كوپتەن بەرى جۇرتتى دۇرلىكتىرىپ جۇرگەن ماسەلە – ءبىرجىنىستى وتباسىلاردىڭ قۇقىقتارىن زاڭمەن رەتتەۋ بولاتىن. اۋەل باستان جاراتىلىس ەركەك پەن ايەلدەن تۇرعان.
بۇلار ۇرپاق جالعاستىرۋ ءۇشىن جاراتىلعان. ءبىزدىڭ تانىمىمىزداعى وتباسى وسىلاردىڭ اراسىنداعى بايلانىستىڭ كورىنىسى بولاتىن. كەيىنگى كەزدەرى ءبىرجىنىستى وتباسى دەگەن ۇعىم پايدا بولدى. ولاردى بالەنشە ەمەس، تۇگلەنشە ەمەس، ەۋروپانىڭ ەلدەرى قولداپ وتىر. قوعامنان ورىن ءبولىپ بەرىپ، قۇقىعىن زاڭمەن رەتتەپ، ءتىپتى، الەۋمەتتىك جەڭىلدىكتەردەن دە شەتتەتپەگەن ولاردى.
سول ايتقاندارىمىز – «گەيلەر» مەن «لەسبياندار».بىلىعى مەن شىلىعى كوپ باتىس ءۇشىن بۇل قالىپتى. الايدا، ءبىز سەكىلدى مەملەكەتتەرگە، ونىڭ ۇستانعان ءدىنى مەن تۇلعالىق قاعيدالارىنا مۇلدەم قايشى بۇنداي زاڭ ەسەرلىك ءھام ەسسىزدىك بولىپ كورىنەتىنى انىق. اڭگىمەنى بۇلاي باستاۋىمنىڭ سەبەبى 26 ماۋسىم امەريكاندىقتار ءۇشىن ايتارلىقتاي ەرەكشە كۇن بولىپ قالدى تاريحتا. سەبەبى، بۇل كۇنى اقش جوعارعى سوتى ەلدەگى ءبىرجىنىستى وتباسىلاردىڭ قۇقىعىن تەڭەستىرۋ تۋرالى كونستيتۋسيالىق ەمەس زاڭ جوباسىن ماقۇلدادى وسى جىلى.
ەندى ءوزارا كەلىسىم بويىنشا جانۇيا قۇرعان ءبىرجىنىستىلار دا كۇندەلىكتى تۇرمىستىق جەڭىلدىكتەرگە، اليمەتكە، مەملەكەتتىك تولەماقىلارعا يە بولا الادى. ولاردىڭ وتباسىن قۇرىپ، بالا اسىرىپ الۋلارىنا دا رۇقسات. ولارعا ءتىپتى، مەشىت، شىركەۋ سەكىلدى عيبادات ورىندارىندا نەكە قيۋلارىنا دا مۇمكىندىك بار. ءبىراق، يسلامدا دا، حريستيان دىنىندە دە قاعيدات بۇعان قايشى. انگليا مەن فرانسيادا زاڭ قۇقىقتىق كۇشىنە ەنگەن. ماسقاراسى، اقش پرەزيدەنتى باراك وباما دا وسى زاڭدى قۇپتاۋشىلاردان بولىپ شىقتى. بۇلاردىڭ قاتارىندا نيدەرلاندى، بەلگيا، يسپانيا، كانادا، نورۆەگيا جانە دانيا سەكىلدى مەملەكەتتەر دە بار. 2013 جىلدىڭ 12 اقپانىنان باستاپ فرانسيادا ءبىر جىنىستى نەكە تۋرالى زاڭ جوباسى پارلامەنت تاراپىنان ماقۇلداندى. ال، قازاقستاندا ءبىرجىنىستى نەگەگە زاڭ جۇزىندە تىيىم سالىنعان. بۇل زاڭ 2013 جىلدىڭ 18 قاڭتارىدا زاڭدىق كۇشىنە يە بولعان ەدى.
بەلگىلى قوعام قايراتكەرى امانگەلدى ايتالى: «قازىرگى ەۋروپانى پوستحريستياندىق زامان دەيدى. سەبەبى، ولاردىڭ كوبى اتا-بابا دىنىنەن باس تارتتى. اتەيزمگە دە بارعان جوق. بەيتاراپ ءبىر اۋرادا ءومىر ءسۇرۋدى ءجون تاپتى. ءبىز باس يەتىن باتىستىڭ بىلىعىن پارلامەنتكە جەتكىزبەۋ كەرەك. ايتپەگەن جاعدايدا ۇلتتىق قۇلدىراۋعا ۇشىرايمىز. بىردە ءبىر توپ قازاقستاندىق دەلەگاسيا بەلگياعا ىس-ساپارمەن بارعانىمىزدا سوبوردىڭ ماڭىندا مەرەكەلىك شاراعا ۇقساس دۋمان بولىپ جاتىر ەكەن. بۇل نە بولدى ەكەن دەپ جاقىن بارىپ ەدىك، ەكى ەركەك نەكەلەسىپ جاتىر ەكەن. كەيىن شىركەۋ قىزمەتكەرىنەن بۇل ماسقارانىڭ ءاۋجايىن سۇراعانىمىزدا ءدىن قىزمەتكەرى جىلارمان كۇيدە «سىزدەر ءوز ەلدەرىڭىزدە بۇعان جول بەرمەۋگە تيىسسىزدەر. ويتپەگەندە كەلەر ۇرپاقتىڭ الدىندا كەشىرىلمەس كۇناعا قالاسىزدار» دەگەن بولاتىن. سوندىقتان ءبىز بۇگىن بۇنداي شايتاني ارەكەتتەرگە جول بەرمەۋىمىز كەرەك»—دەپ ەدى. ايتپاقشى، قازاقستانعا تانىمال ءارى قارا پيارعا قۇمار ءانشى مەرۋەرت تۇسىپبايەۆانىڭ: «مەنىڭ اينالامدا قاپتاعان قىزتەكەلەر، ەركەك دەپ ايتاۋعا كەلمەيتىن ءالجۋازدار قاپتاپ ءجۇر»—دەگەن ەدى. سونداي مايەگى مايىسقان، ءالجۋاز ەركەكتەر كوپتىگى قاسىرەت بۇگىندە.
اتاقتى انتروپولوگ ەدۆارد ۆەستەرماكتىڭ «The History of Human Marriage» اتتى عىلىمي ەڭبەگىندە: «نەكە-بىر نەمەسە بىرنەشە ەر ادامنىڭ ءبىر نەمەسە بىرنەشە ايەلمەن زاڭمەن قۇپتالعان بىرلەسكەن ۇيىمى» دەپ كورسەتىلگەن ەكەن. شىنىمەن ءتورت ايەلى بولعان ابايدا، ءۇش ايەلمەن مۇسىلماندىق نەكەدە تۇرعان قۇنانباي دا ەشقاشان ەركەككە شاپپاعان عوي. الايدا، سوڭعى ون جىلدىڭ ىشىندە «نەكە» ۇعىمى مۇلدەم ءوزىنىڭ ماعىناسىن جوعالتقان بولسا كەرەك، جىنىسى ءبىر ادامدار قوعامدا ىرىتكى سالىپ ءجۇر. بۇلار پسيحولوگيالىق اۋرۋعا دۋشار بولعاندار دەيدى ماماندار.
تارازىنىڭ ەكىنشى شەتىندە: مەملەكەتتى ازعىنداۋعا دۋشار ەتۋ ارقىلى، رۋحاني ءھام ادامي ۇجدانىنا شابۋىل جاتقانداي كورىنەدى ماعان. ۇلتتى قارۋسىز جاۋلاۋ، ۇرپاقتى ءىرىتۋ، ءشىرىتۋ، بولاشاعىنا بالتا شابۋ. بۇل وتە ءتيىمدى ءادىس ەمەي نە؟ دەموكراتيالىق باعىت، بىلاي قاراساڭىز. ءبىراق، بۇنىڭ ارتىندا كوزدەگەن ءبىر ماقساتتىڭ جاتقانى انىق!
ءقازىر قوعامنىڭ ءوزى ءبىر جىنىستىلاردى ءوز ورتاسىنان وقشاۋلاۋدا. ءسىز بىلمەسسىز - كوگىلدىر ەركەكتەردىڭ وزدەرى جىك-جىككە بولىنەدى ەكەن. «گەترو»، «مەترو»، «گومو»، «اندروگينى»، «ترانسۆيستيت» ت.س.س. بۇل ەركەكتەردىڭ جاڭا تيپتەرى. ەستىمەگەن ەلدە كوپ:گەتروسەكسۋالدىلىق – بۇل بىر-بىرىنە قاراما-قايشى جىنىستاعىلاردىڭ اراسىنداعى قارىم-قاتىناس ەكەن. بۇنى ەڭ العاش 1886 جىلى ريحارد كرافت-ەبينگ ءوزىنىڭ «جىنىستىق پسيحوتوپيا» اتتى كىتابىندا جازادى. ال مەترەسەكسۋال دەگەنىمىز – ەركەكتەردىڭ جىنىس تاڭدامايتىن جاڭا ءتۇرى. ولار سىرتقى كەلبەتىنە باسا نازار اۋدارادى. ءتىپتى جىنىس مۇشەسىنىڭ فورماسىنا دا ەرەكشە كوڭىل بولەتىن، جىنىستىق قارىم-قاتىناستان شارشامايتىن ەركەكتىڭ ءبىر ءتۇرى مىس. گومو –بۇل دا ءبىرجىنىستىلاردىڭ ارسىنداعى سەكسۋالدىق قاتىناس. ەندى ءبىرى ءتىپتى ماسقارا. اندروگينى دەپ اتالاتىن بۇل تۇرگە جاتاتىن ەركەكتەر ايەلدەردىڭ ورنىنا پوديۋمعا شىعادى. ارينە، ايەل بەينەسىندە. ترانسۆيستيت دەگەن تاعى ءبىر توپقا جاتاتىن ەركەكتەر مۇلدە جىنىسىن وتا جاساۋ ارقىلى اۋىستىرىپ جىبەرگەندەر. بۇندايلار دا بار ارامىزدا. اۋەل باستا ەركەكتىڭ ءبىر-اق ءتۇرى بار ەمەس پە ەدى؟ ول، جاۋىرىنى قاقپاقتاي، جۇدىرىعى توقپاقتاي ازامات دەپ ايتۋعا ارلانبايتىن ارلاندار. ايەلىنىڭ جارى، بالاسىنىڭ اكەسى، وتباسىنىڭ وتاعاسى – ەركەك. ەندى، ساراپتاپ كورەلىكشى.
ماتريارحات قۇرۋدىڭ ءبىر جولى ەمەسپە بۇل؟! ەركەك ءۇيدىڭ ەگەسى، ايەل ءۇيدىڭ شەگەسى دەمەي مە دانا قازاق. باستاماسىن باتىستان العان ءبىرجىنىستى وتباسى تۇسىنىگىن كورشىلەس رەسەي جاتىرقاي تانىپ، ولارعا قارسى زاڭ قابىلدادى. ەگەر ءبىر جىنىستاعى ازاماتتار نەمەسە ازاماتشالار وتباسىن قۇرۋعا تالپىنسا، بۇل ارەكەتتەرىن ناسيحاتتاسا زاڭ اياسىندا جاۋاپقا تارتىلادى. ءتىپتى، باس بوستاندىعىنان ايىرىلۋى دا مۇمكىن. قازىرگى ۋاقىتتاتايلاند – وسىنداي ءبىرجىنىستىلاردىڭ وتانى ىسپەتتەس. بۇل جەردەگى ەر ازاماتاردىڭ باسىم كوپشىلىگى جىنىستارىن اۋىستىرعان. بۇنداي باسسىزدىققا بارۋلارىنىڭ ءبىر سەبەبى، تايلاند تەڭىزىندە بالىقتىڭ ءبىر ءتۇرى وسەدى ەكەن. اتالىق بالىق، ۋاقىت وتە كەلە، انالىققا اينالىپ كەتەتىن كورىنەدى. بۇل اڭىز وقيعا بولعانىمەن استىندا اناۋ ايتارلىقتاي استار جاتىر تۇسىنگەنگە. ەركەكتەردىڭ ەزگە، ايەلدەردىڭ جەزگە اينالىپ بارا جاتقانىن كوزىمىز كورىپ ءجۇر. ءتىپتى، بالا تاۋىپ بايىپ جاتقان ەركەكتەردى دە الەم اسپەتتەپ جاتىر. ءقازىر امەريكا ءبىرجىنىستىلاردىڭ بۇل باستاماسىن قۇپتاپ وتىر. سەبەبى، امەريكالىق گەيپارادشىلاردىڭ ۇستانعان ۇستانىمى مىناداي: «ءقازىر تۇسىنبەيتىندەرمەن داۋلاسۋدان ەش پايدا جوق. 50 جىلدا قوعام ءوزى-اق ءبارىن قابىلدايتىن بولادى». بۇل ازىرگە ناتەجيەسىز ەمەس. باتىستىق جۇلدىزداردىڭ كوبى وسى باستاماشىلداردىڭ بۇرمالاۋىندا. مىسالى ايگىلى اكتەر ەلتون دجون ءوزىنىڭ جۇبى ديەۆيد فەرنيش ەكەۋى 2005 جىلى زاڭدى نەكەگە وتىرعان. ماماندار بۇلارعا قاراپ پسيحيكالىق اۋىتقۋدارعا ۇشىراۋى مۇمكىن دەيدى. جوق، بۇل مەملەكەتتى جويۋدىڭ جولى، ۇلتسىزدىقتىڭ، ۇجدانسىزدىقتىڭ كورىنىسى. ۇلتى سۇمدىق سوراقىلىققا باستايتىن ءبىرجىنىستىلىق بۇل – ءبىر جۇعىس بىلىق. ازعان ەلگە توزعان اربا ايداتۋ. بىرتە-بىرتە قوعامدا قالىپتى جاعدايعا اينالىپ كەتەتىن بۇل سۇمدىققا ەرتەن وسكەلەڭ ۇرپاق تارتىلماسىنا ەشكىم كەپىل بولا المايدى. ەسكە ۇسىرەيىكشى، كەشەگى لۋت پايعامباردىڭ داۋىرىندە دە ادامدار ازعىنداپ، گوموسەكسۋاليزم كەڭ ەتەك جايىلعان ەدى. سوندا حاق تاعالا ولاردى جازالاماپ پا ەدى. ەندەشە 50 جىدى قوعامدا ءبىرجىنىستىلىق قالىپقا ەنەتىن بولسا، ارتىندا ۇلكەن ازاپتىڭ، زاماناقىردىڭ تۇرعانى ما؟! ءتىپتى، بۇگىننىڭ وزىندە بالاڭىزدىڭ باسى وسىنداي وزبىرلىقتىڭ ورتاسىندا بولۋى بەك مۇمكىن. سەبەبى، تەلەديدار، ينتەرنەتتەن گوگموسەكسۋاليزم، لەزبيلىكتى كۇن دەمەي، ءتۇن دەمەي ناسيحاتتاۋدامىز. وسىدان-اق بالاڭىزدىڭ ىرىگەن باسى شىرىگەن جۇمىرتقا بولماي قايتەدى؟! قازاقستان زاڭى قارسى بولعانىمەن ەلىمىزدە ءبىرجىنىستى نەكە كەڭ ەتەك جايۋدا. بۇلاردىڭ قاتارىندا جاستار باسىم. جاس شاماسى 20-30 ارالىعىنداعى ەر بالالار كوشەدە ۇيالماستان ايمالاسىپ تۇرادى. بۇل الماتىدا. ال ەلىمىزدىڭ باسقا قالالارىندا قاپتاپ جۇرگەن گەيلەر مەن ول تۇقىمداس شوگەنەكتەردىڭ شاماسى قانشا؟
ءبىرجىنىستى وتباسىن قۇرۋشىلارعا قوعام بولىپ، مەملەكەت بولىپ قارسى تۇرۋىمىز كەرەك. كەرەك بولسا كۇرەسۋمىز كەرەك. قازاقتىڭ سالت-ساناسىنا سىزات ءتۇسىرىپ، كەرى اسەر ەتەتىن مۇنداي نارسەلەردى قازاقستانعا كىرگىزبەۋىمىز كەرەك. سوڭعى كەزدەرى شولمەكتىڭ شەڭگەلىنەن بوسامايتىن اكەلەر مەن انالاردىڭ قوعامدا قاپتاپ كەتۋىنەن، تاربيەگە كوڭىل بولىنبەي جۇرگەنى، كەيبىر بايباتشالاردىڭ قاعازباستىلىعىنان بالانىڭ نە ىستەپ، نە قويىپ جۇرگەنىنەن مۇلدە بەيحابار ەكەنى راس-اق. وتباسىنداعى اكەلىك تاربيەنىڭ جەتكىلىكسىزدىگىنەن، انالىق مەيىرىمنىڭ ازىعىنان نەبىر جىگىتتەرىمىز جىبەكتەي مايىسقان، قىزدارىمىز قىلىعىن جوعالتقان بودەنەگە اينالىپ بارا جاتقانى اششى بولسا دا شىندىق. گەيلەر» مەن «لەسبياندار» لاڭى ىشكە بۇققان جىلانعا اينالماسىنا كىم كەپىل؟!
نۇرگەلدى ءابدىعاني
