كۇن اتتى، كەش باتتى. وسى زامان «داعدارىس، داعدارىس» دەيمىز، سول داعدارىس ءبىر كەلسە ۋاقىتقا كەلىپ داعدارتقان سياقتى ما، قالاي ءوزى؟! بۇرىنعىنىڭ جيىرما ءتورت ساعاتى — جيىرما ءتورت ساعات ەدى، قاءزىر ۋاقىت زۋىلداعاندا تۇككە ۇلگەرمەي، كەشتىڭ قالاي كىرگەنىن اڭعارماي قالىپ جاتامىز. «تولعاۋى توقسان قىزىل ءتىلدىڭ» بۇل جولعى تولعاماعى – ساعاتتىڭ سالماعى مەن مينۋتتىڭ مەكەنى، سەكۋندتىڭ سەرگەلدەڭى بولىپ تۇر.
ۋاقىت اسىعادى ما، مەن اسىعامىن با، ايتەۋىر وياتقىشتىڭ بەزىلىمەن باستالعان ۋاقىت بەزەرىپ تۇرعاندا، اڭعالدانىپ ءجۇرىپ، الشىسىنان تۇسكەن اسىعىمىزدى دا بايقاماي قالىپ جاتامىز. بارىڭىزدە سولاي ما، الدە مەندە ءبىر «جارقىن جاراتىلىس»، ەرەكشە قۇبىلىس پا بىلمەيمىن، ايتەۋىر اسىعامىن دا جۇرەمىن. توسەكتەن اسىعىپ تۇرعاننان باستالعان اسىعىستىق «ءوز مىندەتىن» مۇلتىكسىز ورىندايدى ايتەۋىر…
ادەتتەگىدەي، اسىعىس باستالعان كۇن ءدال سولاي جالعاسا بەردى. ىلە-شالا اس-سۋدان ۇرتتاپ، اسىعىپ كوشەگە بەت بۇردىم. كەشە عانا جاسىل جەلەك جاپىراق ەدى، جاز دا اسىققان-اۋ شاماسى، ورنىن كۇزگە بەرىپ، ءوزى زىم-زيا بولعالى قاشان، اياعىما اعاشتان ساۋىلداعان جاپىراقتار شالىنىسا اسىعىپ ادىمداپ كەلەمىن. جان-جاعىما كوز سالسام، مەن عانا ەمەس، ءبارى اسىعىس… ءبىرى بالاسىن جەتەكتەپ، ءبىرى باسقاداي، ايتەۋىر ءبارى «ءبىر جەرگە» اسىعىپ بارادى. ادام بىلاي تۇرسىن، كوشەدەگى «كوك تەمىر» دە اسىعىستىققا سالىنىپ، كوز ىلەستىرمەي زۋ-زۋ ەتەدى.
وسىنداي دوڭگەلەنگەن دۇنيەگە جانى كۇيگەن بولار، ءبىر اپامىز: «مەن عوي، قىزىمنىڭ ۇيىنە بارا جاتىرمىن، مىنا حالىق قايدا بارا جاتىر؟» دەپتى عوي. سول سەكىلدى ءبارى دە كۇيبىڭ تىرشىلىكتى كۇيتتەپ، ايتەۋىر دۇنيەنىڭ ءبىر بۇرىشىنا اسىعىپ بارا جاتقانى انىق.
قاراسام، اسپان عانا اسىقپاي «اسىعۋشىلارعا» كوز سالىپ، باقىلاپ تۇر ەكەن. اسپانعا اتىم جەتپەسى انىق، دەگەنمەن وزىمشە ىشتەي ءوزىمدى اسپانعا «سەرىك» ەتىپ، اينالا اسىققانداردى اسىقپاي باقىلايىن دەدىم. سول سول-اق ەكەن، جول ورتاسىندا ءبىر جاس جىگىت ءوتىپ بارا جاتقان كولىكتى توقتاتتى دا: «اعا، اسىعىس ەدىم، الا كەتەسىز بە؟..»
سودان ايالدامادا اسىقپاي كولىك كۇتىپ تۇرسام، اسىعىپ كەپ اق اۆتوبۋس توقتاي قالدى. اسىقپاي ىشكە قاراي اياق باسىپ،بوس ورىنعا جايعاسا بەرىپ ەدىم، جولسەرىك جىگىت: «جولاۋشىلار، تەزدەتىپ-تەزدەتىپ، جول اقىسىن تولەپ جىبەرەيىك» دەمەسى بار ما؟! ىشىمنەن «اسىقپايىن دەسەڭ وسى عوي» دەپ قويامىن. ارادا اسىعىپ التى مينۋت وتىسىمەن، كوندۋكتور كەلەسى ايالدامانى اسىعىپ-اسىعىپ حابارلاي سالدى. قۇيعىتقان اۆتوبۋس ۇيىتقىتىپ بارار جەرىمە تەز-اق جەتكىزىپ تاستادى. سوعان قاراعاندا، اۆتوبۋس تا اسىعىس اۋ…
سودان نە كەرەك، كۇتكەندە ءوتىپ بولمايتىن ۋاقىت زىمىراپ، اسىعىس باستالعان جۇمىس كۇنى اسىعىس اياقتالدى. تازا اۋامەن ازداپ تىنىستايىن دەپ كەڭ كوشەدە اسىقپاي اياق باسىپ كەلە جاتىرمىن. تاڭدى زۋىلداپ باستاعان كولىكتەر ءالى ءبىر تىنار ەمەس، زىر-زىر ەتەدى. ارنەنىڭ باسىن شالىپ ويلانىپ كەلە جاتقام، قالتا تەلەفونىما اسىعىپ حابارلاما كەلىپ ءتۇستى. كەيىن وقىسام كەشىگىپ قالارداي-اق سول مەزەتتە اسىعىپ حاتتى اشىپ وقىپ الدىم. ءبىر تانىسىم ەكەن. «سالەم. نەست.» دەپ باستاپ، ءدال وسىلاي حاتىن اياقتاپتى. اسىققانى بولار دەپ ونى دا جاۋىپ قويا سالدىم. ويىما الدەنە ءتۇسىپ جول شەتىندەگى دۇكەنگە كىردىم. كەرەگىمدى الىپ كاسساعا بەت بۇرا بەرگەندە، كاسساعا كەزەگى جەتكەن ايەلدىڭ داۋسى ساڭق ەتە قالدى. «قىزىم، تەزدەتىپ ەسەپتەپ جىبەرشى، اسىعىس ەدىم.»اسىقپايىن دەسەم دوڭگەلەنگەن دۇنيە دوڭگەلەگەن كۇيى مەنى كوزىنە ىلمەي كەتەتىن ءتۇرى بار. مەن دە دۇكەننەن شىعىپ اسىعىپ ايالداماعا تارتتىم.
ۇنەمى اسىعىپ جۇرەمىز. ءبىراق، قايدا، نەگە اسىعىپ جاتقانىمىزدى ءوزىمىز بىلمەيمىز. «اسىقپاعان اربامەن قويان الادى» دەگەن. ءبىراق بۇل زاماندا اسىعىپ، ءوز ورنىڭدى تاپپاساڭ، اربامەن قويان الماق تۇرماق، بۇيىرىپ تۇرعاننان قۇر قالاتىن سياقتىمىز. بۇ دۇنيەدەن اسىققاندا بارارىمىز و دۇنيە دە… وسى اسىعىستىقتان ءقوپ نارسەگە ءمان بەرمەيمىز. سوندىقتان وسى دۇنيەدە اسىعىپ-اپتىعا بەرمەي، جان-جاعىمىزعا كوڭىل بولسەك، جاقىندارىمىزعا حابارلاسىپ، جاعدايىن ءبىلىپ، ادامدارعا جاقسىلىق جاساساق دەيمىن دە جاي اشەيىن… اسىقپاي وي قورىتۋدى سىزدەرگە قالدىردىم، ال مەن اسىعىس ەدىم...
ارۋجان مۇحانبەتقالي
