قازاق حالقى ەجەلدەن ۇرپاق تاربيەسىن ۇلت بولاشاعىمەن ساباقتاستىرىپ كەلگەن. «بالا تاربيەسى – بەسىكتەن» دەگەن دانالىق ءسوزدىڭ استارىندا تۇتاس قوعامنىڭ جاۋاپكەرشىلىگى جاتىر. بۇگىندە جاھاندانۋ داۋىرىندە بۇل جاۋاپكەرشىلىك بۇرىنعىدان دا ماڭىزدى بولا ءتۇستى. اقپاراتتىق كەڭىستىكتىڭ شەكسىزدىگى، الەۋمەتتىك جەلىلەردىڭ ىقپالى، قۇندىلىقتار جۇيەسىندەگى وزگەرىستەر اتا-انا مەن قوعام الدىندا جاڭا مىندەتتەر جۇكتەپ وتىر. وسىنداي كەزەڭدە وتباسى ينستيتۋتىن نىعايتۋعا، جاستار تاربيەسىنە جانە ازاماتتىق جاۋاپكەرشىلىكتى ارتتىرۋعا باعىتتالعان قوعامدىق ۇيىمداردىڭ قىزمەتى ەرەكشە ماڭىزعا يە.
سوڭعى بەس جىل ىشىندە ەلىمىزدە وسى باعىتتا جۇيەلى جۇمىس جۇرگىزىپ كەلە جاتقان ۇيىمداردىڭ ءبىرى – «سەنىمەن بولاشاق» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بىرلەستىگى. بۇل ۇيىمنىڭ قۇرىلتايشىسى – نۇركەن اسانوۆ. ۇيىمنىڭ باستى ماقساتى – قوعامداعى وتباسى قۇندىلىقتارىن دارىپتەۋ، بالالار مەن جاستاردىڭ ءقاۋىپسىز ءارى سانالى ورتادا وسۋىنە ىقپال ەتۋ جانە ازاماتتاردىڭ الەۋمەتتىك بەلسەندىلىگىن ارتتىرۋ.
بۇگىندە كوپتەگەن ساراپشىلار قوعامنىڭ دامۋى ەڭ الدىمەن وتباسىنىڭ بەرىكتىگىنە بايلانىستى ەكەنىن ايتادى. شىن مانىندە، تاربيەلى ۇرپاق تاربيەلى وتباسىنان شىعادى. ال بەرىك وتباسى – مىقتى مەملەكەتتىڭ نەگىزى. وسى قاعيدانى باسشىلىققا العان «سەنىمەن بولاشاق» قوعامدىق بىرلەستىگى ءتۇرلى الەۋمەتتىك جوبالار ارقىلى مىڭداعان ازاماتتى ورتاق ماقساتقا جۇمىلدىرىپ كەلەدى.
ۇيىمنىڭ ەرەكشەلىگى – تەك ماسەلەنى كوتەرۋمەن شەكتەلمەي، ونىڭ شەشۋ جولدارىن ۇسىنۋىندا. ءار وڭىردە وتكىزىلەتىن كەزدەسۋلەر، سەمينارلار، اتا-انالارعا ارنالعان ترەنينگتەر، جاستارمەن جۇرگىزىلەتىن اعارتۋشىلىق جۇمىستار قوعامنىڭ سۇرانىسىنا جاۋاپ بەرەتىن ماڭىزدى باستامالارعا اينالدى. بۇل شارالاردىڭ بارلىعى ءبىر ماقساتقا باعىتتالعان: جاۋاپتى اتا-انانى قالىپتاستىرۋ جانە سانالى ۇرپاق تاربيەلەۋ.
قازىرگى ۋاقىتتا كوپتەگەن اتا-انا بالالاردىڭ ينتەرنەتكە تاۋەلدىلىگى، الەۋمەتتىك جەلىلەردىڭ كەرى اسەرى، پسيحولوگيالىق قيىندىقتار مەن تاربيەلىك ماسەلەلەرگە الاڭدايدى. وسىنداي جاعدايدا تاجىريبەلى مامانداردىڭ كەڭەسى مەن قوعامدىق قولداۋ ەرەكشە قاجەت. «سەنىمەن بولاشاق» ۇيىمداستىراتىن كەزدەسۋلەر مەن كونسۋلتاسيالار كوپتەگەن وتباسىلار ءۇشىن پايدالى اقپارات الاڭىنا اينالىپ وتىر.
ۇيىمنىڭ جۇمىسى جاستاردىڭ بويىندا ازاماتتىق جاۋاپكەرشىلىك قالىپتاستىرۋعا دا باعىتتالعان. ازاماتتىق قوعام دەگەنىمىز – مەملەكەتتەن بولەك ءومىر سۇرەتىن قۇرىلىم عانا ەمەس، ول ءوز ورتاسىنا بەيجاي قارامايتىن ادامداردىڭ بىرلەستىگى. قوعامداعى ءاربىر وڭ وزگەرىس بەلسەندى ازاماتتاردىڭ باستاماسىنان باستالادى. سوندىقتان جاستاردى ەرىكتىلىككە، قوعامدىق جۇمىستارعا جانە الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىككە باۋلۋ – بولاشاققا سالىنعان ينۆەستيسيا.
سوڭعى جىلدارى ەلىمىزدە ۆولونتەرلىك مادەنيەت قارقىندى دامىپ كەلەدى. بۇل ۇردىسكە قوعامدىق ۇيىمداردىڭ قوسىپ وتىرعان ۇلەسى زور. «سەنىمەن بولاشاق» بىرلەستىگىنىڭ باستامالارى دا كوپتەگەن ازاماتتىڭ قوعامدىق ومىرگە بەلسەندى ارالاسۋىنا مۇمكىندىك بەردى. ءتۇرلى قايىرىمدىلىق، اعارتۋشىلىق جانە الەۋمەتتىك جوبالار قوعامداعى بىرلىك پەن ءوزارا قولداۋدى نىعايتۋعا ىقپال ەتۋدە.
ۇيىم قىزمەتىنىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى باعىتى – ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى ناسيحاتتاۋ. ويتكەنى كەز كەلگەن مەملەكەتتىڭ قۋاتى ونىڭ ەكونوميكالىق كورسەتكىشتەرىمەن عانا ەمەس، رۋحاني الەۋەتىمەن دە ولشەنەدى. ۇلتتىق مادەنيەتتى قۇرمەتتەيتىن، ءوز تاريحىن بىلەتىن، ءسالت-داستۇرىن باعالايتىن ۇرپاق تاربيەلەۋ – ەل بولاشاعىنا سالىنعان بەرىك نەگىز.
قازاق حالقى «ۇيادا نە كورسەڭ، ۇشقاندا سونى ىلەرسىڭ» دەيدى. بۇل ءسوز بۇگىن دە وزەكتىلىگىن جوعالتقان جوق. بالانىڭ تۇلعا بولىپ قالىپتاسۋىندا وتباسى مەن قوعامدىق ورتانىڭ ىقپالى زور. سوندىقتان وتباسى ينستيتۋتىن قولداۋ باعىتىنداعى جۇمىستاردىڭ قوعام ءۇشىن ماڭىزى جىلدان-جىلعا ارتىپ كەلەدى.
بەس جىل ىشىندە «سەنىمەن بولاشاق» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بىرلەستىگى كوپتەگەن ماڭىزدى جوبالاردى جۇزەگە اسىرىپ، ازاماتتىق قوعامنىڭ دامۋىنا وزىندىك ۇلەس قوستى. بۇل قىزمەتتىڭ ناتيجەسى تەك وتكىزىلگەن ءىس-شارالاردىڭ سانىمەن ەمەس، ادامداردىڭ ومىرىندەگى وڭ وزگەرىستەرمەن ولشەنەدى. قوعامدىق باستامالارعا قاتىسقان اتا-انالاردىڭ، جاستاردىڭ جانە مامانداردىڭ تاجىريبەسى مۇنداي جۇمىستاردىڭ قاجەتتىلىگىن ايقىن كورسەتەدى.
«تەكتىلەر تۋ كوتەرەدى» دەگەن ءسوزدىڭ ءمانى دە وسىندا. ەل تاعدىرىنا بەيجاي قارامايتىن، قوعامنىڭ يگىلىگى ءۇشىن ەڭبەك ەتەتىن ازاماتتار ءارقاشان كوش باستاپ كەلەدى. بۇگىنگى تاڭدا قوعامدىق ۇيىمدار ءدال وسىنداي ميسسيانى اتقارىپ وتىر. ولار ادامداردى ورتاق ماقساتقا جۇمىلدىرىپ، قوعامداعى وزەكتى ماسەلەلەردى شەشۋگە ۇلەس قوسۋدا.
سانالى ازامات قالىپتاستىرۋ – ءبىر كۇندىك جۇمىس ەمەس. بۇل ۇزاق مەرزىمدى، جۇيەلى جانە بىرلەسكەن ەڭبەكتى قاجەت ەتەتىن پروسەسس. مەملەكەت، وتباسى جانە قوعامدىق ۇيىمدار كۇش بىرىكتىرگەن كەزدە عانا ناتيجەلى وزگەرىستەرگە قول جەتكىزۋگە بولادى. وسى تۇرعىدان العاندا نۇركەن اسانوۆ نەگىزىن قالاعان «سەنىمەن بولاشاق» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ قىزمەتى ازاماتتىق قوعامدى دامىتۋداعى ماڭىزدى باستامالاردىڭ ءبىرى رەتىندە باعالاۋعا لايىق.
قوعامنىڭ بولاشاعى – بۇگىنگى ۇرپاقتىڭ قولىندا. ال سول ۇرپاقتى تاربيەلەۋ جولىندا ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن ۇيىمداردىڭ جۇمىسى ءاردايىم قولداۋعا تۇرارلىق. ويتكەنى سانالى ازاماتتار كوبەيگەن سايىن مەملەكەت تە قۋاتتى بولا تۇسەدى. دەمەك، وتباسى قۇندىلىقتارىن دارىپتەپ، ازاماتتىق جاۋاپكەرشىلىكتى ارتتىرۋعا باعىتتالعان ءاربىر باستاما ەلدىڭ جارقىن بولاشاعىنا قوسىلعان ۇلەس بولىپ قالا بەرەدى.
بيفات ەلتايەۆا
