Erman Ybyraıymov: Kókjaldan biz... Buǵalyqqa kónbedik

/uploads/thumbnail/20170709214822958_small.jpg

 Ermanhan Ybyraıym – 1964 jyly 23 qarashada Shyńjaǵdaǵy Barkól aýdanynyń Úsh qýarsha aýylynda dúnıege kelgen. 1983 jyly Saryshoqy 2 orta mektebin úzdik bitirip, JOO-na attanady. 1988 jyly Shyńjań ýnıversıteti Hımıa fakúltetinen hımıa mamandyǵyn úzdik aıaqtaıdy.

Oqýdy bitirgen soń Shyńjań Bıńtýan ulttyq pedagogıka mektebinde oqytýshy, Odaq komıtetiniń sekretary, kafedra bastyǵy, Kitaphana jetekshisi, Hımıa bólimi jetekshisi sıaqty qyzmetter atqarady. 1995-1996 jyldary Bejińde ortalyq Ulttar ýnıversıtetinde bilim tolyqtyrǵan.

2006 jyly  Erman Ybyraıymov ózi qatarly azamattarmen tize qosyp «Úrimji «Arlan» eksport-ımport JSHS» qurady. Ári, dırektordyń orynbasary qyzmetin atqarady. 2008 jyly 20 jylǵa jýyq atqarǵan aǵartýshylyq qyzmetten ketip, Birjola Atajurtqa qonys aýdarǵan. Sondaı-aq, kompanıanyń Qazaqstandaǵy resmı ókili bolady. Qazir Qazaqstanda «Almaty qala bezendirý AQ» orynbasar dırektory bolyp qyzmet atqarady.

 Ermanhan Ybyraıymnyń aǵartýshylyq qyzmeti óz aldyna, ol óz ortasyna iskerligimen ǵana emes aqyndyǵymen de tanylǵan. Onyń 1996 jyly «Qumyl alqaby» jýrnalynda «Qońyr el» atty óleńimen birqatar shyǵarmalary «Erman Ybyraıymov» búrkenshik esimimen jarıalanady. Sondaı-aq, Shyńjań qazaqtary arasyndaǵy úlken ádebı mádenı basylymdar «Shuǵyla», «İle jastary», «Tarbaǵataı» qatarly jýrnaldarda júzden astam óleńi jaryq kórgen. «Qumyl alqabyndaǵy» «Alańdaý» atty áńgimesi memlekettik birinshi dárejeli syılyq ıelengen. «Atajurt», «Qońyr qasqa», «Qasenniń qamaly» atty áńgimeleri kóptiń súıip oqyǵan shyǵarmalaryna aınalǵan. Sonymen qatar «Ǵylym-tehnıka gazeti», «Kókjıek» qatarly jýrnaldarda aýdarmalary basylym kórgen. «Dárigerlik bilim» jýrnalynda «YS tıý», «Synaptyń qoldanylýy» eńbekteri shyqty. «Joǵary oqý oryndary» ǵylymı jýrnalynda bolsa «Aýadaǵy kúkirt qos totyǵy», «Jer sharyndaǵy sý», «XXI ǵasyrdaǵy energıa» qatarly onnan astam ǵylymı eńbekteri basylyp shyqty.

Erman Ybyraıymov atymen ádebıet álemine tanylǵan aqyn qazir jyr jınaǵyn baspaǵa daıyndap otyr. Atajurtqa taban tiregeli Ermenqan Ybyraıymuly ylǵı eldik, ulttyq mańyzy bar ádebı-mádenı sharalarǵa, qazaq tildi BAQ quraldaryna demeýshilik jasap keledi.

«Qamshy» portaly aqyn-isker  Erman Ybyraıymovtyń birqatar júrekjardy óleńderin oqyrman nazaryna usynady.

Kósh

 

Jer aýdaryp ketpeıtinbiz tym alys,

Tórt maýsymda kóship - qonǵan qýanysh.

Bardy kıip, taıanyp ap baqandy,

Kóshe júrip sán - saltanat quramyz.


Jańa qonys jetemiz dep baý - baqqa,

Maqsatty jer qaraıtynbyz taý jaqqa.

Sýsyn alyp shyǵatyn-dy eriý el,

Kóshken elden "túıe muryndyq" almaqqa.


Jaqsylyqqa kóshtiń talaı jaırańdap,

Aıqasqanda jol men qonys saırandap.

Úrkip kóshtik qaıǵy jutyp, qan keship,

Kezderinde basymyzdan taıǵan baq.


Mursha bolmaı damyldaýǵa, qonýǵa,

Aýyzdyqpen at sý ishken shaǵynda.

Bosandyrdyq áıelderdi tolǵatqan,

Attyń jaly, nar, túıeniń qomynda.


Kókjaldan biz,

Buǵalyqqa kónbedik,

Elge ańsap egemendik, shóldedik.

Týǵan jerdiń ala júrip topyraǵyn,

Ólimizge shym - shym qosyp jerledik.


Artymyz jaý, aldymyzda beımalim,

Bile almadyq baq pa, sor ma, kim baryn.

Oty óshti shańyraqtyń qanshama,

Ańsap kóship tynyshtyqty, el qamyn.


Kóshtik solaı,

Kóshke ejelden senemiz,

Kóshke beıim jaralǵan - aý denemiz.

Ne alamyz jas otannan,- dep kelmeı,

Ne beremiz ,- dep kóship te kelemiz.

Talaı kóshti tiri bolsaq kóremiz.

 

2016.07


Atameken

 

Aınaldym qasıetińnen Atameken,

Baspaǵan bir saıyń joq maǵan bóten.

Kelgende men ózińe ketedi ekem,

Taý bolyp kók aspandy tirep tóbem.


Minip ap qoıtoryǵa qyrǵa bardym,

Bári ystyq jota-jonyń,jylǵa-aǵyn...

Jaınaǵan jastyǵymnyń janaryndaı,

Qaınaıdy qara móldir tunbalaryń.


Óz elim,meniń jerim,meniń taýym,

Qorshansyz,shetsiz-sheksiz baqsha-baýym.

Keledi qushaǵyńa sińip ketkim,

Jaýatyn kóktemdegi bolyp jaýyn.


Elitip saǵynyshpen salǵan ánim,

Kóterip qaraǵandaı qyr qabaǵyn,

Júretin túıeli kósh joldaryńdy,

Túse qap alaqanmen sıpaladym.


Arshaly aq bórikti qyzyl bıik,

Qynaly tastaryńdy aldym súıip.

Mólt etken janarymnan jasty súrtken,

Shytyma topyraǵyńdy aldym túıip.

“Qosh” dedim,tize búgip,basymdy ıip.

                                                                                    2014.07


Baqyt degen

 

Eske alsam ókinetin kópke men,

Kúrsindirip kóńilimnen ketpegen,

Baqytsyzbyn, - der edim men egerde,

Baqyt degen - arman bolsa jetpegen.


Baqyttymyn.

Baqytsyz bop alamyn.

Baqytymdy sezine almaı qalamyn.

Ótip ketken kúnderimnen ár daıym,

Bir eleýsiz baqyt izdep tabamyn.


Sol - baqytty men ózimshe túsinem.

Ár belgisin kórem ár bir kisiden.

Sezine almaı baqyt izdep júremin,

Basymdaǵy baqytymnyń kúshimen.


Baqytty bop júrip múmkin tonaldym.

Baqyt pa? - dep, sorǵa qaraı jol aldym.

Moıynyma asylǵan da shyǵar - aý,

Balkim, ony sezinbegen bolarmyn.


Múmkin, boldy tabanymnyń astynda,

Elemedim,

Kete berdim bastymda.

Esigimdi kelip qaqqan shaǵynda,

Kim biledi,

Ashpadym ba, ashtym ba?


Bas aınalar baılyq berse sorlatyp,

Bireýlerge ómirdegi zor baqyt.

Ár kimderge baqyt degen ár qalaı,

Neni baqyt sezine alsań sol baqyt.


Baqyt, - dese, shette shalqyp júrgenin,

Baılyq úshin baryn salyp kimde - kim.

Eń baqytty, - der edim men, baqytyn,

Tárik etip otanyna kelgenin.


Keler kúnnen bir baqytty izdeımiz,

İzdeımiz kep,

Bir kúderdi úzbeımiz.

Sol tustary bir baqyttyń shynynda,

Basymyzda turǵandyǵyn sezbeımiz.


Baqyt úlken bolǵan emes shynynda,

Baqyt az, - dep byraqta sen sýynba.

Qansha baqyt ketkendigin sezesiń,

Ótkennen soń ótip ketken jylyńda.


Rolymen ómir degen kemeniń,

Januıammen jaǵalasyp kelemin.

nege eken?

nege eken, oı, taýba?

Baqyttymyn,

Baqyttymyn demedim.

2013.01


    Qamshy

 

Qazaǵymnyń ózen,kólin,taýlaryn...

Bilesiń be qalaı qorǵap qalǵanyn?

Bes ǵasyrdyń aldyndaǵy babalar,

Qamshymen-aq jamsatypty jaýlaryn.


“Alty taspa shylǵı qaıys buzaý tis,

Kim bolsań da byljyramaı attan tús”.

Depti babam qamshy bilep qasyna,

Aıbatyna aıbar qosyp,kúshke kúsh.


Qaldy talaı babalardan mol mura,

Biregeıi qamshy menen dombyra.

Qamshy ustaǵan atty qazaq kelgende,

Jaý taıypty myltyq alǵan qolyna.


Qaı-qashan da qamshy jerde bolmaıdy,

Ynjyq bolsań,jasyq bolsań qorlaıdy.

Tábıǵaty,bolmysy sol qamshynyń,

Ne tóbeńde,ne qolyńda oınaıdy.


Qolǵa alsam kúsh-qaıratym tasyǵan,

Myltyq emes,men,qamshyǵa bas uram.

Saıtan qoryqqan saryala jez qamshylar,

Ketpes bolsyn keregeńniń basynan.

                                                                                           2012.10


Momyn eldiń jigitteri

 

Qoıdan qońyr

Momyn elim-jurtym-aı!

Adaldyǵyń irimshigiń,qurtyńdaı.

Aýzyńdy ashsań kórinedi kómeıiń,

İshiń aıan ańqyldaǵan syrtyńdaı.


Bir sózi joq kóńilimdi baıytqan,

Banketi joq majyrasyz qaıytqan.

Uldaryńnyń tosytynan sharshadym,

Tamtyǵy joq qatyn ósek aıytqan.


Er eline kóńil qoıar,basqaǵa,

Arman bop pa baspanadan,baspana?

Temir minip,ishkenine máz bolǵan,

Erkekke tán maqtanysh  pa?

Masqara!


Qoı minezge qońyraýly serke biz,

Zaman mánin tereń bilmeı-keltemiz.

Bir rýhanı azyq kerek halqyma,

Mal-múlikpen kóterilmes eńsemiz.


Asyldardyń synyqtary biz edik,

Qara basty ǵana nege túzedik?

Tulparlardan qalǵan bir-bir tuıaqtar,

Shappaı jatyp tasyrqadyq,júdedik.


Qoıdan qońyr

Momyn elim-jurtym-aı!

Qoıǵan joqsyń balpanaqtaı ul týmaı,

Erekke jat sózder menen qylyqqa,

Ashıdy da turady ishim bir ýdaı.


Qoıdan qońyr

Momyn elim-jurtym-aı!

                                                    2014.08


Muhammedtiń túıesi

 

Qaınaǵan qaıshylyqtyń qazanyna,

Shydaǵan san joryqtyń azabyna.

Bolypty Muhammedtiń bir túıesi,

Gúl bitken basqan ár bir qadamyna.


Dám - tuzdyń aıaqtalyp buıyrǵany,

Jatqanda shyqpaq bolyp shybyn jany,

Túıesine Muhammed paıǵanpardyń,

Tatyra almaı qoıypty túıir dándi.


Qaramaı qara túnniń japqanyna,

Qaramaı kúnniń shyǵyp, batqanyna,

Mólt - mólt etip janýar jaýtańdapty,

Paıǵanpar tósek tartyp jatqanynda.


Moıynyn ot pen sýǵa bura almapty.

Jamaǵat aýyrý - saýyn uǵa almapty.

Kóz jumǵanda ıesi qulap túsip,

Sol jatqannan máńgilik tura almapty.


Úmbetine...

Áýeli, túıesine,

Qandaı sheksiz meıiri,

Bilesiń be?

Kórgendeımin teńdessiz mahabbatyn,

Túıe ekesh túıeniń ıesine.


Túgemese ǵumyryń,

Bolmas tamam,

Tereńine boılaýǵa jetse shamań.

Mahabbattyń teńdessiz kúsh - qýatyn,

"Mahabbattyń kózi joq " degen babam.


Jaqsy kórip súıgenge,

Qımaǵanǵa,

Mahabbatym mazdamaı tura alama.

Qaldy ómirdi qolyna salar edim,

Mahabbattyń tereńin sılaǵanǵa!

 

2016.10

 


Tór jaılaýdyń maraly

 

Tór jaılaýdyń sekildi aq Maraly,

Kórgen jan dıdaryńdy mastanady.

Qaraǵym qaısy aýyldyń balasy ediń,

Jan-júregim jyp-jyly bop barady.


Qyzyndaı tekti aýyldyń,buryńǵynyń,

Boıdy alǵan tátti ándeı gúlim úniń.

Bir qulash jaryp  órgen tınaqtaıyn,

Aınaldym sholpysynan burymyńnyń.


Qos etek aq jibekten kóılegińnen,

Qynaǵan qynaı beldi beldigińmen,

Jarqyrap marjan tisiń kúndeı kúlgen,

Qıǵash qas,oımaq erin,qyr muryn beń.


Qaqtaǵan aq kúmisten aı syrǵańnan,

Úzilip túserdeıin jarqyldaǵan,

Almazdap,gaýhalaǵan,altyndaǵan,

Sezildi syrǵalardan artyq maǵan.


Aq quba,aı dıdarly,suńǵaq boıyń,

Sanamdy sanǵa bólip tynbady oıym.

Jaılaýdyń bala kıik-aq maraly,

Túnde tús,kúndiz esten shyqpaı qoıdyń.

                                                                                   1987.06

Qatysty Maqalalar