اقش مەملەكەت قايراتكەرى، عالىم زبيگنيەۆ بجەزينسكيي قايتىس بولدى دەپ حابارلايدى قامشى اقپاراتتىق اگەنتتىگى.
بجەزينسكيي 1928 جىلى 28 ناۋرىزدا ۆارشاۆادا ومىرگە كەلگەن. فيلوسوفيا دوكتورى (1953)، پروفەسسور (1960). ونىڭ قايتىس بولعانى تۋرالى الەۋمەتتىك جەلىدە قازاقستان رترك باسشىسى ەرلان قارين جازدى.
«اقش-تىڭ باستى يدەولوگى زبيگنيەۆ بجەزينسكيي دۇنيەدەن وزدى. مەملەكەتىنە قىزمەت ەتۋگە بۇكىل ءومىرىن ارناعان ۇلى ستراتەگ، تۇلعا. قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنە يە بولعان ۋاقىتتا ءبىزدىڭ مەملەكەتتىلىگىمىزدىڭ گەوساياسي ورنى مەن ماڭىزدىلىعىن، ەرەكشەلىگىن ايقىنداعان ساراپشى. اقش ساياساتى داعدارىسقا ۇشىراعان وسى قيىن ۋاقىتتا مەملەكەتىنە وتە قاجەتتى ءىرى تۇلعا ەدى. الەمدىك ساراپشى قاۋىم دا اسا كورنەكتى عالىمنان ايرىلدى. يماندى بولسىن!» دەپ جازدى ساياساتكەر.
ز.بجەزينسكيي 1949 جىلى ماك-گيلل ۋنۆەرسيتەتىن (كانادا)، كەيىن گارۆارد ۋنۆەرسيتەتىن(اقش) بىتىرگەن. 1953 — 1960 جىلدارى گارۆارد ۋنيۆەرسيتەتىندە (ورىس زەرتتەۋ ورتالىعى، 1956 — 60 جىلدارى حالىقارالىق ماسەلە ورتالىعى) عىلىمي زەرتتەۋمەن اينالىسقان. 1960 جىلى كولۋمبيا ۋنيۆەرسيتەتىندە (نيۋ-يورك) پروفەسسور، سونىمەن بىرگە 1962—77 جىلدارى كوممۋنيزم ماسەلەلەرى ينستيتۋتىندا ديرەكتور قىزمەتىن اتقارعان. 1977—1981 جىلدارى اقش پرەزيدەنتىنىڭ ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك جونىندەگى كومەكشىسى، اقش ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ مۇشەسى بولعان. 1981—1989 جىلدارى دجوردجتاۋن (ۆاشينگتون)، كولۋمبيا ۋنيۆەرسيتەتتەرىندە جۇمىس ىستەدى. 1989—1999 جىلدارى دجون حوپكينس ۋنيۆەرسيتەتىندە حالىقارارالىق قاتىناستار ءبولىمىن باسقاردى.
ز. بجەزينسكيي ەڭبەكتەرىندە كەڭەستىك ساياسات يدەولوگياسى مەن بيلىگى، كوممۋنيزمنىڭ بولاشاعى جوقتىعى ماسەلەلەرى قاراستىرىلعان. ولاردىڭ ىشىندە:
“تولاسسىز تازارتۋشىلىق — كەڭەستىك توتاليتارشىلدىققا ءتان ساياسات” (1956)،
“كەڭەس وداعى ۇكىمەتى جانە يدەولوگياسى” (1962)،
“ەكى ءداۋىر توعىسىندا” (1970)،
“ۇكىمەت جانە پرينسيپ” (1983)،
“ويىن جوسپارى: كەڭەس-امەريكان باسەكەلەستىگىنىڭ گەوستراتەگيالىق شەڭبەرلەرى”؛
“ۇلى قۇلدىراۋ: XX عاسىر باسىندا كوممۋنيزمنىڭ پايدا بولۋى مەن اقىرى” اتتى ىرگەلى ەڭبەكتەرى دۇنيە ءجۇزى عالىمدارىنا كەڭىنەن تانىمال.
سوڭعى كىتابىندا كسرو-نىڭ ىشكى جانە سىرتقى ساياساتىن تەرەڭ دە جان-جاقتى زەرتتەۋ ناتيجەسىندە بۇل يمپەريانىڭ دا ىدىراۋعا ۇشىرايتىندىعى تۋرالى دايەكتى عىلىمي بولجام جاسادى. ز.بجەزينسكيي كسرو قۇرامىندا بولعان حالىقتاردىڭ ۇلت-ازاتتىق كۇرەسىنە قولداۋ كورسەتتى. ەڭبەكتەرىندە وتارلىق ءتارتىپ پەن ۇلتتىق ەزگى كەڭەس يمپەرياسىنىڭ قۇلدىراۋىنا اكەلەتىندىگىنە باسا نازار اۋداردى. 20 عاسىردىڭ 90-جىلدارىنان باستاپ بۇرىنعى كسرو اۋقىمىنداعى، ونىڭ ىشىندە ورتالىق ازياداعى گەوساياسي جاعداي مەن جاڭادان پايدا بولعان تاۋەلسىز مەملەكەتتەردىڭ بولاشاعى تۋرالى ماسەلەلەرمەن شۇعىلداندى.
