...نەنىڭ بەلگىسى؟..

وزىمدە بۇعان جاۋاپ جوق: قۇدايدان قورىقپاۋ ما، ءبىر-اق رەت بەرىلەتىن ءومىردى باعالاي الماۋ ما، تىرشىلىكتى تارك ەتىپ، ءتۇڭىلۋ مە، الدە، ادامنىڭ ىشكى جان-دۇنيەسىنىڭ كەدەيلەنىپ، ازعانى ما، جوق، اقىرزاماننىڭ بەلگىسى مە؟..

ءبىزدىڭ ورال قالاسىندا 75 جاسار قارت بيىك كوپىردەن ءوزىن تاسجولعا تاس­تاپ جىبەرىپ، باقيلىق بولدى. ال، الماتى قالاسىنداعى «مەرەي» ساۋدا ورتالىعىنىڭ ءزاۋلىم شاتىرانان ءبىر تۇندە 50 جاستاعى ەگىز ايەلدەر ادەيى سەكىرىپ، ومىرمەن قوشتاستى...

جانىڭ شوشىپ، جۇرەگىڭ سىزدايدى... ءبىر جاعىنان، «كەشەگى سۇمدىق اشارشىلىق پەن قان ساسىعان سوعىس­تىڭ اسا اۋىر كەزىندە دە ادامدار ەر­تەڭىنەن ءۇمىت ۇزگەن جوق قوي» دەپ ويلايسىڭ... ەكىنشى جاعىنان، ماسەلەنىڭ – ەرتەڭگى كۇنى ءبىر تۋرام نانسىز قالۋدان قورقۋدا ەمەس، جالپى، ادام تىرشىلىگىنىڭ قىزىعى مەن قىزۋىنىڭ ازايىپ، ەرتەڭنىڭ ءۇمىتى مەن سەنىمىنىڭ تىم تارىلىپ كەتكەندىگىن مويىنداماسقا شاراڭ جوق...

ەسەسىنە، يۋنەسكو-نىڭ باس كونفە­رەن­سيسىنىڭ 38ء-ىنشى سەسسياسىندا ءبىز­ءدىڭ باسشىمىز: «سوڭعى جيىرما جىلدا ءبىز دەگەنىڭىز جۇزدەگەن اۋرۋحانالار مەن مەكتەپتەر سالدىق. قازاقستاننىڭ جالپى ىشكى ءونىمى 19 ەسەگە ءوستى. ءاربىر تۇرعىننىڭ كىرىسى ورتا دەيگەيدەگى مەملەكەتتەردىڭ دارەجەسىنە جەتتى. ورتاشا ءومىر ءسۇرۋ – 70 جاسقا جەتتى. كەدەيشىلىك كورسەتكىشى 11 ەسەگە، ياعني، 34 پايىزدان – 3 پايىزعا دەيىن تومەندەدى» – دەپ، سايراپ تۇر...

وسى كەزدە قازاق پارلامەنتىنىڭ قابىرعاسىندا كارىم ءماسىموۆتىڭ ۇكىمەت مۇشەلەرى قازاق تەڭگەسىنىڭ سەكىرىسىنەن مەملەكەتتىك بيۋدجەتتى ەسەپتەي الماي داۋرىعىپ جاتتى. قارجى ۆيسە-مينيسترى لەنا كارمازينا قارجىلىق جاعدايدىڭ وتە كۇردەلى ەكەندىگىن، «تانگو بيلەگەن» تەڭگە باعامى مەن ينفلياسيا دەڭگەيىنىڭ الاڭداتۋشىلىق تۋعىزىپ قانا قويماي، تىعىرىققا تىرەگەنىن بايقاماي ايتىپ قالدى. ارتىنشا ميلليونەر-مينيستر، ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى ەربولات دوسايەۆ «ساسقان ۇيرەك ارتىمەن سۇڭگىپ»، وزدەرىنىڭ قاتەلىكتەرىن باسقاعا بىلايشا جاۋىپ-جاپسىرۋعا تىرىستى: «ەل اراسىندا ۇرەيدى جۋرناليستەر تۋعىزىپ ءجۇر. ءبىز ءتيىستى ەسەپتەردىڭ قاشان اياقتالاتىنىن، ۇلتتىق بانكتە تالقىلاۋ ءجۇرىپ جاتقانىن، بۇل پروسەستىڭ ءبارى جاريا تۇردە وتەتىنىن ايتتىق. ءبىز وسى زاڭ بويىنشا (2016-2018 جىلدارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت تۋرالى زاڭ) 1 جەلتوقسانعا دەيىن ۇلگەرەمىز...»

ءبوز بۇزىلماستان بۇرىن، ءسوزدىڭ بۇزىلاتىنى راس قوي. الماتىداعى ءبىر ءنان باسقوسۋدا ا.بايتۇرسىنوۆ اتىنداعى ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتىنىڭ باس عىلىمي قىزمەتكەرى، لينگۆيست عالىم نۇرگەلدءى ۋالييەۆ ءقازىر جەتەكشى سالاعا اينالعان بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ وكىلدەرىن وتكىر سىنعا الدى. ۋالييەۆ بىلاي دەدى: «سويلەۋ ءتىلىمىز قيىنداپ كەتتى. مادەني سەمانتيكا ساقتالمايدى. تىلدىك سەمانتيكا – ءتىلدىڭ نورما نەگىزدەرى – ۇزاق جىلدار بويى قالانادى. ول بۇزىلسا – ناعىز ءقاۋىپ. ءتىل ەكولوگياسى ابدەن بۇزىلدى. بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى انا ءتىلىمىزدىڭ سۇرقىن قاشىرۋدا. تىكەلەي اۋدارماعا سۇيەنۋ مەن كىرمە سوزدەردى كوپ قولدانۋ – قازاقتىڭ كوركەم سوزدەرىن ۇمىتتىرا باستادى. قازىرگى جۋرناليستەر «سالامات» پەن «سالاۋات» سوزدەرىن بىر-بىرىنەن اجىراتا المايدى. «سالاۋات» – كەشىرىم دەگەن ءسوز، مۇسىلمان ءار دۇعاسىندا مۇحاممەد پايعامبارىنا سالاۋات ايتادى، اللادان كەشىرىم سۇرايدى؛ سوندىقتان، كەشىرىم ءسوزى داۋ-دامايدى توقتاتۋ ءۇشىن قۇقىقتىق نەگىزدە قولدانىلادى. بۇگىنگى جۋرناليستەر «سالاماتتى» دەگەننىڭ ورنىنا – «سالاۋاتتى ءومىر سالتى» – دەيدى»...

ءيا، ەشتەڭەنىڭ ءقادىرى قالماي بارادى. ەرتەدە اقساق تەمىر تۇرىك ءامىرشىسى ءبايازيتتى جەڭگەندە، حاننىڭ الدىنا كەلگەن بايازيت تۇتقىننىڭ دەنەسى ءبىر جاعىنا قاراي قيسايىپ كەتكەن كورىنەدى. سوندا اقساق تەمىر:

- ەگەر اللا تاعالا سەن جانە مەن سياقتى اقساق پەن قيسىققا تاق پەن ءتاج سىيلاعان بولسا، وندا قۇداي ءۇشىن بيلىكتىڭ دە ەشقانداي قۇنى بولماعانى-اۋ، وسى! – دەپتى...

قاجىمۇقان عابدوللا