Astananyń 65 jastaǵy turǵyny Sansyzbaı Muqanov «jer mıtıńileri» josparlanǵan mamyrdyń 21-i kúni ony bólimshege jalańash kúıinde alyp ketip qorlaǵany, ol jerde túsindirmesten alty saǵat boıy ustaǵany úshin polıseılerdi bir jyldan beri jaýapqa tarttyrýǵa tyrysyp júr, dep habarlaıdy Azattyq radıosy.
JALAŃASH, JALAŃAIAQ KÚIDE
Polıseıler Sansyzbaı Muqanovtyń páterine byltyr mamyrdyń 21-i kúni tańǵy saǵat altydan keıin kelgen. Ol páterindegi shýdan - áıeli áldebir er adamdarmen sóılesip jatqanyn estip, oıanǵanyn aıtady.
- Álgi jigitterdiń bóten adamdar ekeninin túsinip, kıinbesten ornymnan atyp turdym. Áıelim olarǵa «Esikti jabyńdar, esikti jabyńdar» dep jatyr eken. Nemenege sypaıylyq tanytyp tur dep oıladym. Jandaryna baryp, esikti jappaq bolyp edim, olar men alańǵa súırep shyǵaryp, qoltyqtap, birden alyp ketti. «Tym bolmasa, ish kıimimdi kıýge mursat berińder» dep,olarmen árıne eregesip qaldym. Olar «Sol jaqtan kıim taýyp beremiz» dedi. Olarǵa múlde qarsylasýǵa bolmaıtynyn bilemin. Meni kóshege alyp shyǵyp, kólikti ashyp, kir-kir oryndyqqa otyrǵyzdy. Basqyshpen jalańaıaq tústim, ústimde lypa da joq, qolymda saǵatym ǵana boldy. Monshaǵa túskennen keıin jalańash uıyqtaǵandy jaqsy kóremin. Óz úıimde emespin be? – deıdi zeınetker Sansyzbaı Muqanov.
Sol kúni Qazaqstanda «jer máselesine qatysty» (úkimet usynyp, keıinirek moratorıı jarıalanǵan jer reformasyna qarsy) jalpyulttyq narazylyq aksıalary ótedi dep josparlanǵan. Onyń qarsańynda Sansyzbaı Muqanov Astanadaǵy azamattyq belsendilerdiń jınalysyna qatysyp, «Jerimizdi satpaımyz, tilimizdi saqtaımyz» uranymen mıtıń ótkizýge ótinish berý ıdeıasyn qoldaǵan.
Biraq ol kúni onyń ózge josparlary bolǵan. Sansyzbaı Muqanovtyń sózinshe, polıseıler onyń namysyn taptap, qorlap qana qoımaı, breık bıinen bolatyn tańǵy jattyǵýy men qala shetindegi demalys ornynda ótetin ári aqshasy aldyn ala tólengen ápkesiniń týǵan kún toıynan da qaldyrǵan.
Polısıa bólimshesine aparǵannan keıin jalańash shaldy kórý úshin shyqqan qyzmetker áıelden qatty uıalyp, jaǵdaıym nasharlap ketti. Tabletka bolmasa da sý ishý kerek ekenin biletinmin. Sý surap edim, kapıtan ótinishimdi oryndaýdan sypaıy túrde bas tartty , - deıdi Sansyzbaı Muqanov.
VINTOVKA ASYNǴAN SARBAZDAR
Onyń sózinshe, ony jáne «eki jas qyzdy» úsh saǵat boıy jeti sarbaz (olardyń bireýi optıkalyq kózdeýishi bar vıntovka asynǵan) qadaǵalap turǵan. Ol «úsheýimiz álgi qarýdyń ne úshin qajet ekenin túsinbeı dal boldyq» deıdi. Ony №17 pýnktte taǵy úsh saǵat ustaǵan jáne ustalǵandardy tirkeý kitabyna polısıa kapıtanynyń aıtýymen «kóshede ustaldy» dep jazǵan. Eshkim keshirim suramaǵan. Eki kúnnen keıin Sansyzbaı Muqanov ózin ustap áketken polıseılerdi qyzmet ókilettigin asyra paıdalanǵany úshin jaýapqa tartýdy surap polısıaǵa aryz jazǵan.
Onyń isi boıynsha sotqa deıingi tekserý amaldary eki ret bastalǵan, biraq keıin qylmys quramy joq degen ýájben toqtatylǵan. Biraq zeınetkerdi páterinen ustap áketip, polısıaǵa jalańash, jalańaıaq kúıinde aparǵanyn, ol jerde túsindirmesten alty saǵat boıy ustaǵanyn eshkim joqqa shyǵarmaǵan.
- Meni ustap ákelýge tapsyrma bergen maıor Jaqınniń sózinshe, «konstıtýsıalyq quqyqtarym buzylmaǵan». Polıseılerdiń tergeý kezinde bergen jaýaptarynda qısynsyz, ebedeısiz aıtylǵan ótirikter kezdesedi. Tergeýshige olardyń alty ótirigin kórsetip jazyp berdim. Eshqandaı reaksıa bolǵan joq, - deıdi Sansyzbaı Muqanov.
Ony ustap áketken polıseıler oqıǵaǵa qatysty boljamdarynda keı jaıttardy túrlishe baıandaıdy.
«TÁLTİREKTEP QULAP QALDY»
Qylmystyq isti toqtatý týraly byltyr shildeniń 27-si kúni shyqqan qaýlyda jergilikti polısıa qyzmeti bastyǵynyń orynbasary Ǵosman Jaqınnen belsendilerdiń mekenjaıyn alǵan polıseıler olardy «oqshaýlap», Astananyń ishki ister departamentine (İİD) jetkizýi tıis bolǵan. Bul oqıǵalar «jer mıtıńileri» josparyna baılanysty Astana polısıasy qyzmetin kúsheıtken byltyr mamyrdyń 21-inde bolǵan. Tepe-teńdik ustaı almaı, baspaldaq alańyna ózi qulap túsken.
Arǵynov degen ýchaskelik polıseıdiń kórsetýinshe, ol Muqanovtyń páterine janyna stajerdi ertip barǵan, esikti ustalǵan zeınetkerdiń áıeli ashqan. Ol daýys kóterip, ekeýin páterinen qýyp shyǵýǵa árekettengen, al keıin jalańash er adam júgirip shyǵyp, olardy ıtere bastaǵan, «tepe-teńdik ustaı almaı, baspaldaq alańyna ózi qulap túsken».
- «Arǵynov myrzadan vestıbýlárlyq apparaty myqty, qoldarymen júre alatyn adam qalaı qulap qalady - ishimen álde arqasymen qulady ma?» dep suraıyn dep edim, - deıdi Sansyzbaı Muqanov.
Polıseıler ony qoltyqtap aparyp kólikke otyrǵyzyp, Astana İİD basqarmasyna apardyq, «10 mınýttan keıin kıim berdik» dep málimdeıdi.
«ÚSTİNDE TİPTİ KÚRTE BOLDY»
Polısıa stajeri Aıbat Shýaqtyń kórsetýinshe, 2016 jylǵy mamyrdyń 21-i kúni ol mıtıń ótkizýdi josparlaǵan belsendilerdi basshylardyń tapsyrmasy boıynsha ózge polıseılermen birge İİD-ne aparyp, olarmen profılaktıkalyq áńgime ótkizýi tıis bolǵan. Ol janynda bolǵan áriptesiniń jaýaptaryn bútindeı rastaıdy, biraq keı jaıttardy qosqan.
Qylmystyq isti toqtatý týraly byltyrǵy jeltoqsannyń 21-i kúni shyqqan qaýlyda «Ol páterdiń tór jaǵynda kıinip alǵan, tipti ústinde syrt kıim – kúrtesi bar, bet-álpeti azıalyqqa keletin qart er adam turǵanyn kórgen. Ol S. Muqanovtyń kim kelgenin kórip ári ony surap jatqanyn estigennen keıin tez-tez sheshine bastaǵanyn kórgen, keıin ol múlde jalańash kúıinde, tipti ish kıimsiz aldarynan shyǵyp, ne sharýamen júrgenderin suraı bastaǵan, agresıa tanytyp, olardy páteriniń tabaldyryǵynan ıtere bastaǵan» dep jazylǵan.
Jer mıtıńisine "qatysýshylardy" ustap jatqan sát. Astana, 21 mamyr 2016 jyl. (Kórneki sýret)
Polısıa áreketinen zań buzýshylyqtar tappaǵan. Qylmystyq isti toqtatý týraly uıǵarymdarda zeınetkerge «úlken zıan keltirilmegen ári qoǵamdyq qaýipti zardaptarǵa jol berilmedi», sondyqtan qylmys quramy joq dep jazylǵan.
Jergilikti polısıa qyzmeti bastyǵynyń orynbasary Ǵosman Jaqınnyń sózinshe, 2016 jyly mamyrdyń 21- kúni mıtıńige shyǵýy múmkin belsendiler tiziminde Sansyzbaı Muqanovtyń aty-jóni de bolǵan. Álgi tizim «jappaı tártipsizdikterge», «konstıtýsıalyq qurylysty kúıretip, qoǵamdyq qaýipsizdikti buzýǵa» jol bermeý maqsatynda İİD, UQK jáne prokýratýra qyzmetkerlerinen qurylǵan shtabta túzilgen.
AR-NAMYSTY TAPTAÝ ÁREKETİNEN QORǴANÝ QUQYǴY
Zeınetkerdiń advokaty Ásel Toqaevanyń Azattyqqa aıtýynsha, Saryarqa aýdandyq ishki ister basqarmasy qyzmetkerleri áreketinen Sansyzbaı Muqanovtyń jeke erkindigi men ar-namysyn taptaıtyn áreketten qorǵaný quqyǵyn buzatyn qyzmettik ókilettigin asyra paıdalaný belgileri baıqalady ári onyń densaýlyǵyna zıan kelgen.
Ásel Toqaeva psıhologtyń Sansyzbaı Muqanov psıhologıalyq turǵydan japa shegip, densaýlyǵy syr berip, kúızeliske túsken degen uıǵarymyna silteme jasaıdy.
«Tym qurysa, ish kıimimdi kıýge mursat berińder» dep ótingenine qaramastan, jalańash adamdy, zeınetkerdi kıinýge mursha bermesten áldebir qylmysker sıaqty alyp shyqqan.
- «Tym qurysa, ish kıimimdi kıýge mursat berińder» dep ótingenine qaramastan, jalańash adamdy, zeınetkerdi kıinýge mursha bermesten áldebir qylmysker sıaqty alyp shyqqan. Oǵan álgi múmkindikti bermegen. Keıin onyń densaýlyǵy syr bergen. Mıkroınsýlt alǵan, dárigerler oǵan breık bıimen aınalysýǵa tyıym salǵan, - deıi Ásel Toqaeva.
Ol Sansyzbaı Muqanovty ómirlik pozısıasy belsendi adam retinde sıpattaıdy. Ol tórt jyldan beri breık-dans bıleıdi. Jattyǵýǵa 10 jastaǵy nemeresimen birge barady. Jýyrda ol qazaq tilin nashar biletin adamdarǵa arnalǵan «Naq, naq, taq, taq» degen kitap shyǵarǵan, onyń materıalyn 10 jyl boıy jınaǵan. Qazir Sansyzbaı Muqanov aǵylshyn tilin úırenip júr, ony bir jylda meńgerýdi josparlaıdy.
Advokat «qylmystyq-prosessýaldyq kodeks talabyna qaramastan,polıseıler Sansyzbaı Muqanovty ustaý týraly qujat toltyrmaǵan. Álgi qujatta ony polısıaǵa aparý sebebi kórsetilýi tıis bolǵan» deıdi.
Sansyzbaı Muqanov pen onyń advokaty bas prokýrordyń qabyldaýyna jazylýǵa tyrysyp júr. Biraq Ásel Toqaevanyń aıtýynsha, bul áreketten eshteńe shyqpaǵan. Eger Qazaqstanda sot tóreligine jetýdiń búkil múmkindigi sarqylsa, advokat BUU-nyń azaptaýǵa qarsy komıtetine júginýdi josparlaıdy.
