Aqtóbedegi qandy qyrǵyn qansha jannyń ómirin qıyp, el ishinde ábiger týǵyzǵanyn qabyrǵamyz qaıysa otyryp qabyldadyq. Osy oqıǵa eldegi dinı ahýalǵa jańasha baǵa berip, qaýipsizdik máselesinde ózgeshe kózqaras qalyptastyrýǵa da negiz bolǵanyn eriksiz moıyndaımyz. San ǵasyrlyq tarıhynda daýsyz toleranttylyǵynan jańylmaǵan halqymyz jaýdyń alysta emes, jar astynda ekenin, dini bir, tili bir baýyrdyń bir kúnde-aq qas dushpanǵa aınalyp shyǵa keletinin túsindi.
Teraktiden soń el aýmaǵynda 40 kún merzimge lańkestik qaterdiń «Sary deńgeıi» jarıalandy. Arnaıy nusqaýlyq aıasynda el ishinde túsindirý jumystary júrgizilip, qaýipsizdikti qamtamasyz etýdiń qyr-syry pysyqtaldy. Polısıa men qarýly kúshter, basqa da memlekettik mekemeler kúsheıtilgen rejımde qyzmet atqarýda. El ishin ala taıdaı búldirýge múddeli toptardyń kim ekeni Elbasy aýzymen aıtylyp, qaýiptiń qaıdan keletini anyqtalǵandaı boldy. Prezıdent pármenimen arnaıy organdar tıisti sharalar qabyldap, kúmándi elementtermen kúresýde dep senemiz.
Tek batys óńirdi ǵana emes, barsha Qazaqstandy úreı qushaǵynda qaldyrǵan lańkestikke qatysy barlar óltirilip, tiri qalǵany biri qalmaı qolǵa túskenimen búginde el ishinde qorqynysh joq deı almaısyz. Kóp ishinde úreı áli saqtalyp otyr. «Aýzy kúıgen úrlep ishedi» degendeı, jurttyń júreginiń bulaısha shaılyǵýyna túsinistikpen qaraý kerek. Onyń ústine sońǵy bir aı kóleminde Aqtóbedegi teraktini aıyptaǵan, oǵan kináli dep tanylǵan salafızm aǵymynyń maqsattary týraly kóptegen aqparat tarady. Tanymal dintanýshylar, tarıhshy ǵalymdar bul aǵymnyń erte tarıhtaǵy kesir, kesapatyn, búgingi qoǵamdaǵy kertartpa qylyqtaryn áshkereleýde. Osynyń barlyǵyn estip, bilip otyryp, halyq qalaısha qoryqpaıdy? Óziniń salafıt ekenin ashyq aıtatyn, kóp jerde tipti maqtan tutatyn, túr-tulǵasy sýyq, júrisi sýyt, turmys-tirshiligi kúmándi azamattar ortamyzda órip júr. Olarmen arnaıy organdar tıisti jumystaryn istep jatqan da shyǵar, alaıda, saýda oryndarynan, qoǵamdyq kólikten kúnde kórip júrgen olardyń áldebir tárbıelik sıpattaǵy jumystarǵa tartylǵanyna kúmándanady da ekensiń.
Otyz kún Oraza da aıaqtaldy. Aılardyń sultany Ramazan elimizde beıbit ótti. Qudaıǵa shúkir, dinbuzarlar belsendilik kórsetpedi. Osy tynyshtyq aldaǵy ýaqytta da saqtalsa deımiz.
Kesheli beri aqparat quraldary «Irak astanasynda shııt meshitinde terakt bolyp, 100-den astam adam qaza tapty», «Saýd Arabıasynda, Mádına qalasynda jankeshti ózin jaryp jiberip, qos polıseıdi óltirdi» degen aqparattardy jarysa taratýda. Ol qantógisti uıymdastyrýshylar da aspannan túsken joq, ıslam dininiń atyn jamylǵan kertartpa aǵymdarǵa ergender ekeni sózsiz. Qasıetti Ramazan aıynda, musylmandardyń basty merekesi Oraza aıt qarsańynda osyndaı qanypezerlikke barǵandardan ne kútýge bolady? Olardyń jaqtaýshylary, ıdeıalastary bizdiń elde joq dep senimdi túrde aıta alamyz ba?
Qyryq kún merzimge belgilengen «sary deńgeıli» qaýipsizdik rejımi on shaqty kúnnen soń aıaqtalady. Alda memlekettik mereke jaqyn qaldy, soǵan saı jappaı merekelik sharalar, úlkendi-kishili konsertter josparlanýda. Ondaı sharalardyń barlyǵyna halyq jınalady, qalyń nópir bolady. Mundaı jıyndar aram pıǵyldylar úshin taptyrmas oryn. Ony álemniń ár elinde bolyp jatqan teraktilerden kórip júrmiz. Onyń ústine jaz aılarynda memlekettik mekemelerdegi negizgi qyzmetshiler, basshylyq quram eńbek demalysyna shyǵyp jatady. Belgili bir deńgeıde memlekettik uıymdar jumysyndaǵy júıeli baqylaý báseńsip, jınaqylyq azaıady. Bir aıǵa jýyq qoǵamnyń qatal synyna ushyraǵan álgi aǵymdaǵylardyń osy ýaqyt ishinde «baısaldysy» radıkaldanyp, radıkaly tisin qaırap otyrmaǵanyna kim kepil? «Sary deńgeıli» qaterdiń arty sary ýaıymǵa aınalyp ketpesin desek, qaýipsizdik máselesinde qyraǵylyqty joǵaltýǵa bolmaıdy.
Iahıa Júsip
