Keıbir derekterge qaraǵanda elimizdegi salafızm aǵymyndaǵy adamdardyń sany 10 myńǵa deıin barady. Al shetelderge ketip, qolyna qarý alǵandardyń jartysy ólgen. Ketkenderdiń sany týraly da resmı málimet joq. Tek, jartysy áıelderi men bala-shaǵasy degen áńgime ǵana bar.
Din isteri jáne azamattyq qoǵam mınıstri Nurlan Ermekbaevtyń Astana telearnasynyń tilshisi Gúlbaram Meńdeevaǵa bergen suhbatyn Qamshy.kz oqyrman nazaryna usynady.(10 mınýt 40 sekýndynan 16 mınýt 40 sekýndyna deıin)
Tilshi: Nurlan Baıuzaquly, jaqynda prezıdenttiń qabyldaýynda boldyńyz. Sol kezde memleket basshysy ekstremızm men terorızmge toıtarys berý úshin birqatar zańǵa ózgeris engizýdi tapsyrdy. Qandaı qujatqa, qandaı túzetýler enedi?
Mınıstr: Memleket basshysy din salasynda oryn alyp otyrǵan máselelerdi sheshýdiń pármendi jolyn tabýdy tapsyrdy. Zańnamalyq ózgeristerge keler bolsaq, eń aldymen memlekettiń din salasyna kózqarasynyń júıesin qalyptastyrý kerek dep esepteımiz.
Osyǵan baılanysty eń aldymen mınıstrlik sol memlekettik din salasyndaǵy saıasattyń tujyrymdamasyn ázirledi. Bul tujyrymdama kóptegen sarapshylar men dintanýshylardyń oı-pikirlerin, usynystaryn eskerip, keń talqylaýdan ótti. Qazir tujyrymdama daıyn, jaqyn arada úkimettiń talqylaýynan ótip, bekitiletin bolady dep úmittenemiz.
Tilshi: Elde dástúrli emes dinı aǵymdardyń taralýy birqatar problemalardy týdyrǵany belgili. Olardyń qaýiptiligi nede?
Mınıstr: Qazirgi tańda biz destrýktıvti aǵym dep kez kelgen radıkaldy fanatızmge negizdelgen, Qazaqstanǵa jat jat dinı aǵymdardy aıtyp otyrmyz. Biraq olardyń ishinde qazirgi tańda eń ózekti – ol salafızm degen radıkaldy aǵym.
Destrýktıvti dinı aǵym, mysal úshin salafızm bolsyn, olar qatelik dinı túsinikterdi bizdiń tarıhı dástúrlerimizden, mádenıetimizden, bizdiń halqymyzdyń kóp etnosty, konfesıalyq sıpatynan joǵary qoıady.
Olar tek sharıǵatqa, baıaǵy ejelgi dinı talaptarǵa negizdelgen memlekettiń qurylysyn durys júıe dep esepteıdi. Mundaı shetin ıdeıalar san ǵasyrlyq tarıhymyzǵa, san ǵasyrlyq mádenıetimizge qaıshy keletini sózsiz.
Shetelderden belgili bir sheıhtardan sıgnal kelse, ol kez kelgen ýaqytta qolǵa qarý alyp, óz jerlesterine, úkimetke, memleketke qarsy shyǵa alady. Sondyqtan olarǵa senim degen joq.
Mınıstrlik memlekettik quzyrly organdarmen birlesip, zańsyz ýaǵyz júrgizip, zańyz ádebıet taratyp, zańsyz dinı jıyndarǵa jol bermeý baǵytynda keshendi jumystar atqarylyp keledi.
Tilshi: Aqtóbedegi teraktiden soń prezıdent soıqan salǵan salafıt aǵymynyń ókilderi ekenin aıtty. Siz de «bul aǵym bizdiń qoǵam úshin jat, teris, destrýktıvti» dep málimdedińiz. Bıliktiń pozısıasy – tyıym salmaı, tusaýlaý. Bul baǵytta qandaı jumystar júrgizilip jatyr?
Mınıstr: Eki baǵytta jumys júrgizilip keledi. Din salasyna qatysty durys sıpattaǵy bilim berý. Ekstremıstik ıdeologıany jaqtyrmaıtyn kózqaras qalyptastyrý.
Ekinshi baǵyt – ol maqsatty reabılıtasıalaý. Ol eń aldymen ekstremızm úshin sottalǵan jazasyn óteýshi men olardyń otbasy múshelerimen jumys júrgizý. 2016 jyldyń ishinde 70 adam burynǵy qatelik dinı kózqarastan, dinı raıynan qaıtty. 150 adam qatelik dinı senimge kúmándandy.
Tilshi: Basqa elde dinı teologıalyq bilim alǵysy keletinder bar. Oǵan qatysty bıliktiń ustanymy qandaı?
Mınıstr: Shetelde jekelegen dinı bilim berý oqý oryndaryna ketken, óz betterimen ketken jastardyń radıkaldy dinı aǵymnyń yqpalyna túsýi ábden múmkin. Shetelderdegi túrli dinı bilim berý ıeleri solar arqyly qoǵamdy basqarýdy qalaıdy.
Sondyqtan bizdiń usynysymyz, jastar eger shetelge dinı bilim alýǵa barǵylary kelse, olar aldymen Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasyndaǵylarmen aqyldasyp, joldama alyp, shetelge barsa bolar edi.
Eger óz betterimen shetelge baryp bilim alsa, QMDB olardy jumysqa qabyldamaıdy.
