«بۇل جاسقا كەلگەنشە جاقسى وتكىزدىك پە، جامان وتكىزدىك پە، ايتەۋىر ءبىرتالاي ءومىرىمىزدى وتكىزدىك: الىستىق، جۇلىستىق، ايتىستىق، تارتىستىق - اۋرەشىلىكتى كورە-كورە كەلدىك» دەيتىندەي ابايدىڭ جاسى دا، باسى دا جوق بىزدە. سوندىقتان دا «قاجىدىق، جالىقتىق؛ قىلىپ جۇرگەن ءىسىمىزدىڭ بايانسىزىن، بايلاۋسىزىن كوردىك، ءبارى قورشىلىق ەكەنىن بىلدىك» دەپ «اق قاعاز» بەن «قارا سيانى» ەرمەك قىلىپ وتىرار جايىمىز جوق. ودان گورى «البىرتقان، كوڭىلى باسىلماعان» جاستىڭ قارەكەتىن ىستەۋ بىزگە پارىز بولدى.
2003-2010 جىلدار اراسىندا جاڭعارا دادەبايەۆ، تەمىرعالي ەسەمبەكوۆ، جۇمات تىلەپوۆ، فازىل بەيسەنبايەۆ، سامال دارىبايەۆ، مارات بولىسبەك ۇلى باستاعان ۇستازداردىڭ ۋىسىندا، قازۇۋ-دىڭ قاراشاڭىراعىندا تاربيەلەندىك. باۋىرجان وماروۆ، ماقسات ءتاج-مۇرات سىندى مارعاسقالاردىڭ «قاباعىنىڭ» استىندا، قۋانىشبەك قاري، ەرجان بايتىلەس، دارحان بەيسەنبەك، قانات ءابىلقايىر، ارمان اۋباكىر، ادىلبەك جاپاق سياقتى كىلەڭ «سەن تۇر، مەن اتايىنداردىڭ» قاتارىندا «انا ءتىلىنىڭ» الاقانىندا جۇردىك. «قامشىنى» باستاپ، قالاي جۇرگىزۋدى بىلسەك تە، قالاي «اسىراۋدى» بىلمەي، ورتا جولدا ايدوس سارىمنىڭ ىقىلاسىمەن «Abai.kz»-تە داۋرەن قۋاتتىڭ مەكتەبىنەن وتتىك.
مىنە، ءوز الدىمىزعا «قامشىنىڭ» ءورىمىن ءورىپ، بۇلدىرگەسىن ۇستاعانىمىزعا 6 جىل بولىپتى. 2012 جىلى الما اراسانداعى «جايلاۋ» كافەسىندە ءنابيجان مۇحامەتقان، راقىم ايىپ، قايرات قۇل-مۇحاممەت، مۇرات شايماران، كەيىنىرەك سابىرجان مۇحامەتقان، داۋرەن حالمەت، جەڭىس امىربەك، ءبازارالى ءارىپ اعالارىمىزدىڭ العاشقى قولدۋىن كوردىك. مەيىرجان اۋەلحان باستاعان 3 قىزمەتكەردىڭ ءبىرىنشى جالاقىسىن سودان شەشكەنبىز. كەيىنىرەك ۇيدەن جۇمىسقا، جۇمىستان جينالىستارعا جەتەتىن 200 تەڭگە تاپپاي جۇرگەن كۇندەردى ارتقا تاستاپ، بۇگىندە 20 «قامشىگەرى» بار ۇلكەن ۇجىمعا اينالدىق. «ۇل بولساڭ قولىڭدا، قۇل بولساڭ توبەڭدە وينايدى» دەيتىن ۇراندى وسىعان دەيىن ءبىراز قالام يەسى قانجىعاسىنا بايلادى. جانيا ابدىبەك، اينۇر تولەۋ، دارحان مۇقان، تۇردىبەك قۇرمەتحان، الىبەك ىدىرىس، نۇرگەلدى ءابدىعاني، ايان مەيراش، زاميرا پۋلات، نازگۇل نازار، ايجان قالييەۆا ت.ب. «قامشىگەرلەر» قاتارىمىزدا بولماسادا، بۇل كۇندە ءار سالادا، ءار مەكەمەدە سايدىڭ تاسىنداي سالماقپەن قىزمەت ەتۋدە. ال قۇمار جۇماحان، قايرات جۇكەل، ەرلان تولەۋباي، نۇرعالي نۇرتاي باستاعان ەرلەر ءالى دە «سەگىز ءورىمنىڭ» سەركەلەرى...
گۇلنار اپايىم بەرگەن قۇتتى قونىستا 3 جىل الاڭسىز قىزمەت ەتتىك. ودان بەرى تالاي كەڭسەگە «كەرەگەمىزدى» كوتەرىپ، كوشىپ جۇردىك. جاقىندا عانا وزىمىزدەن بۇرىن «قامشى» ۇجىمى «باسپانالى» بولدى. اللاعا شۇكىر! ۇلتشىل ازاماتتاردىڭ كومەگىن، مەملەكەتتىڭ «تەندەرىن»، جارنامانىڭ كىرىسىن قالتاعا باسىپ، عالامتور الەمىندە «كلاۆياتۋرانىڭ باتىرى» بولىپ وتىرمادىق. شاما-شارقىمىزشا ەلدىڭ «ءبىر كەم دۇنيەسىن» تولتىرۋعا تىرىسىپ كوردىك.
ءالقيسسا...
«قامشىنىڭ» العاشقى قوعامدىق جۇمىسى «قازاق حاندىعىنا 550 جىل» مەرەكەلىك شاراسى بولدى. 2014 جىلى ورمان ورىستىڭ تىكەنەك ءتىلدى پۋتينى «قازاقتاردا ەشقاشان مەملەكەت بولماعان» دەپ ىشىندەگى «ءىرىڭىن» سىرتقا شىعاردى. بۇكىل الاش اتتانداسا دا سەلك ەتپەگەن قازاق بيلىگى جاي عانا 2015 جىلى «قازاق حاندىعى» قۇرىلعاندىعىنىڭ 550 جىلدىعىن تويلايتىندىعىن مالىمدەدى. ەلباسىنىڭ ەمەۋرىنىن ەل بولىپ ءىلىپ اكەتۋ، اسىرەسە، جاستاردىڭ «بۇيىرىلماعان» مىندەتى ەكەنىن سەزىندىك. سويتتىك تە، «ءيا، تويلايمىز» دەپ ۇران سالدىق. «قۇلدىكى قۇرعاق ءسوز». وسى جامان اتتى ارقالامايىق! بار ويىمىز سول بولدى. ەلباسى ءسوزىنىڭ ەرتەڭىندە جان-جاققا حابارلاسىپ باستادىق. جەڭىس تۇركيا، عىلىمحان قالي، الماس احمەتبەك، قانات زەينوللا ماقسات ءابدىقادىر ت.ب. اعالارىمىز «قولدايمىز» دەدى. اسىرەسە، «ەر سىناعىنان» ەندى عانا ەسىن جيعان الحان ساتبىلدى «جالعىز كولىگىم بار، ەش الاڭداما باۋىرىم، سول كولىكتى ساتساق تا، وسى شارانى ەل بولىپ وتكىزەمىز» دەپ كەسىپ ايتتى. ۇرىستا تۇرىس جوق. «قازاققا قازانمەن بولسا دا كومەكتەسەيىك» دەپ ازىلدەيتىن تىنىسبەكتىڭ تالاپبەگى، تولەۋبايدىڭ ەرلانى، نۇرساپانىڭ ءناجاتى، جۇماحاننىڭ قۇمارى، ىدىرىستىڭ الىبەگى، قۇرمەتحاننىڭ تۇردىبەكگى بار «قاۋىرت» جۇمىسىمىزدى باستاپ كەتتىك. قالتامىزداعى 3500 تەڭگەگە ءبىر داستارحاندا باس قوسساق قۋانىپ جۇرگەن كەزەڭدە، جۇلدە قورى 3،5 ميلليون تەڭگە بولاتىن «قازاق حاندىعىنا 550 جىل» شىعارماشىلىق بايگەسىن جاريالادىق.
2015 جىلى 30 ناۋرىزدا الماتىداعى اۋەزوۆ تەاترىندا وتكەن مەرەكەلىك كەش ءبىراز قازاقتىڭ رۋحىن سەرپىلتتى. بيلىك تاراپى قىرىن قارايتىن دوس كوشىم، ايدوس سارىم، ءامىرجان قوسانوۆ، راسۋل جۇمالى، ابزال قۇسپان، قاسىم امانجول، مۇحتار تايجان، جارىلقاپ قالىباي، ال قاراپايىم حالىق جىلى قابىلداپ جۇرگەن باۋىرجان وسپانوۆ، نۇرتاي ءسابيليانوۆ، ەرلان قارين، دارحان ءقىدىرالى، بەرىك ءۋالي، بولات ءمۇرسالىم باستاعان ەل ازاماتتارىن مەرەكەلىك مەدالمەن ماراپاتتادىق.
سول كەشكە الاشتىڭ تۋىن اقش-تا جەلبىرەتىپ جۇرگەن قانات يسلام دوسىم مۇحيت اسىپ كەلىپ، ارنايى قاتىستى. ەستە قالعان ەڭ قىزىق ءسات - دەمەۋشىلەردەن جينالعان اقشانى ساحنانىڭ سىرتىندا ساناپ، كونۆەرتكە سالىپ، جۇلدەگەرلەردىڭ قولىنا تابىستاعانىمىز بولدى. «قامشىنىڭ» ءانۇرانى، بۇل كۇندە قانات يسلامنىڭ رينگتەگى اتويىنا اينالعان «ءدۇر قامشى» ءانىنىڭ تۇساۋى سول كەزدە كەسىلدى. ەسقات سياقتى جاس بولسا دا، ەلدىڭ قامىن ءوز قامىنان ارتىق ويلايتىن زامانداستارىمنىڭ كومەگى دە ەرەكشە قولداۋ بولدى.
سونىمەن، ارقامىزداعى ءبىر جۇكتەن ارىلعانداي بولدىق. مەملەكەتتىڭ «مىندەتىن» قاراپايىم حالىق تا ءبولىسىپ كوتەرە الاتىنىنا كوزىمىز جەتتى. سول جىلى الەم قازاقتارىنىڭ اۋەنىن عالامتوردا قوسساق دەگەن نيەتپەن «قازاق داۋىسى» حالىقارالىق كونكۋرسىن وتكىزدىك. رامازان ستامعازييەۆ، ەركىن شۇكىمان، ۇشقىن جامالبەك، ءمولدىر اۋەلبەكوۆا سىندى ساز الەمىنىڭ ساردارلارى ءبىر كىسىدەي اتسالىستى. جاندى داۋىستاعى قورىتىندى كونسەرت قازۇۋ رەكتورى عالىمقايىر مۇتانوۆتىڭ قولداۋىمەن ستۋدەنتتەر سارايىندا ءوتتى. جۇلدە قورى 2 ميلليون تەڭگە، بارلىق شىعىنى 5 ميلليون تەڭگەنى «سىراپ ەتكەن» كونسەرت تە بيجان سارقىت باستاعان ازاماتتاردىڭ كىرىسۋىمەن قارجىسى بار قازاق جىگىتتەرىنە بيلەت ساتۋدان قۇرالدى.
2015 جىلى «قامشى» پورتالى ءۇشىن اۋىر دا ابىرويلى جىل بولدى. ەشقانداي قارجىلىق مۇمكىندىگى جوق بولسا دا، اعا-باۋىردىڭ كومەگىمەن مىڭداعان ادامنىڭ باسىن قۇراعان ەلدىك شارانى وتكىزۋ جەڭىل تيگەن جوق. ابىرويلى بولاتىنى – ەل ىشىندە، اقپاراتتىق الاڭدا ءبىر سەرپىلىس تۋدى. اناۋ-مىناۋعا مويىن بۇرمايتىن «اقوردانىڭ» بەتى بەرى قارادى. پرەزيدەنتتىڭ سول كەزدەگى باسپا ءسوز حاتشىسى، كەڭەسشىسى داۋرەن ابايەۆ ارنايى قابىلداپ، ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى. سونىڭ ناتيجەسى شىعار، ەلباسىنىڭ ۇلىبريتانيا مەن فرانسياعا ساپارىندا تاۋەلسىز ب ا ق ىشىندە «قامشىمىزدى» ۇستاپ، ءبىز دە پرەزيدەنتتىك پۋل قاتارىندا جۇردىك.
2016 جىل - ەل تاۋەلسىزدىگى مەن «قازاق كوشىنە» 25 جىل تولعان مەرەيلى جىل بولدى. اشىلعاننان باستاپ شەتەلدەگى قازاقتىڭ جايىن ءبىر ءسات نازاردان تىس قالدىرماعان «قامشى» پورتالى ءۇشىن مۇنداي تاريحي ءساتتى اتاۋسىز وتكىزۋ ارىمىزعا سىن ەدى. اسىرەسە، تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا اتاجۇرتقا جينالعان ميلليون قازاقتىڭ وسىنداعى ەلگە، كوش تىزگىنىن ۇستاعان ەلباسىنا «راحمەتىن» جەتكىزۋدى وزىمىزگە مىندەت سانادىق. اقپارات جانە كوممۋنيكاسيالار ءمينيسترى داۋرەن ابايەۆ بۇل شارانى «قازاقستان» تەلەارناسىمەن بىرلەسە وتكىزۋدى ۇسىندى. ەڭ باستىسى - مەملەكەت تاراپىنان ءبىر تيىن قارجىلىق قولداۋ كۇتپەدىك. تاعى دا سول ەگەمەندىكتىڭ قيىن كەزەڭىندە ەلگە ورالىپ، ەڭسەسىن تىكتەگەن مەملەكەتشىل ازاماتتارعا ارقا سۇيەدىك. الماس احمەتبەك، ەربوسىن نۇرمۇحان، قانات زەينوللا، مەرەي ءسىلام، داۋرەن حالمەت، ەرمان ىبىرايىم، شايمۇرات شايمەردەن، ماقسات ءابدىقادىر، ايسا، الحان ساتىبالدى، داۋلەت، شالقار، ءومارالى ادىلبەك، «دامۋ» بيزنەس توبى ت.ب. ازاماتتاردىڭ كومەگىمەن بۇل كوپىردەن دە امان وتتىك. اقپارات جانە كوممۋنيكاسيالار ءمينيسترى داۋرەن ابايەۆ ءالعىسوزىن ارناپ، اقوردا اكىمشىلىگى مەن وبلىس اكىمدەرى، مينيسترلەر قۇتتىقتاۋ حاتىن جولداعان دابىرالى توي بولدى. ءامىرجان قوسانوۆ، سەرىك اباس-شاح، سەرىك جانبولات، ارمان سقابىل، سەرىك ابىكەن، مۇحامەتجان تازابەك، قازىبەك يساداي الاششىل ازاماتتار وسى كەشتىڭ ءسانىن كەلتىرىپ، سالتاناتىن اسىردى.
2017 جىل - قازاق تاريحىندا التىن ارىپپەن جازىلعان «الاشوردا» رەسپۋبليكاسىنا عاسىر تولعان مەرەيلى مەرەكەسىنە تۋرا كەلدى. الاشتىڭ اسىنا شاپپاعاندا اتامىزدىڭ باسىنا شابامىز با؟ بۇدان دا جامان كۇندە تالاي سىندى وتكەرگەنبىز. «قامشىنىڭ» دا قاتارى كوبەيىپ، قارىمى نىعايعان. ويعا العان بار ىسىمىزگە مامبەت قويگەليديەۆ اعامىزدىڭ باتاسىن الدىق. «ءولى رازى بولماي، ءتىرى بايىمايدى». الاشتىڭ تويى اس بەرۋدەن باستالدى. الماتىداعى احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ ءوزى تۇرعان ۇيدە 500-گە جۋىق ادامعا 7 كيىز ءۇي تىگىپ، قال-قادەرىمىزشە دايىندالدىق. استىڭ ۋاقىتىن ۇلت كوسەمى ءاليحان بوكەيحاننىڭ تۋعان كۇنى 5 ناۋرىزعا بەلگىلەدىك. استىڭ جىلقىسىن ايبىن ورازعالي دوسىم اتاپ سويدى. قاستەر اسەنباي، ءبىرجان داۋلەتقازى، دۋمان جاقسىبەك، بەرىك ورىنتايەۆ ت.ب. زامانداس دوستارىمىزدىڭ، داۋلەتجان شايماران، جۇماتاي سىندى تالدىقورعاندىق ازاماتتاردىڭ قولداۋىمەن داستارحانىمىز ورتا بولعان جوق. باس ءمۇفتي ەرجان قاجى ارۋاقتارعا قۇران باعىشتادى. استىڭ تىزگىنىن الاششىل جۋرناليست بولات ءمۇرسالىم ۇستادى. ۇلت ءۇشىن شەيىت بولعان بابالارىمىزدىڭ رۋحىنا ارنالعان اسقا الماتىداعى زيالى قاۋىم تۇگەلگە جۋىق قاتىستى. قالانىڭ قاق ورتاسىندا اقشاڭقان ۇيلەر تىگىپ، ميكروفونمەن «الاش» دەپ جار سالۋىمىزعا رۇقسات بەرگەن الماتى قالاسىنىڭ اكىمدىگىنە، بايتۇرسىن ۇلى ءمۇراجاي-ۇيىنىڭ ناعىز «مۇراگەرى» رايحان اپايىمىزعا ريزالىعىمىز شەكسىز. اسىرەسە، باۋىرجان بايبەك اعامىزدىڭ مارتەبەسىن كوتەرىپ جۇرگەن ارمان قىرىقبايەۆ، نۇرلان سىدىقوۆ سىندى ازاماتتارعا الاش ارىستارىنىڭ رۋحى ريزا بولسىن دەيمىز. ءبىزدى ەرەكشە اسەرلەندىرگەنى مامبەت قويگەلدييەۆ اعامىزدىڭ ءسوزى بولدى. «الاشتىڭ ءجۇز جىلدىعىنا بۇكىل الاش ارىستارىنىڭ رۋحىنا ارنالعان ۇلكەن دەڭگەيدەگى تۇڭعىش اس وسى بولدى» دەپ باعالادى مامبەت اعامىز.
استانادان ارنايى كەلگەن سابىر قاسىموۆ، سۇلتانحان اققۇل ۇلى اعالارىمىز الاشوردانىڭ ءمان-ماڭىزىنا ايرىقشا توقتالدى. بەكبولات تىلەۋحاننىڭ ارنايى سالەمىن جەتكىزگەن مۇحامەتجان تازابەك اعامىز قولعا العان ىستەرىمىزگە ساتتىلىك تىلەدى.
ءساۋىر ايىندا بايتۇرسىن ۇلى ساياباعىنا «الاشوردانىڭ» 100 جىلدىعىنا ارناپ 100 اعاش وتىرعىزدىق. ەگەر جولىڭىز ءتۇسىپ، سول ساياباققا بارعاندا جايقالىپ وسكەن جاس تالدار كورسەڭىز، «الاشتىڭ رۋحىنا» ارناپ ەگىلگەن اعاشتار دەپ ءبىلىڭىز.
«قازاق دەگەندە، الاش دەگەندە ماعان بىردەڭە بەرە مە ەكەن؟». ەندىگى قادامىمىز وسى سۇراققا تىكەلەي جاۋاپ بەرۋگە باعىتتالدى. «ءيا، بەرەمىز. ءبىراق جەتىم-جەسىرلەر مەن مۇگەدەكتەرگە». سولاي نيەتتەندىك تە، «100 جەتىم بالا» مەن «100 قيىنشىلىعى بار ستۋدەنتكە» 4 ميلليون تەڭگە ناقتى قاراجات ۇلەستىردىك. ءار ادامعا 20 مىڭ تەڭگەدەن. العاندارعا «بۇل قاراجاتتى بىزدەن الساڭىزدار دا، «الاشتىڭ اماناتى» دەپ بىلىڭىزدەر، ۇلتىن سۇيەر ۇرپاق بولىڭىزدار» دەپ تىلەگىمىزدى ايتتىق. از ساندى جەكەلەگەن ازاماتتار الاتاۋ ءداستۇرلى ونەر تەاترىندا وتكەن قايىرىمدىلىق كونسەرتە بيلەت الۋ ارقىلى «جۇگىمىزدى» كوتەرىستى. ولاردىڭ قاتارىندا بەكبولات تىلەۋحان، مۇحامەتجان تازابەك، نۇرتاي ءسابيليانوۆ، ازات پەرۋاشيەۆ ت.ب. ەل ازاماتتارى بار.
«الاش ارىستارىنىڭ 100 ءىزباسارى». 2017 جىلى الاش رۋحىنا ارنالعان جۇمىستارىمىزدىڭ قورىتىندىسى وسى بولدى. شارتتى تۇردە 100 دەپ العانىمىز بولماسا، وسى ەلدىڭ بۇگىنگى جەتىستىگىنە ەڭبەك سىڭىرگەن ازاماتتار قانشاما؟! ءبىز تەك سولاردىڭ ءبىرقاتارىن عانا داۋىس بەرۋ تارتىبىمەن سارالاپ شىقتىق. اقوردادا وتىرعان ەل بيلەۋشىلەرىنەن باستاپ، اباقتىدا وتىرعان سايات ىبىراي، ماكس بوقايەۆ، حالىق ءسوزىن ايتۋدان قايمىقپاعان ەرمۇرات باپي، راسۋل جۇمالى سىندى ازاماتتارعا دەيىن وسى تىزىمنەن ورىن الدى. «اللاجار» ءفيلمىن تۇسىرگەن قالدىباي ابەنوۆ، «مىڭ بالانىڭ اناسى» اتانعان سالتانات بايقوشقاروۆا، ميلليارد قىتايدى قازاق اۋەنىنە تاڭداي قاقتىرعان ديماش قۇدايبەرگەنوۆ ت.ب. قازاق ەلىنىڭ «برەندىنە» اينالعان ازاماتتارعا «الاش ارىستارىنىڭ ءىزباسارى» دەيتىن جاۋاپكەرشىلىكتى «ارتىپ» جىبەردىك.
مىنە، 2018 جىل كەلدى. اقپارات جانە كوممۋنيكاسيالار مينيسترلىگىمەن بىرلەسە اتقاراتىن جوبالاردان باسقا ەڭ ۇلكەن ويعا العانىمىز «تۇركى جاستارىنىڭ ۇلكەن قۇرىلتايى». ماعجان جۇمابايەۆتىڭ 125 جىلدىعىنا ارنالعان بۇل شارانى قىركۇيەك ايىنا جوسپارلاپ وتىرمىز. ورتاق ءالىپبي، ورتاق تاريح، ورتاق الەۋمەتتىك جەلى، ورتاق اقپاراتتىق اگەنتتىك، ورتاق ەكونوميكالىق كەڭىستىك، ورتاق قورعانىس ماسەلەلەرىن تالقىلاۋعا ارنالعان ۇلكەن جيىنعا 9 تۇركى ەلىنەن 45 قوناق شاقىرىپ وتىرمىز. ءبىلىم سالاسىنىڭ بىلگىرى، ساياساتكەر، جۋرناليست، كاسىپكەر، IT ماماندىعىنداعى جاستاردى جيناپ، پىكىر الماسۋ – باستى ماقساتىمىز. جاعدايىمىز جاراسىپ تۇرماسا دا، تىزگىن ۇستاۋشى ەل رەتىندە قۇرىلتايدىڭ بارلىق شىعىنىن ءوز مويىنىمىزعا الۋدى ازاماتتىق پارىزىمىز دەپ بىلدىك. دايىندىق جۇمىستارى دا باستالىپ كەتتى. بۇعان دەيىن ەل يگىلىگى مەن مەملەكەتتىڭ ەرتەڭى ءۇشىن شىن نيەتپەن قولعا العان جوبالارىمىز ءساتتى جۇزەگە استى. ەندەشە بيىلعى مىندەتتى ابىرويمەن اتقارامىز دەگەن سەنىم مول.
مىڭداعان قازاقستان ازاماتىنىڭ باسىن قوسقان، ميلليونداعان قارجى جۇمسالعان ءاربىر جوبامىز جەكەلەگەن ازاماتتارمەن قوسا «قامشى» پورتالىنىڭ جەكە قارجىسىنا دا سۇيەنىپ كەلەدى. «مىنا ەلدىك جوباعا مىنشا اقشا قاجەت» دەپ الاقان جايماساق تا، اقپاراتتىق قىزمەتىمىز ءۇشىن بيلىك تاراپىنان العان ءاربىر تيىنىمىز جۋرناليستەردىڭ جالاقىسنان سىرت قالىڭ قازاقتىڭ قاجەتىنە جۇمسالىپ كەلەدى. وسى ورايدا اقپارات جانە كوممۋنيكاسيالار مينيسترلىگىنە، مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنە، ينۆەستيسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگىنە، الماتى قالاسىنىڭ، الماتى وبلىسىنىڭ، وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ، باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ، شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمشىلىگىنە جانە سوندا قىزمەت اتقاراتىن مەملەكەتشىل ازاماتتارعا اللانىڭ نۇرى جاۋىپ، الاش رۋحىنىڭ ريزاشىلىعى بولسىن دەيمىز.
«قامشىنىڭ» اتاۋى دا، «ۇل بولساڭ قولىڭدا، قۇل بولساڭ توبەڭدە وينايدى» دەيتىن ۇرانى دا اللانىڭ ايانىمەن كەلىپ ەدى. قازاقتىڭ نامىسىنا، ەلدىڭ دامۋىنا، قازاق كوشىنە قامشى باسساق دەگەن ءاۋ باستاعى ماقساتىمىز ءالى دە جۇرەگىمىزدىڭ تۇكپىرىندە، كوزىمىزدىڭ الدىندا!!!
ايتپاسا بولمايتىن ءبىر جايت - «قامشى» پورتالى سوڭعى كەزدەرى قىتايداعى قازاق ماسەلەسىن قاتتى ايتپاي جاتىر دەگەن ءۋاج. بۇل ماسەلەدە كوزىقاراقتى جۇرت 7 ماسەلەنى نازارعا الۋى كەرەك. بىرىنشىدەن، قۋعىن مەن سۇرگىنگە ۇشىراپ جاتقان قانداستارىمىزدىڭ باسىم كوپشىلىگى، ءتىپتى، تۇگەلگە جۋىق جۇڭگو ازاماتتارى. بۇل جۇڭگو بيلىگى ءۇشىن «ءبىزدىڭ ىشكى ءىسىمىز» دەۋگە نەگىز بولادى. ەكىنشىدەن، ەلباسىنىڭ ءاۋ باستاعى «كوشى-قون» ساياساتىن جۇزەگە اسىرىپ كەلە جاتقان قازاق بيلىگى «بۇل قىتايدىڭ ىشكى ماسەلەسى» دەپ قاراپ وتىرۋعا ءتيىس ەمەس. سول ءۇشىن اقورداداعى ازاماتتارعا، سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنە، اقپارات جانە كوممۋنيكاسيالار مينيسترلىگىنە، «نۇر وتان» پارتياسىنا، قولىندا قۇزىرەتى بار بيلىك وكىلدەرىنە، ءتيىستى مەكەمەلەرگە ايتۋىنداي ايتىپ، جەتكىزۋىندەي جەتكىزىپ ءجۇرمىز. وعان سوندا قىزمەت ەتەتىن ازاماتتار مەن ءبىر اللا كۋا. ۇشىنشىدەن، قازاق يەسى جوق ۇيعىر مەن تيبەت ەمەس. تۇپتەپ كەلگەندە شەتەلدەگى قازاق ماسەلەسىن حالىقارالىق ۇيىمدار دا، قىتايعا قارسى شەتەلدەگى بىرلەستىكتەر دە، قانى جاقىن تۇركيا دا شەشپەيدى. ونى تەك قانا الەمدەگى بار قازاقتىڭ جالعى وتانى – قازاقستاننىڭ تىزگىنىن ۇستاپ وتىرعان ازاماتتار شەشەدى. تورتىنشىدەن، جۇڭگو مەن قازاقستان اراسىندا ميللياردتاعان ەكونوميكالىق كەلىسىم، مىڭداعان ديپلوماتيالىق قۇجات، ستراتەگيالىق مۇددەلەر بار. ياعني بۇل ماسەلەنىڭ شەشىلمەي ۋشىعىپ كەتۋى كورشىلەس ەكى مەملەكەتكە دە ءتيىمسىز. بەسىنشىدەن، تاۋەلسىزدىكتەن كەيىن باستالعان «قازاق كوشىندەگى» كەمشىن تۇستارىمىزدى سارالاپ، تۇزەيتىن ۋاقىتتىڭ تىم كەشىگىپ بارا جاتقانىن بىلگەنىمىز ءجون. بۇل ماسەلەدە كوشى-قون ىسىمەن اينالىسىپ وتىرعان ءبىزدىڭ مەكەمەلەردىڭ قاتەلىگى جانە شەتەلدەگى قازاقتاردىڭ اتاجۇرتقا كوشۋگە سالعىرتتىعى باستى نازاردا بولعان ءجون. التىنشىدان، «قامشىنىڭ» ەڭ نەگىزگى تاقىرىپتارىنىڭ ءبىرى – كوشى-قون بولىپ كەلسە، سول مىندەت ءالى دە ەڭ باستى ۇستانىمىمىز بولىپ قالادى. دەگەنمەن ءقازاقتىلدى تاۋەلسىز اقپارات قۇرالدارىنىڭ ىشىندەگى ىقپالىمىز بىزگە كوپ دۇنيەنى، اسىرەسە، ەلدىڭ ەرتەڭىنە قاتىستى اقپارتتاردى جەتى ولشەپ، ءبىر كەسۋگە، تالعام تارازىسىنا سالۋعا مىندەتتەيدى. جەتىنشىدەن، قىتايداعى قازاقتار ماسەلەسىن ەلدەگى قوعامدىق ۇيىمداردىڭ، سالماقتى ساياساتكەرلەردىڭ كوتەرگەنى قاتەلىك ەمەس. ءبىراق كەشە سول ەلدەن ورالىپ، بۇگىن سول ەلگە قارسى اتتانداپ، ايعايعا باسۋ ەندىگى كەلەتىن كوشتىڭ قارقىنىن باياۋلاتپاسا تەزدەتپەيدى. ءبىر انىعى – ەگەر جۇڭگو مەملەكەتى الەمدىك ساياساتتاعى بەدەلىن جوعالتقىسى، ايماقتىق الەۋەتىن السىرەتكىسى، قازاقستان سىندى ستارتەگيالىق كورشىسىمەن ىنتىماقتاستىعىن بۇزعىسى كەلمەسە، شەكارانىڭ ارعى بەتىندەگى اعايىنداردىڭ ماسەلەسى تەز ارادا شەشىمىن تابۋى ءتيىس. اتاجۇرتقا ەلەڭدەگەن 2 ميلليون قازاقتىڭ زارىنا وسى جولعى ەلباسىنىڭ قىتايعا ساپارى نۇكتە قويادى دەپ سەنەمىز.
ءبىزدىڭ تۇيگەنىمىز - قازاقستان «ماڭگىلىك ەل» بولۋ ءۇشىن تۇگەل تۇركىنىڭ باسىن قوساتىن، جۇڭگو مەن رەسەي سىندى الپاۋىت كورشىلەرمەن «ماڭگىلىك تاتۋلىقتى» ساقتايتىن بەيبىتشىلىكتىڭ بەسىگى بولۋى كەرەك. بۇل بۇگىنگى «كوررۋپسيامەن، بيۋروكراتيامەن» اتى «بىلعانعان» قازاق بيلىگىنە ۇلكەن سىن. ءبىراق بارلىعىن اقوردا مەن استانانىڭ ارقاسىنا ارتىپ تاستاپ، قول قۋسىرىپ وتىرۋعا بولمايدى. الاشتىڭ ءار ازاماتى قولىنان كەلگەنشە ءوز ەلىنىڭ كەمشىلىگىن تولىقتاپ، ارتىقشىلىعىن قولداۋى ءتيىس. اسىرەسە، قازاق جىگىتتەرى ءدال وسى كەزەڭدە ءوز يىعىنداعى جۇكتى، ەلدىك جاۋاپكەرشىلىكتى سەزىنۋى مىندەت.
بۇل جازبامىزدى «كۇنىندە ءبىر مارتەبە، بولماسا جۇماسىندا ءبىر، ەڭ بولماسا ايىندا ءبىر، وزىڭنەن ءوزىڭ ەسەپ الاتىن» ەستى كىسىنىڭ قاتارىندا «قامشىنىڭ» 6 جىلدىعىنا ارنالعان ەل الدىنداعى از عانا «ەسەبىمىز» دەپ بىلىڭىزدەر. «ەر ەل ءۇشىن تۋادى...». باعىندىرعان توبەمىزدەن الاتىن اسۋىمىز، اتقارعان ىسىمىزدەن اتقارۋعا ءتيىس ءىسىمىز كوپ. قولدارىڭىزدان قامشى تۇسپەسىن!
ءبىلال قۋانىش، «قامشى» اقپارات اگەنتتىگىنىڭ جەتەكشىسى
