بۇگىن اباي ۋنيۆەرسيتەتىءنىڭ تۇلەگى، قازاقستاننىڭ قۇرمەتتى جازۋشىسى، عالىم، تاريحشى، اۋدارماشى، باسپاگەر، پۋبليسيست ءارى قوعام قايراتكەرى مۇحتار قازىبەكتىڭ 75 جاسقا تولۋىنا ارنالعان «مۇحتار قازىبەك شىعارماشىلىعىنداعى ۇلتتىق تاريح: دەرەك، اۋدارما جانە تۇلعاتانۋ» اتتى رەسپۋبليكالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنسيا ءوتتى. ۇلتتىق تاريح پەن رۋحانيات ماسەلەلەرىن ارقاۋ ەتكەن تاعىلىمدى جيىنعا بەلگىلى عالىمدار، ادەبيەتتانۋشىلار، ارحيۆيستەر، جازۋشىلار مەن قوعام قايراتكەرلەرى قاتىستى.
كونفەرەنسيانى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ زەرتتەۋ قىزمەتى جانە يننوۆاسيا جونىندەگى پرورەكتورى ەرتاي سۇلتان اشىپ، جۇرگىزىپ وتىردى. ول جيىن باسىندا ۋنيۆەرسيتەتتىڭ باسقارما ءتوراعاسى-رەكتورى بولات تىلەپتىڭ قۇتتىقتاۋ حاتىن وقىپ، مۇحتار قازىبەكتىڭ ۇلتتىق تاريحتى زەردەلەۋ مەن قازاق رۋحانياتىن دامىتۋداعى ەڭبەگىنە جوعارى باعا بەردى. زيالى قاۋىم وكىلدەرى مەرەيتوي يەسىنىڭ شىعارماشىلىق جانە عىلىمي مۇراسىنا جان-جاقتى توقتالىپ، جيىندا قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ، الماتى قالاسى مەن تۇلكىباس اۋدانى اكىمدىكتەرىنىڭ قۇتتىقتاۋ، ماراپاتتارى تابىستالدى.
بايانداما جاساۋشىلار م.قازىبەكتىڭ دۋلاتيتانۋعا قوسقان ۇلەسىن ۇلت رۋحانياتىنداعى ءىرى جەتىستىكتەردىڭ ءبىرى رەتىندە باعالادى. اتاپ ايتقاندا، اسا قۇندى «تاريح-ي راشيدي» ەڭبەگىن قازاق تىلىنە اۋدارىپ، عىلىمي اينالىمعا ەنگىزۋى وتاندىق تاريح عىلىمىنداعى ماڭىزدى وقيعا. بۇل اۋدارما قازاق وقىرمانىنا ءدۋلاتيدىڭ تاريحي مۇراسىمەن انا تىلىندە تەرەڭىرەك تانىسۋعا مۇمكىندىك بەردى. قالامگەردىڭ «م.ح.دۋلاتي: تانىم مەن تالعام» اتتى ەڭبەگى دە عۇلامانىڭ شىعارماشىلىق الەمى مەن تاريحي كوزقاراسىن سارالاعان قۇندى زەرتتەۋ رەتىندە تانىلعان.
كونفەرەنسيا بارىسىندا ق ر پرەزيدەنتى جانىنداعى ۇعا اكادەميگى بەرەكەت كارىبايەۆ، ورتالىق مەملەكەتتىك ارحيۆ ديرەكتورى ءسابيت شىلدەباي، م.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتىنىڭ باس عىلىمي قىزمەتكەرى قانيپاش مادىبايەۆا، اباي اتىنداعى قازۇپۋ پروفەسسورى سەرىك اسىلبەكوۆ ارنايى بايانداما جاساپ، مۇحتار قازىبەكتىڭ وتاندىق عىلىمداعى سىڭىرگەن قىزمەتىن سارالادى. سونىمەن قاتار، كونفەرەنسيادا ءتۇرلى سالا ماماندارى – تاريحشىلار، ادەبيەتتانۋشىلار، ارحيۆيستەر مەن قوعام قايراتكەرلەرى ءسوز سويلەپ، ۋنيۆەرسيتەت تۇلەگىنىڭ ۇلتتىق تاريح پەن كىتاپ ءىسىنىڭ دامۋىنا قوسقان ۇلەسىن ءسوز ەتتى.
قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى مارات توقاشبايەۆ مەرەيتويى يەسىن ۇلى ابايدىڭ پاراسات مەكتەبىنەن وتكەن، شىندىقتان اينىمايتىن جازۋشى، عالىم ءارى اۋدارماشى رەتىندە سيپاتتادى. بايانداماشى كەڭەس ۋاقىتىنداعى الماتى قالاسىندا قازاق مەكتەپتەرى مەن بالاباقشالارىن اشۋ جولىنداعى كۇرەسءىن ەرەكشە تەبىرەنىسپەن ەسكە الدى.
– ءبىز سول جىلدارى شونا سماحان ۇلى باستاعان توپپەن بىرگە قازاق مەكتەپتەرىن اشۋ ءۇشىن كۇرەستىك. سول ورتادا مۇحتار قازىبەك تە ءجۇردى. ونىڭ ۇيىمداستىرۋشىلىق قابىلەتى مەن تاباندىلىعى تالاي ءىستىڭ العا باسۋىنا سەبەپ بولدى. ءۇش مەكتەپتىڭ قازاقىلانۋىنىڭ باسى-قاسىندا ءوزى ءجۇردى. الماتىداعى №137 قازاق مەكتەبىنىڭ اشىلۋىنا تىكەلەي ۇيىتقى بولعان ازاماتتاردىڭ ءبىرى – مۇحاڭ. ول ماسەلەنىڭ ءتۇيىنىن تاۋىپ، بيلىكپەن دە ورتاق ءتىل تابىسا ءبىلدى. بۇل – ونىڭ كۇرەسكەرلىك بولمىسىنىڭ ايقىن كورىنىسى، – دەدى مارات توقاشبايەۆ.
سالتاناتتى جيىن اياسىندا مۇحتار قازىبەكتىڭ تارجىمالاۋىمەن ۇلت باتىرى باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ «پسيحولوگيا ۆوينى» كىتابىنىڭ باسپادان شىققان «قانمەن جازىلعان كىتاپ» اۋدارما نۇسقاسى جانە «زامانا ساڭلاقتارى» جيناعىنىڭ تۇساۋى كەسءىلىپ، قالىڭ وقىرمانعا جول تارتتى.
«Abai University» مەديا ورتالىعى
