ەرىك احمەتوۆ PhD دوكتورى، قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭناما جانە قۇقىقتىق اقپارات ينستيتۋتىنىڭ اعا عىلىمي قىزمەتكەرى جاڭا كونستيتۋسيا جوباسىنىڭ ماقساتتارى مەن نەگىزگى ەرەجەلەرىنە تۇسىنىكتەمە بەردى. ونىڭ ايتۋىنشا، كونستيتۋسيالىق رەفورما ەڭ الدىمەن قوعامدى دەموكراتيالاندىرۋعا، ادام قۇقىقتارىن قورعاۋعا جانە قۇقىقتىق مەملەكەتتى نىعايتۋعا باعىتتالعان.
ەرىك احمەتوۆ: «مەنىڭ ويىمشا، كونستيتۋسيالىق رەفورما مەن جاڭا كونستيتۋسيا جوباسىنىڭ ءوزى ءبىرىنشى كەزەكتە قوعامدى دەموكراتيالاندىرۋعا جانە ادام قۇقىقتارىن قورعاۋعا باعىتتالاتىن بولادى. ەگەر ءبىز جاڭا كونستيتۋسيا جوباسىنىڭ كىرىسپەسىن مۇقيات وقىپ شىقساق، وندا ونىڭ باسىمدىقتارى العاش رەت انىق بەلگىلەنگەنىن كورەمىز.
ولارعا، بىرىنشىدەن، "ءاءدىلەتتى قازاقستان" يدەياسى، سونداي-اق "زاڭ جانە ءتارتىپ" قاعيداتى جاتادى. وسىعان سۇيەنە وتىرىپ، كىرىسپەدە جالپى قۇندىلىقتاردان باسقا ءبىلىم، عىلىم، يننوۆاسيانىڭ باسىمدىقتارى دا بەكىتىلگەن دەگەن قورىتىندى جاساۋعا بولادى. مۇنىڭ ءبارى، مەنىڭ ويىمشا، قۇقىقتىق مەملەكەتتىڭ دامۋ باعىتىن كورسەتەدى.
سونداي-اق، جاڭا كونستيتۋسيا جوباسىندا ۇسىنىلعان وزگەرىستەر وكىلەتتىكتەردى قايتا ءبولۋدى، تەجەۋ مەن تەپە-تەڭدىك جۇيەسىن كۇشەيتۋدى، سونداي-اق مەملەكەتتىك ينستيتۋتتاردىڭ تيىمدىلىگى مەن تۇراقتىلىعىن ارتتىرۋدى كوزدەيتىنىن اتاپ وتكىم كەلەدى. وسىلايشا، ءبىز جاڭا كونستيتۋسيا قازاقستاننىڭ ءتيىمدى بيلىك ينستيتۋتتارى بار قۇقىقتىق جانە دەموكراتيالىق مەملەكەت رەتىندە ودان ءارى دامۋى ءۇشىن نەگىز بولادى دەپ سانايمىز».
ەڭ ماڭىزدى وزگەرىستەر تۋرالى ايتا كەلە، ەرىك احمەتوۆ قازىرگى زامانعى سىن-قاتەرلەردى ەڭ الدىمەن سيفرلىق سالاداعى، سونداي-اق ۇلتتىق دامۋداعى ءبىلىم، عىلىم جانە مادەنيەتتىڭ باسىمدىعىن كۇشەيتەتىن ءبىرقاتار نورمالاردى اتاپ ءوتتى.
«نەگىزگى جاڭالىقتاردىڭ بىرى-جەكە ومىرگە قول سۇعىلماۋشىلىق قۇقىعىنا ارنالعان II ءبولىم، 21-باپ. كونستيتۋسيالىق دەڭگەيدە العاش رەت ادام قۇقىقتارىنا تونەتىن نەگىزگى قاۋىپتەردىڭ ساندىق كەڭىستىككە كوپ قاتىسى بار ەكەنىن ناقتى مويىندادى. وسى ۋاقىتقا دەيىن كونستيتۋسيا نورمالارى سيفرلىق شىندىقتى ەسكەرمەي جەكە ءومىردى قورعادى. سونىمەن قاتار، حات الماسۋ، جەكە دەرەكتەر، قارجىلىق اقپارات، سيفرلىق تاريح — مۇنىڭ ءبارى قىزىعۋشىلىق پەن ىقتيمال تاۋەكەلدەردىڭ وبەكتىسىنە اينالادى. سوندىقتان، جاڭا كونستيتۋسيانىڭ جوباسى وسى ولقىلىقتاردى جويادى جانە ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋدى سيفرلىق ورتادا بەكىتەدى دەپ سانايمىن.
سونىمەن قاتار، جاڭا كونستيتۋسيا جوباسىندا ءبىلىم، عىلىم جانە مادەنيەتتى دامىتۋعا باسا نازار اۋدارىلادى. مەملەكەت ادامي كاپيتال مەن ازاماتتاردىڭ زياتكەرلىك الەۋەتىنىڭ پايداسىنا ستراتەگيالىق تاڭداۋدى بىلدىرەدى. قۇجاتتا قازاقستاننىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگى مەن ىلگەرىلەۋى ازاماتتاردىڭ ۇلەسىمەن — ەڭ الدىمەن قوعامنىڭ بىلىمىمەن، عىلىمي جەتىستىكتەرىمەن جانە شىعارماشىلىق ەنەرگياسىمەن ايقىندالاتىنى اتاپ كورسەتىلگەن. العاش رەت نەگىزگى زاڭ دەڭگەيىندە ءبىلىم ساپاسى، عىلىمنىڭ كۇشى جانە مادەني ورتا ۇلتتىق دامۋدىڭ باسىمدىقتارى بولىپ تابىلادى».
ساراپشى بۇل ەرەجەلەر جوبانىڭ كىرىسپەسىندە بايقالعانىن جانە تۇتاستاي العاندا، قۇجات قوعامنىڭ ادىلدىككە، تەڭدىككە جانە بيلىكتىڭ ءتيىمدى ينستيتۋتتارىنا دەگەن سۇرانىسىنا باعىتتالعانىن اتاپ ءوتتى.
«مۇنى كونستيتۋسيا جوباسىنىڭ كىرىسپەسىندە كورۋگە بولادى، وندا ءادىل قازاقستان يدەياسىن جانە "زاڭ جانە ءتارتىپ" قاعيداتىن ۇستانا وتىرىپ، بىرلىك پەن ىنتىماقتاستىققا سۇيەنە وتىرىپ، مادەنيەت، ءبىلىم، عىلىم جانە يننوۆاسيا قۇندىلىقتارىنا باعدارلانا وتىرىپ، تابيعاتقا ۇقىپتى قاراۋ قاجەتتىگىن مويىنداي وتىرىپ، بارلىق ەلدەرمەن بەيبىتشىلىك پەن دوستىققا ۇمتىلا وتىرىپ، حالىق وسى كونستيتۋسيانى قابىلدايدى. مەنىڭ ويىمشا، بۇل وتە ماڭىزدى ەكپىن.
مەنىڭ ويىمشا، قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2026 جىلعى جاڭا كونستيتۋسياسىنىڭ جوباسى قوعامنىڭ سۇرانىستارىن قاناعاتتاندىرۋعا باعىتتالعان. جوبانىڭ ماڭىزدى اسپەكتىسى-ادام مەن ازاماتتىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قورعاۋ، سونداي-اق ادىلەتتىلىك پەن تەڭدىككە دەگەن قوعامدىق سۇرانىسقا جاۋاپ بەرەتىن الەۋمەتتىك كەپىلدىكتەردى كەڭەيتۋ.
سونىمەن قاتار، كونستيتۋسيا جوباسى قازىرگى زامانعى سىن-قاتەرلەر جاعدايىندا ەلدىڭ تۇراقتىلىعى مەن دامۋىن قامتاماسىز ەتۋگە قابىلەتتى ءتيىمدى بيلىك ينستيتۋتتارىن قۇرۋعا باعىتتالعان. وسىلايشا، جاڭا كونستيتۋسيا ازاماتتاردىڭ ناقتى قاجەتتىلىكتەرىن كورسەتە وتىرىپ جانە مەملەكەتتىڭ تۇراقتى دامۋىنا نەگىز قۇرا وتىرىپ، قوعامدى ترانسفورماسيالاۋ قۇرالى بولۋعا ۇمتىلادى».
