«Úkimet basshysy aýysady eken» degen áńgime bir búgin shyǵyp otyrǵan joq. Sońǵy premerdiń bul laýazymǵa birneshe jyl ishinde birneshe ret taǵaıyndalýyn eske alsańyz-aq bul áńgimeniń tórkini tereńde ekenin túsinesiz. Al, osy kúngi otstavka týraly áńgimeniń ádettegi as úıde aıtylatyn aýys-túıisten aıyrmashylyǵy kóp. Jer máselesine oraı týyndaǵan narazylyq el ishinde órship tur. Zańǵa engen ózgeristerge Elbasynyń ózi aralasyp, moratorıı jarıalady. Jer reformasymen aınalysatyn komısıa jumys bastady. Jerden basqa da úkimettiń atyna jaqsy ataq ákelmeıtin kúrdeli máseleler bar. Osy jáıtter túrtki boldy ma, basqa sebepteri bar ma, áıteýir áleýmettik jeli men azamattyq belsendiler arasynda «Másimov ornynan ketedi eken» degen áńgime búginde jeldeı esýde.
Premerdiń otstavkaǵa ketetini týraly boljamdarǵa qatysty aptanyń alǵashqy kúninde jazǵanbyz. Onda birqatar aqparat quraldarynda atqarýshy bılik tizginin premer mınıstrdiń qazirgi birinshi orynbasary Baqytjan Saǵyntaev nemese qorǵanys mınıstri Imanǵalı Tasmaǵambetov ustaýy múmkin degen boljamdardyń barlyǵy týraly aıtqan edik. Kesheli beri ózderin táýelsiz BAQ sanaıtyn keı aqparattyq resýrstar premerlikke Aqordadan usynylýy múmkin úmitker retinde Astana ákimi Ádilbek Jaqsybekovtiń esimin ataýda. Aqparat alańy men sarapshylardyń aıtysyna qarasaq, elde premer-mınıstrdiń aýysý kerektigine eshkimniń shúbalanbaıtynyn kóremiz. Al, myna Jaqsybekov bul taqyryptaǵy áńgimelerdiń arasynda qalaı jylt ete qaldy degen suraqqa az-maz jaýap izdep kórsek. Ol úshin eldegi sońǵy saıası oqıǵalardyń ishindegi prezıdent pen Á. Jaqsybekovtiń esimderi qatar atalǵan birnesheýine toqtalaıyq.
Negizinen baspasózde prezıdent pen ákim tóńireginde tek elordanyń tynys-tirshiligi, sharýashylyǵyna qatysty materıaldar jarıalandy. 23 sáýir kúni Prezıdent pen Astana ákimi birge senbilikke shyqqanyn bilemiz. Odan keıin kóp uzamaı Elbasy «EKSPO-2017» Halyqaralyq kórmesine daıyndyq jumysyn pysyqtaǵan jıynda Astana ákimine biraz syn aıtty. Oǵan qala irgesindegi Taldykól sý jınaǵysh orny men odan taraıtyn jaǵymsyz ıis sebep boldy. Prezıdent Á. Jaqsybekovke jaqyn ýaqytta bul másele sheshilmese, sol sasyq sýdyń basynan kıiz úı tigip beretinin de eskertti. Bul oqıǵa týraly eldegi birqatar aqparat quraldary jazdy. Tipti, prezıdenttiń jıeni Aısultan Nazarbaev ta áleýmettik jelide Elbasynyń syn-eskertpesin negizge alyp, Á. Jaqsybekov jumysyna kóńili tolmaıtynyn jazdy. Al, osyndaı dúıim jurt aldynda prezıdenttiń qatal synyna ushyraǵan sheneýnikti bılik ıerarhıasyndaǵy de-úre tórtinshi, de-fakto ekinshi orynǵa usynýdyń qandaı qısyny baryn túsiný qıyn, árıne. Biraq, prezıdentten urys estigen ákimniń bári iske alǵysyz bolyp qalady deýge de bolmaıdy.
Olaı deıtinimiz, 9 mamyr kúni Prezıdent Máskeýge arnaıy baryp, onda ótken Jeńis sherýin tamashalady. Janynda birqatar laýazymdy tulǵalarmen birge Astana ákimi de júrdi. Jaqsybekov prezıdentpen shetel saparyna erip júretindeı memlekettik hatshy, ıakı syrtqy ister mınıstri emes. Prezıdent ákimshiligine de qatysy joq. Bolmaǵanda Reseıdegi elshi de emes. Elbasynyń Máskeýge saparynda elordaǵa qatysty eshbir másele sóz bolmaǵanyn jáne bilemiz. Ádilbektiń Máskeýge ánsheıin erip barmaǵany anyq. Onyń sebepterine úńilmeı-aq, osy sapar arqyly Astana ákiminiń ázirge Taldykóldiń basyna kıiz úı tigý oıy joǵyn bilýge bolady.
Uzyn-yrǵaǵy bir aıdaı ýaqyt ishinde birneshe ret kezdesip, birge júrgen Elbasy men Astana ákimi 16 mamyr kúni taǵy júzdesti. Aqorda saıty bul kezdesýde de bas qalanyń áleýmettik-ekonomıkalyq damýy, ınvestısıa tartý, demografıa mmáseleleriniń sóz bolǵandyǵy týraly resmı aqparat qana taratty. Nursultan Nazarbaev qalany damytýǵa kapıtal salý tıimdi bolyp shyqqanyna, búginde onyń orny tolyp jatqanyna da nazar aýdarǵandyǵyn jazdy.
«Bul – qýantarlyq kórsetkishter, ol memlekettiń, birinshi kezekte qala ákimdiginiń syndarly jumysynyń nátıjesi bolyp sanalady. Osy jumysty jalǵastyrý kerek. Elorda barlyq baǵyt boıynsha úlgi kórsetýge tıis. «Aqyldy qalany», balama energetıkany damytý, jylýmen jabdyqtaý, kóshelerdi abattandyrý, avtoturaqtar salý baǵytynda kóp nárse jasalýda. Qala jaqsy damyp keledi jáne buǵan qajetti óz qarajaty da bar», – degen N. Nazarbaev Astana ákiminiń jumysyna joǵary baǵa berip.
Osy oraıda, oqyrmandar úshin Ádilbek Jaqsybekovtyń saıası, memlekettik qyzmet joly týraly da aqparat bere ketken artyq bolmas. Jaqsybekovtyń úlken saıasattaǵy jolyn onyń 1995 jyly Senat depýtaty bolyp saılanýynan bastaǵan jón bolar. Bir jyl óte ol Aqmola oblysy ákiminiń orynbasarlyǵyna taǵaıyndaldy. 1997-2003 jyldary Astananyń alǵashqy ákimi boldy. 2003-2004 jyldary Indýstrıa jáne saýda mınıstri qyzmetin atqarsa, 2004 jyldyń jeltoqsanynan 2008 jyldyń qańtaryna deıin Prezıdent ákimshiligin basqardy. Prezıdent N. Nazarbaevtyń partıadaǵy orynbasary, RF-daǵy tótenshe jáne ókiletti elshi, qorǵanys mınıstri, melmekettik hatshy laýazymdarynan da ótti. 2014 jyldyń qazanynda Astana ákimi bolyp qaıta taǵaıyndady. Qurylymdyq ógeristerge saı 2015 jyly maýsym men tamyz aralyǵynda «Astana EKSPO-2017» ulttyq kompanıasynyń basshylyǵyn ákimdikpen qatar alyp júrgeni jáne bar. Bir sózben aıtqanda, Ádilbek Jaqsybekov vıse-premer, parlament palatalarynyń tóraǵasy bolmady demeseńiz, atqarýshy bıliktegi birshama laýazymdardyń basyn shalǵan sheneýnik.
Demek, Taldykóldiń sasyq ısi Ádilbekke sor bop jabysty deýge negiz joq sıaqty. Prezıdent te keıingi kezdesýlerde odan «Ana ıisti qaıtetin boldyń?» dep suramaǵan sekildi. Qalaı bolǵanda da, bul jazylǵannyń bári sońǵy saıası oqıǵalarǵa, jelidegi jeldeı esken keı áńgimelerdi eskere otyryp jasalǵan boljam ǵana. Anyǵyn Elbasynyń Jarlyǵy jetkizedi.
Jomart Abdollauly
