەڭ تۇرماي ما سىڭعىر ەتۋگە
كۇيىنە كەلگەندە
دومبىرانىڭ قوس ىشەگى دە جىڭىشكە.
الدەبىر قۇستىڭ جۇپ قاناتىنداي
ۇشىپ جۇرگەندە ماحاببات
كوڭىل كەڭىسىندە
ءبىر دەنە بولىپ،
ولتىرمەكشى مە
اكە قولى، شەشە قولى
اياۋلى سول عازەز تۇلعانى
ەكىگە ءبولىپ!؟
جىرتىلعان كوڭىل عوي بۇل بۇدا ءبىر
جىرتىلماي ما كويلەگىڭ دە
ۇستىڭدە توزىپ.
ۇركىپ ۇشپاي ما قۇس بالاسى دا،
شىن شوشىنعاندا
ءوز ۇياسىنان بەزىپ.
ءادىل زاڭ قايدا ؟
جازىلعان ەدى عوي ول
تارماق-تارماعىمەن.
باسىپ تۇرعانداي بەينە
تارازىنىڭ ءبىر باسىن
سەمىز ات، اتان وگىزدەر
پىلدەي سالماعىمەن.
كىمگە ايتار ءداتىن
بۇل قاربالاستا
بار تۋىستارى ءوزى قۇدا بولىپ،
اراققا تويىپ قايتقان
قوينى-قونىشى سىي قۇرمەتكە تولىپ.
كەلىپ جاتقاندا قۇدا-قۇداعيلار
كۇيەۋگە بولەك ءۇي تىگىلىپ؛
سول كۇنى كەشتە
تۇرعان جاراۋ ەكى ات
ورمان اراسىندا
ور قويانداي بۇعىنىپ.
مىناۋ ەدى سوندا
تايبۇلاننىڭ
دوستارىمەن قوشتاسىپ تۇرىپ،
بار ايتقانى:
-« كىسى كيىك شاتىنان» تابىڭدار ءبىزدى،
تۇرمىن بەتىمدى سوعان بۇرىپ.
ايتىڭدار جانە اكەمە،
ۇرلىق ەمەس،
بارىمتا ەمەس بۇل،
جۇرمەيدى بارىمتا ماحابباتقا.
ۇقساتامىن مەن ءوزىمدى ءقازىر
سۋداي تۇنىق،
سۇتتەي تازا ءبىر زاتقا.
ەڭىلىك-كەبەك ەمەسپىز ءبىز
ەكىل ەدى ەگەرگە سالاتىن،
ەمەس قوي ەكى گۋڭشى
ماتاي مەن توبىقتى
باسى قاتىپ
ەكى رۋ داۋعا قالاتىن،
زامانى دا ەمەس بۇل انەت باباڭنىڭ،
ولتىرە الماس ءبىزدى ەشكىم
ات قۇيرىعىنا تاعىپ.
جالتارادى عوي دوڭبەك تە
بالتا تيگەنشە،
جالتارۋعوي بۇدا ءبىر
ازىرشە ءىس ارتىن، اڭسىن باعىپ.
دەسكەن دە سوندا دوستار ءجون كورىسىپ؛
-جاۋاپتى عوي بارعانىڭمەن
قالاعا قاشىپ.
دىڭكەلەپ قۇرتار سەنى وڭكەي سۇمدار
ءبىتىسىپ بولعانىڭشا ابدەن ارازداسىپ.
-لاق ەمەس ماحاببات
الىپ شىعاتىن ارقالى اتپەن
مىقتى جىگىت تاقىمعا باسىپ.
كەتكەنىمىز ءجون سول يەنگە
ۇياتقا قالعانىمىزشا ەل الدىندا
جىرتقىش اڭداي ىرىلداسىپ.
ءيىلىپ سىنارداي تال بويى ۇياتتان
دەدى كۇلداكەن وعان ارەڭ قيىلىپ :
-جىلايدىعوي اپاڭ.
سوكپەس ءبىزدى ءبىراق ايىپقا بۇيىرىپ.
كۇنا ەمەسقوي كەلىن بولۋ!-
وسىنى ايتتى دا ءبىر قۇربىسى
تىزگىنىن قولىنا بەرىپ ،
اتتاندىرىپ قويدى،
اق جول تىلەپ،
اتىنىڭ ايىلىن ۇستاپ كورىپ.
نە ويعا شومدى ەكە تايبۇلان؟
ءسال تىنىپ،
سەزىلگەندە وڭىندە كۇڭگىرت كىربەڭكى!
قالىپ بارا ما،
وسى سىرت كولەڭكەسىندە
كوڭىلىنىڭ الدە ءبىر
شەشىلمەگەن ىلمەگى.
الىپ بەردى ءبىر نارسەنى،
قاراڭعىدا
ات ۇستىنەن ءۇڭىلىپ.
جاقىنداپ كەلگەن ەدى ول جىگىت،
دەدى وعان:
بارا جاتقام جوق قوي ومىردەن ءتۇڭىلىپ.
كىلت مىناۋ،
ءوزىڭ ەمدەپ تۇرارسىڭ
الگى جاۋىر اتتاردى.
وراپ قويعام ءبارىن شكافقا سالىپ،
دارى-دارىمەك كەرەك زاتتاردى.
كىدىرە قالدى كۇلداكەن دە ،
ءبىر كەتىپ،
بەينە ومىرگە قايتا ورالىپ
تىرشىلىك ەسىگىندە تۇرعان ادامداي،
الدەنەنى ەسىنە الىپ:
-الدىرىپ السىن الگى ءسۇت ماشينانى،
تۇر دەيدى شۇيمۇمكىدە(1)
- شۇيمۇمكى-مال شارۋاشىلىق ءبولىمى دەگەن ماعىنادا
تاياقتارى كەم قالماسىن ،
ايتىپ قوي عازيزاعا وسىنى ،
ءوزى بىلەدى كۇندىك سارى ماي نورماسىن.
مەسكە ەمەس قايناپ تاسىعان،
ءوزىنىڭ دە كوڭىل كوبىگى تاسىپ،
شوشىپ ويانعانداي بولدى كۇلداكەن،
ارەڭ ۇلگىردى شوعىن باسىپ.
-ال كەتتىك!- دەگەن تايبۇلان وندا،
ەستە قالدى عوي سول قۇربىلار
قارايىپ قارسى كوزدەن ۇزىلگەنشە.
وتىر ەندى اياۋلى كەلىن
يەن شاتقالدا،
ءوتىپ كەتتى ەكى ءتۇن،
ساۋاپقا تولى ءبىر كۇن كەشە.
ەمەس پە ەكەن سونداعى بيىك شوقىلار
تىماقتى قازاقتار
وتىرعان مالداس قۇرىپ ؟!
جەڭگەلەر مە الدە جاسىل بەتكەيلەر
سۇيەنىش بولعان جاس كەلىنگە
قاتار تۇرىپ.
مۇلگىگەندە ورماندار
تۇنگى مەشىتتەي
قاراڭعى كۇڭگىرىمەن؛
ءوزى وقىعان سوندا تابيعات
ۇرلاپ نەكەسىن
قاسيەتتى دۇعاداي
قۇپيا بىلدىرگەن.
ايتىلۋشى ەدى عوي ەسكى كىتاپتاردا،
وسىنداي ءبىر جاس كەلىنشەك
كۇيەۋى اڭعا كەتكەندە،
وتىرادى دەپ جالعىزدىقتا،
توگەدى دەپ كوز جاسىن
ساعىنىش زارى ابدەن وتكەندە.
كەتتى ەكەن قانشا ولاردىڭ
و دۇنيەگە
قايتا ورالا الماي
جىرتقىش اڭدار اۋىزىندا ؟!
قۇداي ساقتاسىن تايبۇلاندى،
جولىقتىرماسىن تاعدىردىڭ
ونداي جازۋىنا !
تىتىرەپ كەتتى تاعى بويى
وسىنى ويلاعاندا،
اقسيىپ كورىنگەندەي
ءبىر ازۋ ءتىس ارانىن اشىپ،
شەڭبەكتەگەندەي ءبىر وتكىر تۇياق
ءوز جۇرەگىن،
تۇرىپ كەتتى ورنىنان
ءاپپاق قۋداي ءوڭى قاشىپ.
ساقتاسىن ونداي كوز جاستان،
قيىن عوي ويلاپ-
ادام ەسىنە الۋعا،
كەشە-قىز، بۇگىن-كەلىنشەك،
قوسپاسىن ءتاڭىرىم ونى
وسىناۋ يەن شاتقالدا
جەسىر قالۋعا!
كىم بىلگەن قادرىن ادامداردىڭ
ساباقتاستار قايدا ەكەن
ءبىر كەزدە
وينايتىن مەكتەپ الدىندا شۇرقىراپ؛
نەگە رەنجىگەن ەكەن سوندا،
تەنتەكتەۋ بىرەۋلەرى
وتە شىققاندا
قاعىپ سوعىپ،
يىعىنان جۇلقىلاپ،
عازيز قايدا،
وڭكەي جاس قىز، جاس كەلىنشەكتەر
شەلەكتەرىن قولىنا الىپ،
ايتۋشى ەدى عوي قاي-قايداعىنى
قاتار تۇرعاندا
جاس بۇزاۋلاردى
ەنەسىنىڭ باۋىرىنا سالىپ.
از ەدى ونىڭ بىلەتىنى
ادامزات تاريحىنان،
ادامدار قوعامى،
ىستىقسىڭ سەن نەتكەن اياۋلى؟!
قانداي توزىمدەر ەكەن
ەمدەپ ساۋىقتىرعان
سول قوعام دەنەسىندەگى
مىڭ جىلدىق قاياۋدى.
باسىن قوسۋدى كوكسەپ
كىم ەكەن ويلاپ تاپقان
العاشقى قاۋىمداردى؟
ءجاي توبى بولسا ادامداردىڭ
بولار ەدىعوي ءقازىر
سولاردى دا ساعىنعالى.
تىم قۇرىسا ءۇي مىسىعى بولسادا،
شاۋىلدەپ ۇرگەن ءبىر بالا كۇشىك،
ءجايناپ شىعا كەلدى ءوڭى بىردەمدە
كولدى اكەنىڭ،
كوزىنە شالىنعاندا
ارقانداۋلى ەكى ات
تاياۋدا تۇرعان قاسىنىسىپ.
ءمىنىپ شابا جونەلۋگە،
قۋىپ جەتۋگە بولادى عوي اتپەن،
قايسى اقىن جىر ەتىپ قالدىرعان ونىڭ
ىزگى جاقىندىعىن ادامزاتپەن؟!
تۇپ-تۇنىق كوزدەرىن ايتساڭشى،
قانداي جىلىلىق ەكەن ءتۇرعان ونداعى ونداعى؟ءى
سول ادالدىق قوي
قانات بولعان ادامعا
جىلقى- جىلقى بولعالى.
ەمەسپە ەدى وسى اتتار
عاشىقتاردى تالاي ازاپتان ارقالاپ قاشقان.
تاس قاراڭعى؛
شىتىرمان توعاي،
تىك قورىمداردا اياعىن ەپپەن باسقان،
جاقىنداپ كەلگەندە ول،
سيپاپ تۇرعاندا جالىن،
تازا تۇمسىعى، موينىن بۇرىپ؛
قاراي قالدى ەكەن سەلت ەتىپ
سوناۋ ارعى اعىسقا
ەستى جانۋار
الدەنەنىڭ سىبدىرىن ءبىلىپ ؟!
تىپ-تىك تىگىلگەندە
قاتار ەكى قوس قۇلاعى
قامىستاي قيىلىپ،
قاتىپ قالعان ەدى قازىقتاي
بار تۇيسىگى بويىنا جيىلىپ.
تانىپ تۇرما،
الدە قورقىنىشتى ءبىر ۇرەي مە
ەلبەڭدەپ كورىنگەن؟
كورە المادى كۇلداكەن،
جوق ەدى،
وندايعى بۇل سەزگىشتىك
تەك جىلقىعا بەرلىگەن.
الىستان باعىپ،
ورمەلەپ تۇرعادا ارەڭ جەتكەندە،
ۇركىتىپ الدى اۋ جاس اڭشى
ەندى عانا قىلاڭى ەلپ ەتكەندە.
نە شارا وتىرماسقا
سالقىن تاس ۇستىندە سولعىن كوڭىلمەن!
كورىنىپ تۇرعاندا
ساي سالا، قارسى جوتالار
كەتىك ىدىستاي
جاڭا عانا نەسىبەسى توگىلگەن.
كىم ەكەن ول اتىن جەتەلەپ
ءتۇسىن تىككەن،
وزدەرى وتكەن
كەشەگى سول تانىس جاڭقاعا
تاعى قانشاسى...
مۇمكىن، بۇرىن كەلىپ،
بۇعىنىپ وتىرعان شىعار قالقادا،
وسى ەدى تايبۇلاننىڭ
تاستان-تاسقا سەكىرە
كەلە جاتقانى جان ۇشىرىپ،
سول بەينە عوي
قارا كوبەلەكتەي ەلەس بولعان اتتارعا
الىستان ءدۇبىر كولەڭكەسىن ءتۇسىرىپ.
ەلەستەي قالدى ەڭىلىك-كەبەك ،
قانداي وكىنىشتى
قايدا جاۋ كەلىپ باسقانى.
سول ەدى عوي ونىڭ دا
بالا كەزىنەن
(وسى ءبىر تراگەديا)
كوپ وقىعان داستانى.
بولماسادا سودىرلار زامانى،
مەمىلەكەتتىك سودىرلىقتىڭ
تۇتاس ون جىلى
نە قالدىرعان ەدى بىزگە ؟
قۇلاقتا تۇرماي ما الدە سونىڭ
قالدىق دىڭعىرى.
كەك المايدى دەۋگە بولار ما،
وڭاي ما جەسىرى كەتىپ،
زايا بولعان
كيت، كادە، مال اشۋى؟
وسى ءبىر بىقسىق نامىسپەن
قايتالانباقشى ما ەندى قازاقتىڭ
باياعى سول
قىرقىسىپ اڭداي تالاسۋى
ەلەستەپ كەتتى الدەنەلەر،
ءسۇرىنىپ جىعىلا جازدادى
ءبىر قارعىمادان
سىپىرىلىپ قالعان عوي ەڭىلىك،
كىم ۇمىتار سول ءسابي نارەستەنى،
سىلەسى قاتقانشا ىڭگالاپ
بەسىگىمەن تاۋ باسىندا قالعان.
كىم كەپىل قوعا تۇسسە،
كۇلداكەندى شاشىنان سۇيرەپ،
توقتىداي وڭگەرمەسكە الدارىنا؛
دوپشا تەۋىپ،
دويىر قولدار بالشىقتاي يلەپ.
كىم شىدار ءوز اياۋلىسى -ماحابباتىنىڭ
مايلىق ورامالداي
جات قولدا كىرلەۋىنە!؟
سول ماحاببات قوي
شامشىراق بولعان
قوزى مەن باياننىڭ
ءبىر مولاعا كىرىپ –بىرگە ولۋىنە.
بار ەكەنى راس بولسا ەگەر
وسىندا مايمىلدار
تابالار ما ەدى الدە،
اشتى كۇلكىسىمەن جۇندەس بەتىندەگى.
«وسى ما، - دەپ،- سەندەردىڭ
ادام بولىپ
اقىل ەستەرىڭنىڭ جەتىلگەنى ؟!»
ۇيات قوي
اداسقان كۇشىك سەكىلدى
كوشكەن جۇرتقا قاڭعىرىپ،
قۋ سۇيەكتەي كەمىرۋ
قىنا باسقان كونە سالتتاردى.
بايلى بىلتەدەي
ەسكى جاڭجالداردى
شىراق ەتىپ جاندىرىپ.
اشىنىش سەزىمىندەگى اشتى وي
ۇرەي كولەڭكەسىندە
اش قاسقىرداي قامالاپ،
وسى ەدى تايبۇلاندى
قوسقا جەتكەنشە
زىر جۇگىرتكەن
قىرلى قامشىسىمەن تىنباي سابالاپ.
«كەپ قالدى!» دەگەن ءبىر اۋىز ءسوز
قانداي سۇستى ەستىلۋشى ەدى
باياعى جورتۋىل- جورىقتاردا.
ناعاشىسىنا العانشا،
قۇس ەكەش قۇس تا
ۇشىپ ۇلگەردى عوي
ءبىر قاتەرگە جولىققاندا .
اتتار تەز ەرتتەلىپ،
ەنە بەرگەندە ەكەۋى
قالىڭ توعايدىڭ ءيىن وزەگىندە،
شىعا كەلدى ءبىر ادام
قارسى جوتانىڭ جاقىن كەزەڭىنە.
ۇران سالمادى ول ءبىراق «اتتان!» دەپ ،
كورىنبەيدى قولىندا
سويىل، شوقپارى.
توقتاي قالعاندا تايبۇلان تەز تانىپ،
كىسىنەپ جىبەردى اتتارى.
كەلگەن ەدى جانۇزاق تاڭ اتا
ءبىر عانا قۇپيا جولىمەن
شات باسىنداعى.
بەس جىل بۇرىن...
ەرتىپ كەلگەن تايبۇلاندى وسى جولمەن .
تاس جولى ءوزىنىڭ دە
تالاي جۇرگەن جاسىنداعى.
بىلگەن كەشە
سويعاقتاعان ەكى ىزدەرى
جايلاۋ سونىسىنداعى.
ماحابباتتىڭ ەكى جاسىل ءىزى عوي ول
قاتار تارتىلعان
اتا-انانىڭ بايىرعى قونىسىنداعى.
قورقىپ كەلگەن جوق ول شابىندىدان،
قورقادى كيەلى كارىنەن
تابيعاتتىڭ
نە كەرەمەت جوق دەيسىڭ
جان باسپاعان
تۇكپىر-تۇكپىرىندە
بۇل يەن شاتتىڭ.
كىم بىلگەن جايشلىقتا
كەسىپ الىپ لاقتىرعانداي بىرەۋ
باۋىر ەتىن،
ەگىلىپ وپىرىلعاندا اتا-انا،
باعالاپ جەتكىزۋگە بولار ما
سول عازەز جانداردىڭ
بالاعا دەگەن ايانىش قۇدىرەتىن ؟!
تالاپ جەپ جاتقانداي جىرتقىش اڭع
ەستىلىپ تۇرعانداي ءبىر ءۇن
جەتى تۇندە شىرقىراپ
كۇلداكەن ەمەس پە الدە ول ؟
جىلاپ جىبەردى ناۋشاربان
ساي-سۇيەگى سىرقىراپ.
بىلەتىن ول ءوزى دە
تالاي-تالاي جاتقا وقىپ
«قۇرالاي» داستانىن .
ويىنا ورالدى ما الدە
«سۇلۋشاش» رومانى،
كورىپ تۇرعانداي التايدىڭ
جولبارىسپەن الىسقانىن.
بىردە كۇلكىدەن، بىردە تايبۇلان
بىردە جۇرەك ەكىگە جارىلىپ،
قانداي ىزگى انا مەيىرى،
بىردەمدە
بۇل دۇنيەنىڭ
قوقىر-قوقسىق بوقشىلىعىنان ارىلىپ.
ەگىز قوزىداي تەڭ ءوسىرىپ،
ءسۇت بەرگەندەي
ءوزى قاتار ەمىزىپ،
كەشە عانا جات بىرەۋدىڭ قىزىن،
قانداي سەزىمدەر ەكەن بۇگىن
ەلجىرەتىپ تۇرعان
قوزىم، قۇلىنىم، كەلىنىم دەگىزىپ؟!
ايتىپ ءتۇسىندىرۋ قيىن
ازعىن كىسى كيىكتەرگە
ادامزات سۇيىسپەنشىلىگىنىڭ
مۇنداي ۇلىلىعىن،
اتا-ەنە، كەلىن ، ماحاببات-
ماڭگى وششپەيدى
جۇرەكتەردەن
بۇل اياۋلى ۇعىم.
قوڭىز ەمەس ادام قىبىرلايتىن
استىندا بوقتىقتىڭ.
بىرگە تارتقان وتىز جال
شال-كەمپىر
ىستىق سۋىعىن
اشتىق پەن توقتىقتىڭ.
قىزىعىم دەۋشى ەدى عوي اتا –انا
كەلىن تۇسىرگەندە
پاك تىلەگىمەن ماحابباتىڭ.
وسى ماحاببات قوي
بىزگە جەتكىزگەن
مىڭ جىل ارقالاپ
سول پاك سەزىمىن ادامزاتتىڭ.
قالىڭسىز، كادەسىز
نە ارمان بار قىزدا
تەڭىنە بارعان؟!
كىمدەر ەكەن بۇل كۇندە
ءوز قىزىن
جەتىم سەركەش ياكي ءبىر توقتىداي
ادامدىقتان بەزىپ
ساۋداعا سالعان؟
قارعار-اۋ ولاردى
ماحاببات قۇرباندارى
تالاي اقىن جىر ەتكەن زار مۇڭىن قوسىپ.
قايتالاماسا ەكەن تاريح،
ويانباسىنشى ارۋلار
تۇسىنەن شوشىپ!
ايتا الماسادا ناۋشاربان
ءوز تۇسىنىگىن
ءدال مۇنداي جۇيەگە ءتۇسىرىپ،
اقىلعا جەڭدىرگەن ەدى
سول اۋىر شاقتا دا
ءوز تىلەگىن ءوزى ءتۇسىنىپ.
تالاسپادى ول بار جىلتىرارى
جالعىز كەمەلىنە دە ۇيىندەگى.
كەلىن تۇسىرسەم دەپ،
بار ەدى ساقتاپ جۇرگەن
تەكەمەت، سىرماق، ءبىر قابات كيىمدەردى.
قولىن تارتپادى سۇم اۋلەكەرلەردىڭ،
شىقپىرتقاندا ەكى سيىرىن
ءۇي اينالا قۋالاپ،
شىداي الماي جانۇزاق
وتىرا كەتكەندە اقىلدان تۇرالاپ.
ءوزى شەشىپ بەرىپ ەكى بۇزاۋىن
دەدى سوندا ولارعا ناۋشاربان:
-الىڭدار، ءبارىن ال!
امان بولسىن قۇلىندارىم.
نەگە جەتكىزدى حايۋان –مال!
وسى ەدى بولعان وقيعا،
اتپەن تەبىتكەندە
جەتى بىردەي جەل وكپە ءۇي سابالاپ،
كىم تەڭ كەلە الار ولارعا،
مىنەزگە مىنەز كورسەتتى
تەك يتتەر عانا تىنباي ابالاپ.
كۇلكىسى كەلدى ادامنىڭ:
جۇقپالى اۋىرۋداي
ۇمىت بولعان
الدەقاشان ميكروبى قۇرىپ،
«قىرىق بايتال»، «جەسىر داۋى»
شىعا كەلگەندە ويدا جوقتا،
وتىز جىل وتكەندە،
ءدال اۋىل قاسىندا بۇعىنىپ تۇرىپ.
ءسۇزىسىپ جاتقانداي مۇندا مال مەن ادام،
تەڭ تۇرا السا ەگەر ەكەۋى
تارازىنىڭ ەكى تاباعىندا،
توپىراق شاشپاس دەدى قاراباي
ءوز قىزىنا،
تاپ بولما ەدى مامىر
كوكەنايدىڭ قارعىس ساداعىنا.
جوق ەدى جانۇزاقتىڭ وڭىندە
قۇرلانۋ ياكي ءبىر كەيىس كولەڭكەسى.
قۋانىش نۇرىنا شومعان
اتا مەيىرىنەن
كورىنىپ تۇرعان ەدى كوڭىل جارمەڭكەسى.
جاياۋلاپ اتىنان ءتۇسىپ،
كەلدى كۇلكىدەن دە
يبادان قىسىلىپ.
مايىسپاي ما ءبىر جاس شىبىق،
ۇكىلى باسىمەن
جەڭىل سامالعا ءيىلىپ.
كەشە تۇسكەن كەلىن عوي،
وتىسا بولماس پا ەدى ول
ءوز تاۋىندا وڭاشا.
قالقالادى ونى ءبىراق
جاڭا عانا بۇرشىك اتقان
توبىلعى مەن ۇشقاتتىڭ
جاسىل بۇرلەرى بالاۋسا.
-قورىقپادى ما ؟ –دەپتى جانۇزاق،
اياۋ عوي ونداعىسى جالعىز كەلىنىن.
قاراپ قويدى قارسىداعى
«كىسى كيىك شاتىنا»
اشتى تۇتىندەي ارەڭ جۇتىپ
كۇدىك سەنىمىن،-
ۋ جۇتقانداي بولدىق
شال-كەمپىر،
ەستىلمەدى مە ونداي ءبىر
ۇرەيلى بوتەن ءبىر ءۇن؟
-ۇكى ەكەن عوي، اكە ول...
ايتىپ بەردى تايبۇلان
ءوز كورگەنىن.
-يەن جەرعوي دەگەنمەن،
جولىعىپ قالا ما دەپ تە
جابايى اڭداردىڭ بىرىنە،
كەمپىردە توقتاتپادى مەنى ويبايلاپ.
سەندەر كەتكەن تۇنىندە...
ارەڭ ايتتى اقىرىن جانۇزاق
باسەڭدەي بەردى ۇنىدە
مىڭگىر ارالاسىپ،
ءتۇز قۇسى عوي ول جاس كەلىن،
قاياۋ تۇسپەسىن دەگەن شىعار بالكىم
كوڭىلى جاسىپ،
ەستىپ قالدى ءبىراق ول،
دىرىلدەپ كەتكەندەي بولدى
اق ساۋساقتارى
«جۋڭحۋا» ماركالى كوك سىرىنكە وت الىپ،
ەڭكەيگەن ەدى
قۋ شومشەكتەردى ەندى جاققالى،
«سۇمدىق قو» ءۇي شاۋىپ،
بەيبىت كۇندە
قورادار مال قۋعانى!»-
اق تۇمانداي ۇلعايىپ كوز اياسى،
وسىنى ويلاعاندا
قۋ شۇپەرەكتەي قۋارىپ
بىلىنە قالعان ەدى وڭىندە
الدەنەنىڭ وشكىن داعى.
قىمباتقا تۇسسە سونشا – كەلىن بولۋ،
ازاپقا سالسا اتا-ەنەسىن
كەلمەي جاتىپ،
قاسىرەت تارتپاعان قايسى ارۋ،
قارالى بولعانداي بەينە
ءوز تويىندا ءوزى قايعىعا باتىپ.
-كەتتى اسىعىس اۋدانعا تاڭ جارىعىمەن
الگى ەكى جىگىت
سەندەردى شىعارىپ سالعان،-
ايتتى وسىنى جانۇزاق،
كوتەرىپ كەلگەندە كۇلداكەن
ءبىر مەسكە قويۋ ءۇشىن شايدى
جاڭا عانا وتتان العان،-
بولار «اسقانعا دا توسقان»،
جەپ بولدى وزدەرى دە
جەمتىك-قوەگىن.
نە بار دەيسىڭ ەندى جاسقاناتىن،
ايتار ەل جۇرت ءوزى-اق
ءادىل تورەلىگىن!
ۇشششانداي قالدى سوندا
ورتاق ءبىر قۋانىش
ءۇش ادام وڭىنە قاتار شىعىپ.
قۇپيا جاتسا دا سول سەزىمدەر،
تۇسىنۋگە بولار ەدى ونى
ءتىلسىز ۇعىپ.
ءبىر بەىمگە كەلگەندەي كەلىن مەن ۇل،
قومدالعانداي قاتار ۇشۋعا
ەكى جۇباي-ەكى قۇس.
پرولوگى ەدى ەرتەڭگى زاڭدى تويدىڭ
اشىق وڭدەردەگى بل-
العاشقى جايدارى كورىنىسىن.
يمەنىر وتىرعوي ولار اتا الدىندا،
ايتار ەدى بولماسا:
اتپەن ءجۇرىپ،
قاتار بارىپ تۇسەمىز، دەپ،
ءدۇي كەڭسەسىنە.
كۇلىپ تۇرىپ الامىز، دەر جانە
قىپ-قىزىل توي قاعازىن
قويۋ شاشتارىن قۇيىلعان
ماحابباتتىڭ التىن كەسەسىنە.
اشىپ قويدى تايبۇلان –
ەمەننىڭ ايىر بۇتاعىنا قۇيىلعان
اقىرىن كۇڭگىرلەيدى
سارالا بانداۋتي
بەتىنە مىسىق ايۋ سۋرەتى ويىلعان.
ءتۇز تاعامدارى،
ورتاعا
جۇقا تورعىن داستارحان جايلىپ،
سىڭعىرلاپ توقتاتتى ءبىر ءانشى قىز
جاسىل ورمان ۇستىندە
« اۋماپتىنىڭ»
سوڭعى ءبىر شۋماعىن باياۋ قايىرىپ.
تۇران با، كۇلمان با، ءراپيلاما،
جوق الدە فاتيحا ما؟
قۋانىش ءانى عوي بۇل
تەڭىن تاپقان.
جىلاپ تۇرعان جوق ولار ،
نە جەتسىن اسقان اۋەنگە،
ۋاقىت قىزۋىمەن سەزىمگە شاپقان.
كىم قىزقپاسىن
ۇشىپ جۇرگەنىندە.
قوس كوكسىل ەركىندىك اسپانىندا .
سول سۋرەت قوي
قاتار ەكى ۇيقاستاي
ارقاۋ بولعان
اقىننىڭ اق كوڭىل داستانىنا.
قايىرلى بولار –اۋ
قاسيەتتى دۇعاداي
ماحاببات كاسىبىندەگى بۇل توي
تابيعاتتىڭ ءوز قۇشاعىندا وتكەن.
كۇمىس سولكەباي، زەر مونشاقتارىنداي
كۇندىزگى التىن ساۋلە
تازا بوياۋىن
جاپىراقتار بەتىندە دىرىلدەتكەن.
جۇگىرىپ وتكەندە ەكى شىبار ەلىك،
سوڭىندا
جايلاۋ سونىسىندا جاسىل ءىزى قالىپ.
قوڭىراۋلاپ تۇرعان ەدى تاۋ سامالى
جەڭىل مۋزيكاداي ساي ىشىندە گۇل شوقتارى
قىزارىپ.
قۇستار قايدا،
قوسىلسىن بارشا شاتتىق ۇندەر،
كورسەتشى كوك اسپان
سەن دە بار اسىل اياڭدى!!!
جوتالاردان سالماقتى،
باستاۋ سۋىنداي تۇنىق
ماحاببات، ەركىندىك ، پوەزيا،
سوسياليزم قۇشاعى
بولسىن بارىمىزگە باياندى!
1984جىل
توتە جازۋدان دايىنداعان: تىلەك ىرىسبەك
