ءبارى وسىدان ءبىر جارىم جىل بۇرىن ورىستىڭ ۋكراين جەرى قىرىمدى زورلىقپەن باسىپ الۋىنان باستالدى. ال، التى اي الدىندا ورىستار سيريا داۋىنا كىرىسىپ، ەلدىڭ قازىرگى باسشىسى اسادتىڭ جاۋلارىنا اۋادان بومبىنى قارشا جاۋدىردى...

ورىستىڭ سيريانىڭ ىشكى ىستەرىنە كىرىسپەۋ كەرەكتىگىن امەريكا مەن بۇكىل باتىس ەلدەرى جانە لاڭكەستىك جاۋلاعان ەلمەن شەكارالاس تۇركيا دا ەسكەرتكەن بولاتىن. ول-ول ما، ورىستىڭ اسكەري ۇشاقتارى «سيرياداعى لاڭكەستەردى بومبالاپ جاتىرمىز» دەگەن سىلتاۋمەن تۇركيانىڭ اۋە كەڭىستىگىنە بىرنەشە مارتە زاڭسىز كىرىپ، حالىقارالىق كەلىسىمدەردى ورەسكىل بۇزا بەردى. جۇرتتىڭ ءبارىنىڭ ەسىندە شىعار، تۇركيا باسشىسى مۇنداي جاۋاپسىزدىقتىڭ سوڭى جاقسىلىققا اپارمايتىندىعىن، كەرەك كەزىندە ءوز ەلىنىڭ اۋماعىن قور­عا­عان تۇركيانىڭ كەزكەلگەن شەكارا بۇز­عان ۇشاقتى اتىپ تۇسىرەتىندىگىن قاي­تا-قايتا مالىمدەگەن ەدى. ءبىراق، ور­ىستار بۇعان قۇلاق اسپادى. اقىرى، وتپەن ويناعان رەسەي دەگەنىنە جەتتى: ور­ىستىڭ شوشاڭداعان اسكەري ۇشاعى ءتۇر­كيا ايماعىنا بۇزىپ كىرىپ، 5 مينۋت بو­يى ەسكەرتۋگە پىسقىرماي، اتىلىپ ءتۇستى...

ارينە، ەندى ەسىن جيعان ورىستار: «ءبىزدىڭ ۇشاق سيريانىڭ اۋماعىندا ۇشىپ جۇرگەن بولاتىن» - دەپ، وزەۋرەپ شىعا كەلدى. وسىدان ءبىر جارىم جىل ورىس اسكەرى قىرىم مەن دونباسسقا ادەيى باسىپ كىرگەندە، رەسەي باسشىلىعى «ولار ورىستار ەمەس، جاسىل كيىم كيگەن باسقاپلانەتالىقتار» دەگەن ەرتەگى سوققان...

قاشانعىداي وزدەرىنىڭ قاتەلىگىن مويىنداۋعا جىگەرى جەتپەگەن رەسەي باسشىسى شۇعىل قيمىلدار جاساپ، تۇركيا تاۋارلارىنىڭ ەلگە كىرۋىنە تيىم سالىپ، تۇركيا تەڭىزدەرىنە بارۋدى دوعارىپ، ورىس جەرىندەگى تۇرىك كاسىپكەرلەرىن قىسىمعا الۋعا كىرىستى. ەكى ەل اراسىنداعى ۆيزاسىز قارىم-قاتىناستى توقتاتتى.

ءتىپتى، رەسمي ورىس بيلىگى تۇركى حالىق­تا­رىنىڭ ىنتىماقتاستىق ۇيىمى «تيۋرك­سوي»-دىڭ ورىس جەرىندە جۇ­مىس ىستەۋىنە شەكتەۋ قويدى. نەگىزى، تيۋرك­سوي دەگەنىمىز – جالعىز تۇركيا ەمەس، ول – قازاقستان، ازەربايجان، وزبەكستان، قىرعىزستان، تاجىكستان جانە ورىس جەرىندەگى تاتارلار مەن باشقۇرتتار، كۇللى ءسىبىر قالىقتارى...

جالپى، تۇركى بىرلىگىنىڭ باستى يدەيا­لا­رىنىڭ باستاماشىسى – قازاقستان.

«تۇركىنىڭ - تۇركىدەن باسقا دوسى جوق» – دەپ مالىمدەگەن قازاق جۇرتىنىڭ باسشىسى تۇركى الەمىن ءاردايىم بىرلىك پەن ىنتىماققا شاقىرىپ كەلەدى. ياعني، الىستى بولجاپ، جاقىندى تانىعان ەلباسىمىزدىڭ جۇرەكجاردى ءسوزى «ىرىم ءۇشىن» عانا ايتىلعان ءۋاج ەمەس، سۇڭعىلا ساياساتكەرلىكتىڭ بەلگىسى. باسقاشا ايتقاندا، تيۋركسوي دەگەنىمىز – نۇرسۇلتان نازاربايەۆ!

تيۋركسوي – ساياسي قۇرىلىم ەمەس، تۇركى حالىقتارىنىڭ مادەني سالاداعى ىنتىماقتاستىق ۇيىمى. سوندىقتان، ورىستىڭ قاي مينيستر-شەنەۋنىگى دە تاتارلار مەن باشقۇرتتارعا، ءسىبىردىڭ تۇركىتىلدەس حالىقتارىنا ءوز قانداستارىمەن جەرشارىنىڭ قاي جەرىندە تۇرسا دا مادەني بايلانىستار جاساۋعا تيىم سالا المايدى. ورىس بيلىگى - باسقا ۇلتتتاردىڭ تەگى مەن تىلىنە، ءدىنى مەن مادەنيەتىنە قۇرمەتپەن قاراۋدى ۇيرەنۋى كەرەك. وكىنىشكە قاراي، ورىس قوعامىندا تۇرىككە قارسى ۇراندار كۇن ساناپ، ءجيى ەستىلە باستادى...

وسى كۇندەرى پاريجدە باس قوس­قان 143 ەلدىڭ باسشىلارى پلانەتامىز­داعى اۋا-رايىنىڭ اۋىتقۋى جاعدايلا­رىن تالقىلاۋدا. دەگەنمەن، حالقىنىڭ باسىم بولىگى تەك قازاق پەن ورىس تىلدە­ءرىن مەڭگەرگەن قازاقستاندىقتارعا تاعى دا ورىس تىلىندەگى جالعان اقپاراتتار عانا جەتۋدە. بىزدىڭشە، قازىرگى قازاق بيلىگى، ەڭ الدىمەن، وسىناۋ ورىس تىلىندە عانا بەرىلەتىن اقپاراتتىق زورلىقپەن مىقتاپ كۇرەسۋى كەرەك. ورىسشا اقپارلارعا سۇيەنسەك، تۇركيا باسشىسى رەدجەپ ەردوعان پاريجگە تەك رەسەي پرەزيدەنتى ۆ.پۋتينمەن كەزدەسۋدى ارمانداپ قانا كەلگەن سياقتى: ورىس جۋرناليستەرى بىردە: «ەردوعان باسقا ەلدەردىڭ باسشىلارىن قابىلداپ جاتقان ءپۋتيننىڭ بولمەسىنىڭ الدىن قاراۋىلداپ ءجۇر» دەسە، كەلەسىدە:«دارەتحانا دالىزىندە قولىن ۇزاعىراق كەپتىرگەن ەردوعان ءبارىبىر ءپۋتيندى كەزدەستىرە الماي، قاپىدا قالدى» دەپ سوعادى... ارينە، مۇنىڭ ءبارى يمپەريالىق سىرقاتقا ۇشىراعان ورىستىڭ ورتاقول جۋرناليستەرىنىڭ ساندىراعى عانا...

شىن مانىسىندە، كۇنى كەشە اسكەري ۇشاعى ءيزرايلدىڭ گولان شىڭدارىنا كىرىپ تاعى دا شەكارا بۇزعاندا: «ءبىزدىڭ ۇشقىشىمىز شەكارا بۇزعانىن بايقا­ماي قالدى، قاتەلەستى» - دەگەن ورىس بيلىگىن ورنىنا قوياتىن كەز جەتتى...

ءقازىر سيرياعا ورىستار س-400 قا­رۋ-جاراقتارىن جەتكىزسە، تۇرىكتەر سول­تۇستىك شەكارا ماڭىنا اسكەري ۇش­اقتارى مەن تانكىلەر اكەلدى. ەڭ ءقاۋىپتىسى، يادرولىق سوعىس وتى تۇ­تان­سا، ناتو-نىڭ اسا قۋاتتى ءاس­كە­ري سەرىكتەستەرى قازاقتىڭ توپىراعىن­دا­عى ورىستىڭ جالعا العان اسكەري پولي­گوندارىندا ورنالاسقان بالليستيكا­لىق راكەتالار مەن راديولوكاسيا ءجۇ­يە­لەرىن كوزدەپ اتۋى ابدەن ىقتيمال؟!. اتامىز قازاق: «ەكى تۇيە سۇيكەنسە، اراسىندا شىبىن ولەدى» دەيدى. اركىمنىڭ شىبىن جانى وزىنە ولجا، كوكتۇرىكتىڭ قايسار ۇرپاعىنىڭ قاھارى ەشكىمنەن كەمشىن تۇسپەسە دە، ەسەردىڭ ەزگىسىن كورىپ، كيكىلجىڭنىڭ قۇربانى بولماۋىمىز كەرەك...

سوندىقتان، تۇرىك-ورىس بايلانىس­تارى­نىڭ ءتۇيىنىن، ءسىرا، قازاق ەل­با­­سىنىڭ ارالاسىپ، بەيبىت شەشۋ­گە كۇش سالعانى دۇرىس سياقتى. قاز­اق پرەزيدەنتىنىڭ بەدەلى انكارا مەن ماسكەۋدىڭ الدىندا زور. ەڭ ما­ڭىز­دى­سى، كەلىسىم جولىمەن وكپە-نازدى دوعارۋ كەرەك. سونىمەن قاتار، قازاققا ءوز توپىراعىنداعى جات قارۋلاردان قۇتىلۋدىڭ جولدارى مەن ادىستەرىن تابۋ كەرەك. ادامزات تاريحىنداعى بىردە-بىر سوعىس - ادام ومىرىنەن قىم­بات ەمەس.

قاجىمۇقان عابدوللا