Keshe, tamyzdyń 5-i kúni Almaty qalasy Tán Shan qonaqúıinde «Qazaqtildi aqparat keńistigi: búgini men bolashaǵy» atty trenıń ótti. Saıasattanýshy Aıdos Sarym dáriskerlik etken trenıńke jýrnalıser men qazaq tildi saıt redaktorlary, PR-qyzmet mamandary qatysty. «Samuryq-Qazyna» ulttyq ál-aýqat qory» AQ uıytqy bolǵan trenıńtiń basty maqsaty qazaq tilindegi aqparat quraldaryndaǵy jarnama aınalymynyń úlesin arttyrý.
Shara aıasynda qatysýshylar Qazaqstandaǵy BAQ-tyń taralýymen olardy tutynýshylar týraly bir qatar naqty derekterge qanyqty. Atap aıtsaq, sońǵy statısıka boıynsha qazaqstandaǵy qazaqtar sany 11 mıllıon 300 myńǵa jaqyndaǵan. Solaı bola tura qazaq tildi BAQ-qa degen suranys artpaı keledi. El aýmaǵyndaǵy qazaqtardyń qonystaný úlesi tómendegideı:
Budan soltústik oblystardaǵy qazaqy jurttyń az bolýy aqparattyq soǵys júrip otyrǵan búgingi tańda qaýipti úrdis ekenin ańǵarýǵa bolady. Qazirgi Ýkraına aqparat quraldary Reseıden kelip jatqan aqparattyq tasqynǵa tótep berip otyr, bizdiń de BAQ salasyndaǵy kúshimiz nyǵaıa túsýi kerek.
Pikir, tájirıbe almasý formatynda ótken sharada qazaqtildi dástúrli BAQ pen qazaqtildi jańa medıadaǵy jarnama naryǵy jáne Qazaqstandaǵy ǵalamtor qoldanýshylary tap bolyp otyrǵan máseleler jaıly sóz qozǵaldy. Qazaq aýdıtorıasy men qazaqsha kontent jasaýshy saıttardyń bir-birimen ara qatynasy jáne ınternet jobalardy qarjylandyrý isi de nazardan tys qalǵan joq.
"Memlekettiń baspasózdi damytýǵa bólip otyrǵan qarjysy Jalpy İshki Ónimniń 3,9%-yn ustap otyr. Bul degenińiz bilim salasyna bóletin qarjymen teń" deıdi Aıdos Sarym. Onyń sózi boıynsha Qazaqstanda 100 adamǵa 160 uıaly telefon, 24 noýtbýkten keledi. Osy turǵydan alyp qaraǵanda ǵalamtordyń bolashaǵy bizde óte zor. Qazaqstanda 16 men 74 jastyń aralyǵyndaǵy adamdardyń ǵalamtor qoldanatyndary 60%, 6-74 jas aralyǵynda 62%-dy kórsetip tur. Al, jalpy kórsetkish boıynsha qazaqstandyqtardyń 67%-y ǵalamtordy paıdalanady.
Trenıńte keltirilgen derek boıynsha qazaqstandyq jarnama aınalymynda 1 mıllıard dollar júredi. Al statısıka agenttigi 262 mıllıon dollardyń esebin shyǵarǵan. Budan jarnama naryǵynyń ózinde de qara naryq qalyptasqanyn ańǵarý qıyn emes. Alaıda osynshama qarajattyń qaı tildegi, qaı saladaǵy BAQ-qa jumsalyp jatqany týraly naqty derek joq. Bir anyǵy qazaq tildi basylym betteri men aqparat quraldarynda, atap aıtsaq "Qazaq radıosy", "Shalqar radıosy" syndy el aýmaǵynda taralymy eń joǵary radıolarda, memlekettik taralymy 50 myńnan asatyn gazet-jýrnal betterinde jarnama joqtyń qasy. Jarnamalyq tabystar qazaq tildi BAQ-tyń qaltasyna túsetin bolsa qazaq baspasózi kúsheıe túsetini anyq, árıne bul keıbireýler úshin qajetsiz dúnıe. Qazaqstandaǵy jarnamanyń naryǵyn ustaýshy mańyzdy top eń iri elý kompanıa. Tutynýshylarynyń kóbi qazaq bola tura jarnamanyń orys tilinde taralýy aqylǵa sıymsyz dúnıe. Trenıńke qatysýshylar «qazaq tildi BAQ el aýmaǵynda jarnamaǵa muqtaj barsha óndiristik oryndardy qazaq tilinde jarnama berýge “májbúrlegeni” jón»,- dep toqaılasyp, tek orys tilinde jarnama berýshi kompanıalarǵa baıkot jarıalaý máselesi de sóz boldy. Sondaı-aq aqparattyq keńistikte de birliktiń qajet ekeni basa aıtyldy. Jıyn sońynda sharaǵa qatysýshylar estelik sýretke túsip, kezekti trenıńte bas qosýǵa ýaǵdalasyp tarasty.
Nurǵalı Nurtaı
“Qamshy”silteıdi
