Mysyr pıramıdalary! Kimder turǵyzǵany jáne ne úshin turǵyzylǵany áli kúnge jumbaq . Tek perǵaýyndardyń saǵanasy úshin salynǵan deý aqylǵa syımaıdy.
Ejelgi grek tarıhshysy Gerodottyń aıtýynsha, Mysyr pıramıdalaryn 100 myń qul 20 jyl boıy salǵan. Biraq oqymystylar 100 myń quldyń qazirgideı qurylys tehnıkasy joq ol zamanda árqaısysy 40 tonna tartatyn alyp taqta tastardy arqanmen súırep ákelip, qolmen kóterip, asqan dáldikpen qalaýy múmkin emestigin biraýyzdan moıyndap otyr. Dindarlar pıramıdany jyndar salǵan dese, oqymystylardyń biraz bóligi bul orasan alyp qurylysty ózge planetadan kelgen bógde ǵalamsharlyqtardyń qoltańbasy sanaıdy.
Al endi osy pıramıdanyń astynda ne bar? Keıbir oqymystylar onyń astynda alyp jerasty qala bolýy múmkin dep boljaıdy. Dál aıtsaq, Mysyr pıramıdalarynyń jumbaǵyn qyzǵyshtaı qoryp jatqan Sfınkstyń astynda jer astyna túsetin qaqpa bolýy múmkin deıdi. Ol jerde ejelgi atlant órkenıetinen qalǵan kitaptar men tehnıkalar jáne atlanttardyń óziniń súıegi saqtaýly bolýy múmkin eken. Ańyzdaǵy el Atlandıda budan 15 myń jyl buryn sý astyna jutylǵan delinedi, keıbir atlandyqtar ushatyn sharlardyń arqasynda aman qalyp, keıin Mysyrǵa baryp pıramıda turǵyzǵan degen sóz bar. Biraq ál-ázir mysyrlyqtar pıramıdanyń astyn qazýǵa eshbir elge ruhsat bermeı otyr. Degenmen, sońǵy úlgidegi seısmıkalyq asa sezimtal prıborlar Sfınkstyń astynda alyp bos qýystyń baryn sezdirgen.
«Pıramıda» degende, kóz aldymyzǵa birden Mysyrdyń qumdy dalalaryndaǵy Heops jáne ózge de tańǵajaıyp nysandar eske túsedi. Buǵan Amerıka qurlyǵyndaǵy ejelgi úndisterdiń astek, maıa, ınek taıpalarynyń pıramıdalaryn da qosýǵa bolady. Bulardyń barlyǵynyń syry belgili boldy desek te, túbegeıli qupıasyn asha qoıǵan joq. Sonymen, pıramıda tek Mysyrda emes, Afrıka men Indonezıada, Meksıka men Taıvanda, tipti Qytaıda da bar. Tipti, Bermýd úshtaǵany astynda da pıramıda bary anyqtalyp otyr. Al endi Bosnıadan, ıaǵnı Eýropanyń ortalyǵynan eń úlken sanalatyn Heops pıramıdasynan da bıik, árqaısysy 40 tonna tartatyn taqta tastan qalanǵan pıramıda tabylǵan. Bul topyraq astyna kómilip qalǵan pıramıda tektes tabıǵattyń týyndysy delingenmen, onda talaı qupıa kómilip jatqany belgili. Máselen, arheologtar onyń astynan 10 shaqyrymǵa sozylyp jatqan jer asty týnnelin tapqan. Ǵalymdar qazir Eýropanyń ortalyǵynda budan 40 myń jyl buryn ózge bir órkenıetttiń ómir súrgenin dáleldeýge tyrysyp baǵýda.
Keıbir oqymystylardyń pıramıdalardy bógde planetadan kelgender turǵyzǵan deıtinin joǵaryda aıttyq. Máselen, Qytaıdaǵy pıramıdasy bar aımaqtyń ımperatorlary ózderin «kókten temir aıdahar minip túsken tirshilik ıeleriniń úrim-butaǵymyz» dep jurtqa aıtyp otyrǵan. Onymen qoımaı, olar «temir aıdahar mingender taǵy da aınalyp soǵady» degen de oıda bolǵan. Áli kúnge pıramıdalardyń ishindegi shyrmaýy kóp shıyr joldardyń qupıasyn eshkim asha almaı otyr. Kún sáýlesiniń túser joldaryna arnalyp jasalǵan tesikterdiń dáldigi búgingi zamanaýı qural-jabdyqpen jaraqtanǵan ǵylym úshin tańqalarlyq jaǵdaı bolyp tur. «Sınaı shólinde jatqan pıramıdalar osy aımaqqa kelip qonatyn bógde jurttyqtar úshin maıaktyń rólin atqarǵan. Pıramıdalardyń óte dáldikpen ár aımaqqa ornalasýynyń ózi osyny kórsetedi» degen de pikirler bar. Búgingi jerden ushyrylyp jatqan ǵarysh kemeleri Mysyr pıramıdalarynyń Marstaǵy pıramıdalarmen baılanysy bar ekenin anyqtaǵan. Bul da adamdy ózge bir syry jumbaq álemge jeteleıdi.
Ǵalymdardyń arasynda pıramıdanyń aıyryqsha energetıkasyna baılanysty, ol ejelgi zamanda qazirgi elektrstansanyń, atom reaktorynyń mindetin atqarǵan degen de uıǵarym bar. Jalpy, oqymystylar búginde pıramıdany tek ótip ketken tarıhqa ǵana emes, keler bolashaqqa qatysty da asa mańyzdy aqparat kózi retinde qarastyra bastady. Ejelgi Mysyr bıleýshileri ǵaryshpen, ıaǵnı jetiqat kókpen dál osy pıramıda arqyly baılanysyp, adamzatty túrli apattan saqtandyryp, bolashaq urpaqqa qatysty ǵajap dáldikpen boljamdar jasap otyrǵan delinedi. Kim bilsin...
Tóreǵalı Táshenov, «Aıqyn»
