2017 جىل قازاقستاندىقتار ءۇشىن قۋانىشىمەن بىرگە، قايعىسىن دا قوسا اكەلدى. قازاق ونەرى مەن مادەنيەتىنە ۇلەس قوسقان بەلدى ازاماتتار ومىردەن وزدى.
قازاق كينو ونەرى ورنى تولماس قازاعا ۇشىرادى
كينوسىنشى باۋىرجان نوگەربەك
ماۋسىمدا ەلىمىزدىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى، ونەرتانۋ پروفەسسورى، كينوتانۋشى، كينوتەورياشى، پەداگوگ ءارى كينوسىنشى باۋىرجان نوگەربەك 69 جاسىندا ۇزاق ناۋقاستان سوڭ كوز جۇمدى.
باۋىرجان رامازان ۇلى نوگەربەك 1948 جىلى قاراعاندى وبلىسىنىڭ ۇلىتاۋ اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن. 1971 جىلى ماسكەۋ قالاسىنداعى بۇكىلرەسەيلىك مەملەكەتتىك كينەماتوگرافيا ينستيتۋتىنىڭ سەناريي-كينوتانۋ فاكۋلتەتىن ءبىتىردى. ينستيتۋتتان سوڭ باۋىرجان نوگەربەك «قازاقفيلم» كينوستۋدياسى مۋلتيپليكاسيا بىرلەستىگىنىڭ باس رەداكتورى قىزمەتىن اتقارعان. 1981 جىلى قازاقستان كينەماتوگرافيستەر وداعىنىڭ حاتشىسى بولىپ تاعايىندالادى، ال 1985 جىلدان باستاپ مۇحتار اۋەزوۆ اتىنداعى مادەنيەت جانە كينو ينستيتۋتى تەاتر جانە كينو ءبولىمىنىڭ جوعارى عىلىمي قىزمەتكەرى بولعان. 1993-1994 ج.ج. كينوتانۋشى تەمىربەك جۇرگەنوۆ اتىنداعى ءقازۇوا-نىڭ پرورەكتورى قىزمەتىن اتقاردى. سونىمەن قاتار، باۋىرجان رامازان ۇلى كينوتانۋ بويىنشا شەبەرلىك سىنىبىن اشىپ، قازاق تىلىندە جازاتىن العاشقى كينوتانۋشىلاردى وقىتىپ شىعاردى. كينوتەورياشى ءومىرىنىڭ كوپ بولىگىن ۇستازدىققا ارنادى. ول بار بىلگەنىن جاس ۇرپاققا ۇيرەتۋمەن بولدى.
قىز جىبەك تولەگەنىنەن، مەرۋەرت قۇمانىنان ايىرىلدى
قازاق حالقى 17 جەلتوقساندا كەڭەس كەزىندە تۇسىرىلگەن «قىز جىبەك» فيلمىندە باستى ءرولدى سومداعان قۇمان تاستانبەكوۆتەن دە ايىرىلدى. قازاق كينوسى مەن تەاترىنىڭ مايتالمانى قۇمان تاستانبەكوۆ 1945 جىلى بۇرىنعى تالدىقورعان وبلىسىندا دۇنيەگە كەلگەن. قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى، قازاقستان لەنيندىك كومسومول سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى، «قۇرمەت»، «پاراسات» وردەندەرىنىڭ يەگەرى. 1969 جىلى قازاق مەملەكەتتىك قۇرمانعازى اتىنداعى كونسەرۆاتوريانىڭ تەاتر فاكۋلتەتىن بىتىرگەن. ول ساحنادا و. بوكەيەۆتىڭ «قۇلىنىم مەنىڭدەگى» - جان، «ۆەتنام جۇلدىزىنداعى» - ۇشقىش، ءا. نۇرپەيىسوۆتىڭ «قان مەن تەرىندە» - تاڭىربەرگەن، ع. مۇسىرەپوۆتىڭ «اقان سەرى-اقتوقتىسىندا» - اقان، س. مۇقانوۆتىڭ «شوقان ءۋاليحانوۆىنداعى» - شوقان، ت. احتانوۆتىڭ «انتىندا» - ساۋران، م. اۋەزوۆتىڭ «ايمان-شولپانىندا» - الىبەك، ت. احتانوۆتىڭ «جوعالعان دوسىندا» - ەستەمەسوۆ، ش. ايتماتوۆتىڭ «انا-جەر-اناسىندا» - قاسىم، «اق كەمەسىندە» - قۇلبەك، ە. دومبايەۆتىڭ «ءبىزدىڭ كلاستىڭ قىزدارىندا» - تولەگەن، ب. مۇقايدىڭ «ءومىرزاياسىندا» - سەزار، ف.ەرۆەنىڭ «تۇلكى بيكەشىندە» - فلوريدور، ن. حيكمەتتىڭ «فارحاد-شىرىنىندا» - فارحاد سىندى نەگىزگى رولدەردى سومدادى.
تەاتر رەپەرتۋارىندا ءجۇرىپ جاتقان سپەكتاكلدەردە - شاحيماردەننىڭ «توميريسىندە» - بالقاش، س. تورايعىروۆتىڭ «قامار سۇلۋىندا» - ومار، س. مۇقانوۆتىڭ «ءمولدىر ماحابباتىندا» - جاقىپبەك، ت. نۇرماعانبەتوۆتىڭ «ەسكى ۇيمەن قوشتاسۋىندا» - جالعاسبەك، ب. جاكييەۆتىڭ «جۇرەيىك جۇرەك اۋىرتپايىندا» - قاريا، م. زادورنوۆتىڭ «كۇيەۋىڭىزدى ساتىڭىزشى» كومەدياسىندا - اندرەي، گ. گاۋپتماننىڭ «ىمىرتتاعى ماحابباتىندا» - شتەينيس، شەكسپيردىڭ «رومەو مەن دجۋلەتتاسىندا» - مونتەككي، د. كوبۋرننىڭ (اۋد. ە. امانشايەۆ) «جىنويناعىندا» - ۆەللەر مارتين (رەج. ە.ا مانشايەۆ، ا. كاكىشيەۆا)، ا. چەحوۆتىڭ «ءاپالى-سىڭلىلى ۇشەۋ» دراماسىندا (اۋد. ءا. بوپەجانوۆا، رەج. ر. اندرياسيان، ا. كاكىشيەۆا) - كۋلىگين رولدەرىن سومداعان.
دجاز ءانشى جاننا ساتتاروۆا
قازاقستاندىق دجاز ءانشىسى جاننا ساتتاروۆا مامىردىڭ باسىندا قازا تاپتى. سوڭعى ەكى جىلدا ءانشى ونكولوگيالىق اۋرۋمەن كۇرەسىپ كەلگەن.
اۋرۋ ەكەنىن جاننا ساتتاروۆا 2014 جىلدىڭ قازانىندا بىلگەن. ونىڭ ەم الىپ، قايتا قالپىنا كەلۋى ءۇشىن دوستارى مەن تۋىستارى قايىرىمدىلىق كەشتەرىن وتكىزگەن. اقپاندا قازاقستاندىقتار جاننانىڭ ەمى ءۇشىن قايىرىمدىلىق جارمەڭكەسىن وتكىزدى. الايدا، تۋىستارى مەن دوستارىنىڭ ءۇسىتى اقتالمادى. قازاقستان حالقى انشىمەن ماڭگىگە قوش ايتىستى.
«قارا باۋىر قاسقالداق» ءانىنىڭ اۆتورى ىلەسبەك امانوۆ
اقپاندا جەلتوقسان كوتەرىلىسىنە ارنالعان «قارا باۋىر قاسقالداق» ءانىنىڭ اۆتورى ىلەسبەك امانوۆ ومىردەن وزدى.
جەلتوقسان وقيعاسىنان تۇپ-تۋرا بiر جىلدان كەيiن دۇنيەگە كەلگەن "قارا باۋىر قاسقالداق" ءانىنiڭ تاريحى تۋرالى، ءاننiڭ اۆتورى، بەلگiلi سازگەر ىلەسبەك امانوۆ كوزى تىرىسىندە «جاس الاش» گازەتىنە بەرگەن سۇحباتىندا بىلاي دەپتى: «ءاننiڭ ءماتiنiن جازعان بەلگiلi اقىن - ەسەنعالي راۋشانوۆ. جۇلدىز جۋرنالىن قاراپ وتىرىپ وسى ولەڭ جولدارى كوزiمە وتتاي باسىلدى.
قارا باۋىر قاسقالداق
قايدا ۇشتىڭ پىر-پىرلاپ؟
سازىڭ قالدى ءسابيدiڭ
ەڭبەگiندەي بىلقىلداپ. ...
ۇيا قالسا يەسiز،
ايدىن ءۇشiن سول قايعى.
قاڭعىپ كەلگەن شۇرەگەي،
كولگە پانا بولمايدى، - دەپ ويىن استارلاپ جەتكiزگەن ولەڭدە اۆتور قاسقالداق دەپ - قونايەۆتى، ال كولبيندi قاڭعىپ كەلگەن شۇرەگەي دەپ وتىرعان استارىن بiردەن ءتۇسiندiم. ولەڭدi وقىپ وتىرىپ ءان ءوزiنەن-وزi شىعا كەلدi. بۇل - 1987 جىلدىڭ 18 جەلتوقسانى بولاتىن».
سپورت قايعىسى
قازاق فۋتبولىنىڭ اڭىزى تيمۋر سەگىزبايەۆ
كەڭەس ءفۋتبوليسى، ترەنەر، قازاقستاندىق «قايرات» فۋتبول كلۋبىنىڭ جاتتىقتىرۋشىسى تيمۋر سەگىزبايەۆ 15 جەلتوقساندا 76 جاسقا كەلگەن شاعىندا باقيلىق بولدى.
ت.سەگىزبايەۆ «قايرات» قۇرامىندا 12 ماۋسىمدى وتكىزگەن. 200 استام ماچ ويناعان. 1964 جىلى كەڭەس وداعى چەمپيوناتىندا ماسكەۋلىك سپارتانىڭ قاقپاسىنا ەكى رەت گول سالىپ، كوپشىلىكتىڭ ەسىندە قالدى. كسرو سپورت شەبەرى، قازاق كسر ەڭبەگى سىڭگەن جاتتىقتىرۋشىسى، ق ر وليمپيادا ۇلتتىق كوميتەتى وردەنى يەگەرى تيمۋر سەگىزبايەۆ 1973، 1986 جىلدارى «قايرات» كومانداسىنىڭ جاتتىقتىرۋشىسى بولعان.
ءۇمىت كۇتكەن سپورتشى ارۋ دانا احمەتوۆا
شىلدەدە ەلىمىزدىڭ ۆەلوسپورتى ءۇمىتىن ارقالاعان 17 جاستاعى بەلگىلى سپورتشى دانا احمەتوۆا كوز جۇمدى. ۆەلوشاباندوز كەزەكتى جارىستا ىستىق ءوتىپ قازا تاپقان.
ورنى تولماس قايعىلى وقيعا ءبىر اپتا بۇرىن جاستار اراسىنداعى سپورتتىق ويىندار تراسساسىندا بولعان. 30 گرادۋس ىستىقتا قاتىسۋشىلار 24 شاقىرىم قاشىقتىقتى باعىندىرۋلارى ءتيىس ەدى. ءبىراق، تالاي مارەنى ءبىرىنشى بولىپ باعىندىراتىن دانا احمەتوۆا سول كۇنى ورتا جولدا ديستانسيادان اۋىتقىپ، ەسىنەن تانىپ قالعان. ءسويتىپ ەسىن جيماستان اۋرۋحانادا كوز جۇمدى.
دانا احمەتوۆا سولتۇستىك قازاقستانداعى وبلىستىق مامانداندىرىلعان دارىندى بالالارعا ارنالعان مەكتەپتە ءبىلىم العان. ول قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سپورت شەبەرى اتاعىن 17 جاسىندا يەمدەنگەن. 2016 جىلى دانا وليمپياداعا دايىندىق ورتالىعىنىڭ تىزىمىنە ەنگەن بولاتىن.
ەڭبەك ەرى كامشات دونەنبايەۆا
قاراشادا ەلىمىزدىڭ دامۋىنا ەرەن ەڭبەگىمەن ەرەكشە ۇلەس قوسقان، داڭقتى مەحانيزاتور، تىڭ ارداگەرى، سوسياليستىك ەڭبەك ەرى كامشات بايعازى قىزى دونەنبايەۆا 80 جاسقا قاراعان شاعىندا دۇنيە سالدى.
كامشات دونەنبايەۆا 1937 جىلى قوستاناي وبلىسى ۇزىنكول اۋدانى لەنين سوۆحوزىندا تۋعان. ەڭبەك جولىن ۇزىنكول ەليەۆاتورىندا باستاعان. 1961 جىلدان قوستاناي وبلىسى بوروۆسكيي اۋدانى «حاركوۆسكيي» سوۆحوزىندا مەحانيزاتور بولىپ ەڭبەك ەتكەن. وسى وبلىستىڭ مەڭدىقارا اۋدانىنداعى «كامەنسك-ۋرالسكيي» كەڭشارىندا مەحانيزاتورلار دايىندايتىن كۋرستى، كەيىن قوستاناي اۋىل شارۋاشىلىق تەحنيكۋمىن سىرتتاي وقىدى.
تىڭ ارداگەرى، ارداقتى انا، اياۋلى اجە كامشات بايعازى قىزى قوعامدىق جۇمىستاردان قالىس قالمادى. «ارداگەرلەر ۇيىمى» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بىرلەستىگى ورتالىق كەڭەسىنىڭ مۇشەسى، وبلىستىق ايەلدەر ءىسى جونىندەگى جانە وتباسىلىق-دەموگرافيالىق كوميسسيانىڭ قۇرامىندا بىرنەشە قىزمەتتەردى اتقاردى.
1980-1985 جىلدارى كسرو جوعارىعى كەڭەسىنىڭ ۇلتتار كەڭەسى ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى بولدى. 1976 جىلى كسرو مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى. ەكى رەت لەنين وردەنىمەن، قۇرمەت بەلگىسى وردەنىمەن ماراپاتتالعان. 1990-1993 جىلدارى وسى كەڭشاردا قاۋىپسىزدىك تەحنيكاسىنىڭ ينجەنەرى، 1993 جىلدان شارۋا قوجالىعىن باسقارادى.
قوستاناي وبلىسىنىڭ جانە قوستاناي قالاسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى.
قازاق ادەبيەتىنىڭ اسقار بيىگى قۇلادى
27 قاراشادا كورنەكتى اقىن مۇزافار الىمبايەۆ 95 جاسقا قاراعان شاعىندا ومىردەن وزدى.
حالىق جازۋشىسى، بالالار ادەبيەتىنىڭ اقساقالى سانالى عۇمىرىن ۇلتىمىزدىڭ جەتكىنشەكتەرىن زياتكەرلىك دەڭگەيگە كوتەرۋگە ارنادى. سەبەبى، ءوزى جاستايىنان اكەسى مەن اناسىنان ايىرىلىپ، تاعدىر تاۋقىمەتىن تارتقان. سوندىقتان، قالامگەر «جاستار قيىندىق كورمەسە ەكەن»، دەپ رۋحاني كەمەلدەنۋىنە بار كۇش-جىگەرىن جۇمسادى. الىمبايەۆ 1958 جىلى «بالدىرعان» جۋرنالى اشىلعان كۇننەن باستاپ 1986 جىلعا دەيىن باس رەداكتورى قىزمەتىن اتقارعان. ول 1923 جىلى 29 قازاندا پاۆلودار وبلىسى شارباقتى اۋدانى مارالدى اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن. سوعىس جىلدارىندا رەسپۋبليكالىق، مايداندىق گازەتتەردە ولەڭدەرى باسىلدى. العاشقى كىتابى 1952 جىلى «قاراعاندى جىرلارى» دەگەن اتپەن جارىق كوردى. سونداي-اق، جازۋشى مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ يەگەرى اتانعان.
قازاق جۋرناليستيكاسىنىڭ ورنى تولماس قازاسى
گەنناديي بەنديسكيي
3 جەلتوقساندا قازاقستاندىق جۋرناليست گەنناديي بەنديسكيي قازا تاپتى.
گەنناديي بەنديسكيي 1990 جىلداردان باستاپ كتك، 31-ارنا جەكە مەنشىك تەلەكومپانيالارىندا، "كاراۆان"، "ۆرەميا" باسىلىمدارىندا جۇمىس ىستەدى. 2013 جىلى ارىپتەستەرىمەن بىرگە ratel.kz ينتەرنەت-باسىلىمىن قۇرىپ، ءومىرىنىڭ سوڭىنا دەيىن وسى ۇجىمدا ەڭبەك ەتتى.
ول جۋرناليستىك زەرتتەۋ ماقالالارى ءۇشىن بىرنەشە جۇلدەنىڭ يەگەرى اتانعان.
راحات مامىربەك
سونداي-اق جەلتوقساندا بەلگىلى جۋرناليست راحات مامىربەك ومىردەن وزدى.
راحات مامىربەك ينسۋلت الىپ، اۋرۋحاناعا تۇسكەن. سول ۋاقىتتان بەرى ەسىن جيماستان باقيلىق بولدى.
راحات مامىربەك 1978 جىلى، 10 اقپاندا سەمەي وبلىسى (قازىرگى شىعىس قازاقستان وبلىسى)، اياگوز اۋدانى تارباعاتاي اۋىلىندا دۇنيەگە كەلدى. الماتى مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ فيلوسوفيا جانە ساياساتتانۋ فاكۋلتەتىن ءبىتىردى.
راحات 2010 جىلدان بەرى ازاتتىقتىڭ الماتى بيۋروسىندا رەداكتور جانە جۇرگىزۋشى بولىپ قىزمەت اتقارىپ كەلدى. ءقازۇپۋ-دى ساياساتتانۋشى ماماندىعى بويىنشا بىتىرگەن. "قازاقستان"، "31-ارنا"، كتك جانە "الماتى" تەلەارنالارىندا جۇرگىزۋشى، رەداكتور بولىپ تاجىريبە جيناعان. جەرگىلىكتى تەلەاۋديتورياعا كەڭ تانىلعان "كۇلتوبە" تەلەحابارىنىڭ اۆتورى ءارى مودەراتورى بولعان.
