Jibisin dep júrekteriń jyr tógem,
Perzent bilsin anaǵa qol siltegen.
Jetim jaıyn, jesir jaıyn tolǵaǵan
Búginde joq kúnde jıyn kúl tóbeń.
Adamdy Allah nar maqsatpen jibergen,
Maqsatyńdy tanyp, sezip biler me eń.
Ata-anadan bıik qoıǵan bar malyn,
Qýys keýde, topan bas kóp bilem men.
Senip edi tabylar dep qasynan,
Sengen qoıy tentek boldy jasynan.
Ǵıbrat alyp, oıǵa qalyp baıqap kór,
Oqıǵany baıandaıyn basynan.
Bala edi tereń oılap kórmegen,
Oıyn oınap, qyzyq qýyp terlegen.
Mekteptegi sabaq, tártip tym jaqsy,
Sondyqtan da joq kedergi kóldeneń.
Ýaıym bar edi...
Bolmaı oǵan kóp amaldyń kómegi,
Mazalaıdy, oıyn ylǵı bóledi.
Qysylatyn, jasqanatyn suraýǵa,
Anasynyń bir kózi joq sebebi.
Sol mektepte aspazshy edi anasy,
Ulyna edi dámdi, tátti bar asy.
Aqsha taýyp asty-ústine túsetin,
Qarny ashpasyn, kıinsin dep balasy.
Al balasy asqanaǵa kirmeıtin,
Anasymen kóshede bir júrmeıtin.
As beretin soqyr áıel balasy
Ekendigin dostary da bilmeıtin...
Árbir táýlik ashyp jańa paraǵyn,
Bul da basty saqtyqpen ár qadamyn.
Kim biledi ǵumyryn bul jumbaqtyń
Qansha ýaqyt jumbaq bolyp qalaryn.
Qupány ashpasa kim biledi,
Baıǵus ana meıirimdi edi júregi.
Balasynyń talaby men talantyn
Bileıin dep sabaǵyna kiredi.
Jaýtańdatyp jalǵyz ǵana janaryn:
– Ruqsat pa, amansyń ba qaraǵym?!
Bileıin dep kelip edim sabaǵyn,
Anasy edim myna otyrǵan balanyń.
Degen kezde...balalar ǵoı eshkimdi
renjitpegen, elemegen esh muńdy,
– Anasynyń bir kózi joq, sumdyq-aı,-
degen sumdyq, sýyq mysqyl estildi.
Balasynyń ketti túsip qabaǵy,
Anasyna aıýan kózben qarady.
Yza býyp sal esikti sart uryp,
Shyǵyp ketti betke ustap dalany.
Keldi úıine, ýaqyt asqan aqshamnan,
Nazyn aıtty nazaly únmen bastalǵan.
Anasy júr báıek bolyp as ákep,
Balasynyń qamyn oılap ash qalǵan.
Dedi uly: – «Ana nege kelesiń?
İzdep kelseń bar oıymdy bólesiń.
Meni izdep kelmeshi endi myna jurt
«Anasynyń kózi soqyr demesin».
Men uıalam, syrtta maǵan jolama,
Sózderime kóńiliń ras tola ma?
Nege soqyr, qaıda seniń bir kóziń,
Aıtshy anashym syryn bilsem bola ma?»
Jylady ana, eńiredi, egildi,
Úırengen ǵoı kelgen muńǵa kónýdi.
Shyn jylady soqyr kózden jas shyqy.
Kókireginde bar qupıa kómýli.
– «Keshir qalqam ne deseń sol bolady,
Aıtqan sóziń aqylyma qonady.
Seni uıaltqan saǵan etken qatemniń
Búgin mynaý eń sońǵysy bolady»...
Iá, dál solaı,
Boldy sol jer sońǵysy,
Ekinshi ret barmady onda ol kisi.
«Syrtynan-aq tileýimdi tileıin,
Osy bolar isterdiń eń ońdysy»...
Balasynyń tilegi osy qalaǵan,
Jeke júrse baqytty ózin sanaǵan.
Dep oı túıdi: – «Qutylar em sheshemnen
Oqý bitsem, kelmeı qoısam qaladan»
Solaı júrip bitirdi oqý bala da,
Burynǵydan beter sýyq anaǵa.
Bilim alyp qaıtamyn dep jınalyp,
Tartyp ketti shet el asyp qalaǵa.
Aıtqandaı-aq ol anasyn umytty,
Jumys tapty, maman boldy bilikti.
Áıel aldy, bala súıdi, anasyn
Esine almaı oısyz-qamsyz júripti.
Kúz. Sezimderdi silkip jaýyn jaýyp tur,
Jigit úıi. Sán-saltanat tamyp tur.
Qulaq saldy áıeli de, ózi de
Esikterin bireý kelip qaǵyp tur.
Kim boldy dep esik qaqqan jańaǵy,
Bári birge esikti ashyp qarady.
Áıeli de, balasy da qoryqty,
İzdep kepti soqyr ana baıaǵy.
Jigit jeke shyqty daǵy dalaǵa,
Jaqyndady jalǵyz kózdi anaǵa:
–«Áıelim men balamdy sen qorqyttyń,
Nege keldiń, ne bar mynaý qalada?»
–«Saǵan keldim, demen oǵan ókinem,
Habarlaspaı tym alysqa ketip eń.
Úılenipsiń, balań bar dep estidim,
Súıeıinshi nemeremniń betinen...»
Seskendi ana jabysar dep sor taǵy,
Qatýlanyp, qabaq shytyp ol taǵy:
–«Joq, bolmaıdy. Ruqsat joq, sebebi,
Bir kóziń joq, bala senen qorqady».
Bitti áńgime, bolmas qaıta bastaýǵa,
Qaıtty ana demeý bolar dos bar ma?
Kúńirenip aq jaýynyn tógip tur,
Anamenen birge jylap aspan da...
Ýaqyt syrǵyp aılar ótti, jyl ótti,
Ótken ár jyl jıyrma túlek túletti.
«Aýylǵa kel, saǵyndyq»- dep dostary,
Hat jiberip shaqyrtypty jigitti.
«Jol uzaq» dep jigit azdap qınaldy,
Degenmenen «baramyn» dep uıǵardy.
Áıeldi alyp, balany alyp sol kúni,
Jol júrmekke otbasymen jınaldy.
Keldi aýylǵa, maýqyn basty, tarady,
Jigit oıy basqa arnaǵa aýady.
«Balalyqty eske alsam» dep jaıaýlap,
Ózi turǵan eski úıge barady.
Úıden shyqty egde áıel:
–«Sen keldiń be, ózgermepsiń, tanydym,
Anań qaıtqan, qaldyryp ed amanat,
Men ashpadym, oqy óziń jaryǵym».
Berdi qaǵaz tórt buryshtap búktegen,
Dedi jigit: «Túsinbedim túkke men».
Ashyp kórip oqımyn dep ońasha
Ketti jigit bar-aý habar kútpegen.
–«Balam, botam, aıym, kúnim, asylym,
Qart keýdemde bir syr bar ed jasyryn.
Keýdemdi órtep barady órtep kúreń oı,
Jazdym hatqa oqyp balam bile ǵoı.
Náreste ediń túspeıtuǵyn qolymnan,
Baǵym kóp ed búgingideı sorymnan.
Ákeń bar ed jany jaqyn balaǵa,
Úıden shyqtyq qydyrsaq dep qalada.
Býlyqty da birge ketip armany,
Jol apaty jan ákeńdi jalmady.
Tústik solaı bul taǵdyrdyń tezine,
Zaqym keldi seniń oń jaq kózińe.
Dárigerler kórdi, bildi, baıqady,
Úreılendim, qandaı sheshim aıtady?
Qatty zaqym alǵan eken ulyńyz,
Kórmes kózi, aldyn-ala bilińiz.
Jaı tappasa buǵan eger janyńyz,
Ýaqyt barda saý kóz izdep tabyńyz.
Baqytty ómir súrý úshin balańyz,
Sol saý kózdi orynyna salamyz.
Esim shyqty et júregim dúrsildep,
Bar baqytty balam kórsin, bilsin dep.
Qurban ettim baǵyń úshin ózimdi,
Saǵan berdim sap-saý turǵan kózimdi.
Mine, balam, sodan beri soqyrmyn,
Sodan beri tańym qaıǵy, keshim muń.
Osy kózben kóp uıaltsam ózińdi,
Keshir qalqam, keshir botam, keshirgin.
Oqyp bitti, júregi attaı týlady,
Kókiregin kermek óksik ýlady.
Bireýi óz, biri ana kózimen
Aldyndaǵy aq paraqty sýlady...
Baýyrlar,
Bizderge bul mysaldyń bereri kóp,
Dál sondaı árbir istiń sebebi kóp.
Sebebin bilmeı qate qadam basyp,
Otyrma barmaq tistep, ne dedim dep.
Ata-ana razylyǵyn tapsaq Allah
Aıtypty Jánnáttan jaı beremin dep.
Tirlikte tappaǵan soń kóńilderin,
Ólgen soń jylaýdyń da keregi joq
Avtory: Esqojaev Ermek Altaıuly
