Qazaq ádebıetinde qalamynan talaı qıyl-ǵajaıypqa toly qyzyqty shyǵarmalar týyndaǵan birden bir fantas jazýshy Abdýlhamıt Marhabaev ekeni belgili. Jazýshynyń qalamgerlik qyry bir tóbe  bolsa, al  onyń  ustazdyǵy  óz aldynda  bir  álem! Bul  týraly onyń shákirti,  ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ, Baspasóz jáne elektrondy BAQ kafedrasynyń aǵa oqytýshysy Qudıarbek Aǵybaevtyń "Meniń kýratorym" essesinen oqı alasyzdar... 

Tirshilik  degen álemniń dittegen mejesine tisteı qatyp, taǵdyr talabymyzǵa bitken jolmen tyrmysa jyljyp, maqsat-muratqa umtylǵan sol bir jetpisinshi jyldardyń basyn oılaǵanda myń san joldardyń ishindegi jol anasy bolǵan – Qazaq Memlekettik Ýnıversıtetiniń jýrnalısıka fakúltetine kelip, stýdent bop qabyldanǵan  kúnderimizdi qashanda qımastyqpen eske alamyz. Bul -  balǵyn, balaýsa shaqtyń kókeıindegi jylt etken kúshikeı úmiti emes, qaıta bolashaq asqar bıik shyńdardy baǵyndyrýǵa bet alǵan órshil jastardyń bilim nárimen, izgilikpen qaýyshqan  kezi edi. Ózge kýrstardan ereksheligimiz saıdyń tasyndaı óńsheń bir-eki,  aldy on jyl óndiriste jumys istep, ne ásker qatarynan oralǵan jigitter edik. Oqýǵa túsken elý balanyń keýdesinde elý túrli arman alǵa jetelep, olardy bir arnaǵa toǵystyrǵan. Keshegi abıtýrıent bir-aq sátte stýdent atanyp, ýnıversıtettiń bilim aýdıtorıasynda ustazdarymyzben tanysý-kezdesý ótkizgenimiz kúni búgingideı kóz aldymyzda.  Bir kórgen adamǵa qabaǵynda sus pen erekshe jylylyq  qatar júretin Taýman aǵa Amandosov -  eresekter tobyna, al, qaı kezde de shákirtimen  til tabysyp, ázildese alatyn, baýyryna tartyp,  kerek kezinde senimine kirýge ázir turatyn Abdýlhamıt aǵa Marhabaev – bizdiń, ekinshi toptyń kýratory boldy. Sol kúni qyryq bir ul men toǵyz qyzdyń nazary ustazdarymyzǵa aýyp, profesorlar:  Qaıyrjan Bekhojınniń, Taýman Amandosovtyń, aǵa oqytýshy (qazirgi profesor) Ábilfaıyz Ydyrysov aǵaılarymyzdyń  aýzynan shyqqan árbir sózdi qalt jibermesten tyńdaǵan edik.

-Oqý - ınemen qudyq qazǵandaı, - degen, Abdýlhamıt aǵa bizderdi janarymen barlaı qarap. – Sender, erte zamanda Júsip degen paıǵambardyń Mysyrdyń ýáziri bolyp, ataǵy dúrildegenge deıin aýyr eńbek pen quldyqtyń qamytynan qabyrǵasy qaıysyp, qanshama  azap shekkenin bilesińder me? Mine, jýrnalıs sheberligi de osyndaı azapty eńbekpen, talmaı izdenispen, oqýmen keletinin esterińde saqtańdar!..

Bárimiz demimizdi ishimizge tartyp, eń úlkenimiz ári jańa ǵana saılanyp úlgergen starostamyz Bı-apanyń (Bıbigúl Mátenova) aýzyna qaraǵanbyz. Jıyn sońyna taman ustazdarymyz: «Taǵy da kimde saýal bar?» degende, keıingi qatarda otyrǵan, bizdiń kózimizge eleýsizdeý  bolyp kóringen, sol kezde aramyzdaǵy jas jaǵynan eń kishimiz Erbol Shaımerdenov ornynan kóterilip, suraq qoıǵan edi.

-Ýnıversıtetti bitirgen soń aspırantýraǵa qalaı túsýge bolady?- degen onyń saýalyna áli oqýǵa ilikken qýanyshymyzdyń aptyǵyn basyp úlgermegen bizder tańyrqaı qarasaq ta, kýratorymyz Abdýlhamıt Marhabaevtyń qatty rıza bolǵany bar. Buny aıtyp otyrǵanym, rasynda da,  qazirgi bilim qýǵan jastarǵa bul da ónege bolarlyq tálim edi. Sol Erbol dosymyz ustaz senimin aqtap,  keıin   buqaralyq aqparat salasynyń qanshama  laýazymdy qyzmetterin atqardy. Elbasymyz N. Nazarbaevtyń alǵashqy baspasóz hatshysy boldy.

         Bıyl bir kezderi qazaqtyń mańdaıyna jaratylǵan jalǵyz ýnıversıtetpen taǵdyrlarymyzdyń baılanysqanyna qyryq jyl tolypty. Ózimiz ushyp shyqqan bilim ordasynda torqaly toıda taǵy da bas qostyq. Osy arnaıy dataǵa arnap, bizdiń kýrs «Ómirdastan» estelikter jınaǵyn shyǵardy. Osy kitaptaǵy óziniń kýrator-ustazynan ıntervú alǵan, búginde belgili jazýshy, halyqaralyq «Alash» syılyǵynyń ıegeri Qýanysh Jıenbaevtyń myna sózi barlyq shákirtteriniń de Hamań ustazymyzǵa degen júrekten aıtylar tilegin, yqylaspen kórsetiler qurmetin bildirse kerek. «Hama!  Nege ekenin kim bilsin, sizge áli kúnge deıin erkelegimiz kelip turady, áli kúnge deıin sizben syr bóliskimiz kelip turady. Siz qat-qabat sharýany alǵa tartyp, ýaqytyńyzdyń tapshylyǵyn talaı márte eske salsańyz da, biz báribir ony tabanda umytyp ketemiz de, arsalańdap aldyńyzǵa barǵansha asyǵamyz» - dep, aǵynan jarylǵan ol.

         «Jazǵan kitabynyń tırajynan shákirtteriniń sany kóp (qalamdas dosynyń sózinen)» Hamań aǵa Marhabaev týraly onyń bir áriptesi: «Kaz GÝ – onyń Qurany» dep mereıtoılyq maqalasyna taqyryp ta qoıypty. Syrt kózge tym aıǵaılap turǵandaı kórinetin  osy taqyryp ustazymyzdyń ómirlik ustanymy men eńbek jolyna saı dál taýyp  qoıylǵandaı. Rasynda da, óziniń sanaly ómirinde ýnıversıtetti bitirgen boıda-aq elimizdegi jalǵyz respýblıkalyq ǵylymı-kópshilik jýrnalda bólim meńgerýshisi, keıin QazMÝ-ge oqytýshy bolyp qaıta oralyp, fantasıka janrynan kandıdattyq dısertasıa qorǵap, dosent ataǵyn alǵasyn, álgi jýrnalǵa Bas redaktorǵa taǵaıyndalǵan birshama jyldary bolmasa, Hamań qalǵanyn atalmysh shańyraq astynda ótkizip keledi eken. Eń bastysy – óz qolynan órbigen «ul-qyzdary» - shákirt qalamgerleriniń qoly jetken kez-kelgen tabysyna qýana bildi. F. Nıssheniń: «Ómir boıy shákirt bolyp qalý – ustazǵa tartqan syı emes» degen danalyq sózi bar ǵoı. Sol aıtqandaı, Hamań aǵaıymyz da bizdiń árqaısymyzdyń qoǵamda óz ornymyzdyń bolǵanyn, jeke tulǵa bolyp qalyptasqanymyzdy qalady. «Shyndap kelgende, tvorchestvoda «shákirt» uǵymy bolmaýy kerek, shyǵarmashy adam qashanda – ózine-ózi ustaz» dep úıretti.

«Ólgenniń artynan ólmek joq». Qazaqtyń álimsaqtan  kele jatqan bul sóziniń astarynda biz bile bermeıtin qandaı qupıa bar. Sirá, ólimge  betpe-bet shyǵyp teketiresken, óziniń optımısik kózǵarasymen taǵdyrǵa qarsy qasqaıyp tura bilgen, azat oıly, kóshpendi erkin ómir súrgen ata-babalarymyzdyń  aýzynan ǵana aıtylǵan sóz ǵoı bul. Óziniń eń súıikti shákirtteriniń biri Erbol Shaımerdenov qaza bolǵan kezde A. Marhabaev aǵamyz  qatty qaıǵyrdy,   sodan  osy maqalǵa «ólimdi  muqaltýdyń birden-bir joly...» dep anyqtama beripti. Sóıtedi de, ózi aıtqandaı, «bu jalǵanda qur bosqa ómir súrmegen»  ustaz júregi marqum bolyp ketken shákirt rýhymen tildesedi. Ońasha sátte  óziniń aǵalyq-ustazdyq   oıyn bólisip,  oǵan jan syryn shertedi. «Álgi, aıtpasa da, seni men men úshin, jalpy «qyryq jyldyqtardyń» bári úshin de «tarıhı bas qosý»  sanalýy tıis dataǵa týralap shyǵarǵan «Ómirdastan», - dep jazady ol. - Qazaq memlekettik ýnıversıtetiniń jýrnalısıka fakúltetinde 1971-1976 jyldary oqyǵan kýrs túlekteriniń ómir joldary haqynda ózderi shertken júrekjardy syrlary klasıkalyq estelikterin qaıta qaıyra túgeldeı oqyp shyqqanda kózim jetken aqıqatym: barlyǵyń da talaı, talandaryńa saı taǵdyrlaryńdy taba bilipsińder! Oǵan meniń de, mysqaldaı bolǵanmen, áserim tıgeni bar sekildi. Demek, kýrator Marhabaev ta bu jalǵanda qur bosqa ómir súrmegen-aý!.. Meniń pedagog retinde túıindeýim: óz qolynan órgen shákirtiniń keıingi taǵdyry da (ásirese tvorchestvolyq taǵdyry) belgili dárejede ustazynyń moınynda bolýy kerek. Ol mindetten men bas tartpaımyn».

Belgili pýblısıs-jýrnalıst Nurtóre Júsip te 1971-1976 jyldary KazMÝ-diń jýrnalısıka fakúltetin bitirgen aǵalary týraly bir maqalasynda «shetinen «sen tur men ataıyn» deıtin myqtylar edi» dep  lebiz bildiripti.  Erjuman Symaıyl, Serik Baıhonov, Maǵaýıa Sembaı, Qýanysh Jıenbaı,  Erbol Shaımerdenov,  Mańdaıly Qosymbaeva, Súleımen Mámet, Saǵıdolla Kóshimbaev... Qarap otyrsaq, elý qyz ben jigittiń barlyǵy da ózderiniń sanaly ómirin súıip qalaǵan mamandyqtarymen baılanystyryp, qazaq jýrnalısıkasyna bir kisideı laıyqty eńbek sińirdi. Al olardyń eń aldymen, adam degen ardaqty atty bıik ustaýynda  ardaqty ustaz, ulaǵatty ǵalym, qarymdy qalamger Abdýlhamıt aǵa Marhabaevtyń – bizdiń kýratorymyzdyń qosqan eńbegi zor ekenin aıqaılap aıtqymyz keledi.

     Qudıarbek AǴYBAEV,

 ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ,

Baspasóz jáne elektrondy BAQ kafedrasynyń aǵa oqytýshysy