Radıkaldy dinı aǵym jolyndaǵy adamnyń buqaralyq aqparat quraldarynda qyzmet isteýine tyıym salý kerek, - dep jazady juldizdar.kz.
Elbasymyzdyń salıqaly saıasatynyń arqasynda bizdiń elimiz dúnıe júzi memleketterine kóptegen etnos ókilderiniń beıbit ómir súrý mekeni retinde tanylǵan elderdiń biri. Alaıda dinı ekstremızm bizdiń elimizdi de aınalyp ótken joq. Oǵan dálel, bıylǵy qasıetti Ramazan aıy bastalar qarsańynda Aqtóbe qalasyndaǵy bolǵan oqıǵa jáne qandyqol qylmyskerlerdiń qolynan jazyqsyz jandardyń qaza tapqandyǵy barsha qazaqstandyqtardy dúr silkindirdi. Bul dinı aǵymnyń artynda mol qarjy men surqıa saıasat turǵany aqıqat. Elimizde dástúrli emes «saıasılanǵan ıslam» yqpalyna erýshilerdiń dinı ustanymdary bizdiń ultymyzdyń myń jyldan astam ýaqyttan beri ustanyp kele jatqan dástúrli dinimizge múldem qaıshy jáne kóp jaǵdaılarda agresıalyq sıpatta kórinedi.
Ókinishke oraı qasıetti dinimizdi kún kórýdiń kásibine, teketirestik pen óshpendiliktiń aılasyna aınaldyryp júrgen dástúrli emes dinı aǵymdar. Kúndelikti ómirde keıbir meshit aldarynda túri qazaq biraq qazaqqa múldem jat arabtanǵan beınesimen «jarnama» jasap turǵan teris aǵymdaǵy baýyrlarymyzdy, QMDB ımanynyń ýaǵyzyn qulaqqa ilmeı ashyqtan-ashyq narazylyq tanytyp júrgen qysqa balaq, jarasymsyz saqaldylardy osy kezge deıin baıqamaǵan syńaı tanytyp, quqyqtyq shekteýler arqyly jaýapqa tarta almaı kele jatyrmyz. Osy oraıda oı sanasy áli tolyq qalyptasyp bolmaǵan jastarymyzdy jat aǵymdaǵy dinı baǵyttarǵa kimder tartyp jatyr, kimder ýaǵyzdap júr? Bul barsha qoǵamdy oılandyratyn jáne jedel shara qoldanýdy talap etetin jaǵdaı bolsa kerek.
Dinı ekstremızmniń jáne jat aǵymdardyń elimizdiń qaı óńirinde bolmasyn taralýy negizinen dinı saýatsyzdyqtan bolyp jatyr. Jáne de qazirgi ýaqytta túrli ǵıbadathanalardaǵy sharalarǵa, meshitterdegi juma namazdaryna kámelettik jasqa jetpegen mektep, kolej oqýshylary men jastar kóptep qatysady. Jastarymyzdyń ımandylyqqa bet burǵandyqtary bálkim jaqsy da bolar. Ómirge degen kózqarasy qalyptasa qoımaǵan, onyń ústine áli de óz ortasyn taýyp úlgere almaǵan jas adamnyń eliktegish keletini jáne de ol jumyssyz júrgen bolsa, belgili bir toptyń qatarynada júrýge qulshynatyny bar. Sondaı jastarymyzdy dástúrli emes túrli dinı aǵymdar tez tanyp, olardy birden óz ortalaryna eptilikpen tarta bilýde. Sóıtken jastarymyzdyń endigi bar qamqorshysy da, aqylshysy da soqyr nanym-senimniń jeteginde júrgen, dinı fanatızmdi sanaǵa sińirýshi toptar bolyp otyr.
Ekinshiden, ǵalamtor keńistigindegi teris din aǵymyna jeteleıtin ınternet saıttary, ásirese «VKontakte» áleýmettik jelisi dinnen áli habary joq jastardyń dinı túsinigin teris qalyptastyryp, dástúrli kózqarastarǵa qarsy shyǵyp, ultymyzdy dinı senimderi boıynsha bóliske salýǵa umtylýda.
Úshinshiden, jastar arasyndaǵy jumyssyzdyq, olardyń áleýmettik máseleleriniń jergilikti jerde óz dárejesinde sheshilmeýi, olardyń bir bóligin sharasyzdyqtan dinı ekstremızmge alyp kelýde.
Bizdiń barymyz da, qadirleıtin qasıetimiz de elimizdiń táýelsizdigi bolsa, bizdiń dinı ustanymymyz da el birligi bolýy tıis. Olaı bolsa elimizde dástúrli emes jat aǵymdardy shekteıtin batyl saıası sheshim, quqyqtyq retteý, aqparattyq túsindirý men ǵylymı saraptaý, qoǵamdyq, dinı oı-salalarynda tujyrymdar tez arada jasalýy tıis. Mysaly, Ózbekstan, Tájikstan sıaqty baýyrlas elderdiń tájirıbesine úńilsek, olarda óz táýelsizdikterine qaýip tóndirgen dástúrli emes barlyq din aǵymdaryna áldeqashan zańdy túrde shekteý qoıǵan bolatyn.
Dinı ekstremızmge qarsy kúreste eń áýeli dinı saýattylyqty arttyrý mańyzdy qadam ekendigi daýsyz máseleniń biri. Osy oraıda dinı saýattylyqty jaqsartý orta mektepterdegi «Dintaný» kýrsyn oqytýdyń mańyzy men sapasyn arttyrýdan bastalyp, dinı ekstremızm týraly túsinik, onyń negizgi belgileri men qaýiptiligi týraly málimetter osy pán aıasynda keńinen qamtylýy kerek. Bizdiń jastarymyz jalpy dástúrli dinderdiń tarıhyn, ilimin, qundylyqtar júıesin tanyp bilýlerimen qatar, jalǵan dinderdiń belgilerin ajyrata alýlary da kerek. Bul olardyń radıkaldy toptardyń yqpaldarynda ketpeýlerine oń áser eter edi dep oılaımyz.
Sonymen qatar saýatty ımamdar daıarlaý, olardyń biliktiligin arttyrý arqyly ımamdardyń tek dinı emes, zaıyrly bilim úırenip, onyń sheshendigi, kelbeti, júris-turysy, kórkem minezdiligine barynsha mán berilse deımiz. Arnaıy qor qurý arqyly QMDB-ǵa qarasty meshitterde qyzmet jasaıtyn barlyq moldalar men ımamdarǵa aılyq jalaqylaryn tóleý júıesin retteýdi qolǵa alatyn kez de jetti dep sanaımyz.
Sondaı-aq, elimizdegi dástúrli dinimizge kóleńke túsiretin saıttardyń «VKontakte» áleýmettik jelileriniń jaýapkershiligin barynsha qataıtý, qajet bolǵan jaǵdaıda jaýyp tastaý tetikteri jasalýy qajet.
Elimizdiń qaýipsizdigine nusqan keltiretin radıkaldy dinı aǵymdaǵy kózqarasty myǵym ustanyp, ony nasıhattap júrgen azamattardyń memlekettik qurylymdar men orta, arnaýly, joǵary oqý oryndarynda, BAQ qyzmetterinde jumys isteýine tıym salý kerek dep esepteımin.
Murat Baqtıaruly,
Senat depýtaty
Derekkóz: juldizdar.kz
