Aınanyń aldyna turyp ózińizden shynaıy túrde, esh jasyrynsyz «Qanshalyqty sypaıymyn?» dep surap kórińizshi.  Aınanyń aldynda bolmasa da, ishteı ózińizden nemese jaqyndaryńyzdan surap kórińiz. Onyń keregi ne deseńiz, túsindireıin:

Biz ózimizdi mádenıetti halyqpyz dep moıyndaǵanbyz. Damyǵan 30 eldiń qataryna kirýge de az qaldy deımiz. Halyqaralyq dárejedegi is-sharalar ótkizdik.  Qysqasha aıtqanda,  damyp jatyrmyz, tanylyp jatyrmyz.

Alaıda, «sypaıylyq» uǵymyna áli de erte sıaqty. Eýropadan kóp nárse úlgi etemiz, alaıda mádenıetin emes.

Qaı jerge barmańyz barlyǵy da ashýly, júıkesi syr bergen adamdarǵa toly bolyp júredi. Kóshede, kitaphanada, avtobýsta. Agressıvti, qabaǵy qatýly, ursýǵa daıyn turatyn adamdardy jıi kezdestiretinimiz sonshalyq, sypaıy adamdy kórgende tańdanysymyzdy jasyra almaı qalyp jatamyz. Adamdardyń agressıvti bolýynyń negizgi sebepteri mynada:

-BAQ-tyń beretin aqparattarynyń 80%-y pesımısik reńkte: qylmys, zorlyq jáne t.b;

-Memleket tarapynan halyqqa jasalatyn jaǵdaılardyń sapasyzdyǵy;

-Qyzmettegi jumysshylarda motıvasıa joqtyǵy, ómirdiń qara-sur qalypta ótýi, ıaǵnı ózgeris joq.

Qysqasha aıtqanda, bizdiń halyqqa sypaıy bolýǵa «ýaqyt joq», qalaý da joq. Sypaıy bolǵyń keledi, kez-kelgen adamdy jeke tulǵa, QR-nyń azamaty retinde moıyndap, syılaǵyń, qurmettegiń keledi. Alaıda, keıde osynyń bári beker sekildi kórinedi....

 Sizdiń de basyńyzdan ótken shyǵar...

Osydan eki aı buryn uıaly telefonymdy urlatyp aldym. Urlatqanda, ony meniń kózimshe tartyp alyp ketti degen durysyraq bolar. Aryz jazýǵa Almaly aýdanynynyń İİB-na (İshki ister basqarmasy) bardym. Sondaǵy kezekshilikte otyrǵan aǵaıdyń maǵan ne degeni áli esimde.

 Kóńil bólmeıdi tipti, ne isterimdi kimge bararymdy bilmeı eseńgirep turǵan meni kórip tur, ádeıi qaramaı tur.

Aqyry shydamadym:

-Aǵaı, kómektesińizshi! Telefonym joǵaldy. Qaıda baram? Aryz jazaıyn dep edim –dedim

Beti búlk etken joq.

-Kúnine 100 telefon joǵalady. «Onyń bireýi de tabylyp jatqan joq» -demesi bar ma? Kózim baqyraıdy da qaldy. Aqyry «504-kabınet» dep baspaldaq jaqty nusqady.

Kóterilip, barsam taǵy 3-4 qyz kezekte tur. Bári uıaly telefoyn urlatqan. Jalǵyz emes ekenmin ǵoı dep oılap, osy oıdan demeý izdep qoıamyn. Aryzdy 3 saǵat otyryp jazdyq. Jumys istegisi kelmeıtin tergeýshilerimiz kezekte turǵan bizdi  bireýi ekinshisine jiberip, qabyldaǵysy kelmeıdi.

Kúnine joǵalyp jatqan 100 telefonnyń bireýi de tabylyp jatqan joq qoı, meniki de tabylǵan joq. Urlaǵan adam telefonymnyń aman-esen ekenin bildirtti, biraq. Elektrondy poshtamdy, áleýmettik jeli paraqshalarymdy buǵattap tastaǵan boldy.

Mundaı urlyqty kúndelikti ómirde jıi kezdestirýge bolady. Buǵan toqtaý da joq sekildi. Onyń sebebiniń biri – mundaı qylmystardy İshki ister bólimi, quqyq qorǵaý organdarynyń ashýǵa qulyqsyzdyǵy, qalaýsyzdyǵy. Olardyń ury uıymdary men toptarmen baılanysta bolady degen pikir de negizsiz emes.

Aldap arbaýǵa, múmkindik bolsa urlap, urýǵa daıyn turatyn adamdarǵa kúlip, tipti jymıyp qaraýǵa da qulyqsyz bolasyń, kóziń ashylǵanda. Sypaıylyq jaqsy, izgi qasıet. Bul qasıetten aıyrylyp qalǵan joqpyn. Tek, adamdarǵa degen senimdi joǵalttym.

Nazerke Musa