Shaǵan kóli 1965 jyly jasalǵan alǵashqy keńestik ónerkásiptik termoıadrolyq jarylys nátıjesinde Shaǵan ózeniniń aǵysynda Semeı polıgonynyń bir alańy - Balapan synaq alańynda paıda bolǵan. Keńes oqymystylary «beıbit atomdy» joıýǵa arnalǵan, sonyń ishinde, ásirese, erindi sý shoǵyrlanatyn sý qoımalary qataryn josparlaǵan.
Mundaı sý toǵandarynyń túbi jarylys nátıjesinde erıtin de, sý qoımasyna dál qajetti orynǵa aınalatyn edi. Oqymystylardyń esepteri bekerge shyǵyp, áli kúnge deıin Atom kóliniń sýy juqpaly ári ishýge jaramsyz. Qazirgi kezde Atom kóli - Semeı polıgonynyń negizgi týrısik obektileriniń biri bolyp tabylady.
