«Atadan ul týsa – ıgi, ata jolyn qýsa – ıgi»,-deıdi dana halqymyz. Óziniń boıǵa bitken daryndylyǵymen qosa, tektiligimen de erekshe kózge túsken halqymyzdyń aty ańyzǵa aınalǵan birtýar azamattarynyń biri – Abaı Qunanbaev. Búkilálemdik ádebı arenaǵa qazaqtyń atyn tanytqan oıshylymyzdyń úlgili ómiri týraly keńinen, barynsha tolyq málimet beretin kólemdi týyndy – Muhtar Áýezovtiń «Abaı joly» roman-epopeıasy. Osy romanda sóz bolatyn Abaıdyń ónegeli ómirinen habar beretin oqıǵalardyń biri – Bójeıdiń asy. Osy as berý rásimine belsene qatysyp, barlyq jaýapkershilikti óz moınyna alǵan, ári ony óz deńgeıinde aqtap shyqqan jas Abaıdyń áreketin árkim ártúrli túsinetin bolýy kerek. Abaıdyń azamattyǵy elge tanylý ma, eldi tanytý ma, álde eseıgendik pe?
Bul máseleni jan-jaqty qarastyrýǵa bolady. Óz ultynyń qamyn oılap, áýlettiń abyroıyn kóterýdi maqsat tutqan jas jigittiń kókeıinde azamattyq boryshtyń jatqandyǵy anyq. Jaqyndarynyń aldyndaǵy jaýapkershilikti sezine bilip, ári moınyna alǵan isti laıyqty túrde atqara bilgen Abaıdyń eren eńbegi – árıne, eseıgendiktiń belgisi edi. Eseıip, etek-jeńin jınaǵan jigittiń óz otbasyndaǵy ǵana emes, úlken aýqymdaǵy mańyzdy isterge belsene aralasýy – osynyń dáleli.
«As ólik úshin ǵana emes, ásirese, tirlik úshin kerek. Olar ólimdi syltaý etip ózderiniń abyroıyn, ataǵyn, maqtanysh, aıdynyn da asyrady»,-dep, jazýshy asty kedeılerdiń emes, tek dáýlettilerdiń beretinin aıta ketedi. Bálkim, eldi tanytý da Abaı áreketiniń túbinde jatqan maqsat desek te bolatyn shyǵar. Biraq, ol aqynnyń jan túkpirinen shyqqan qalaý emes, halyq arasynda qalyptasyp qalǵan kózqarastan edi.
Al elge tanylý jaıyna keler bolsaq, Abaıdyń ondaı múddeni kózdemegenine kámil senimdi bola alamyz. Sebebi, Abaı eshqashan ataq qýǵan emes, dańqty maqsat tutqan joq. Eger abyroı kózdegen bolsa, bolystyqtan óz erkimen bas tartar ma edi?! Óziniń danalyǵymen, oıynyń tereńdigimen, ónerimen kózge túsip júrgen jas jigittiń mundaı tirshilik arqyly elge tanylýdy kózdemesi anyq.
Romandy tereń túsine bilgen, Abaıdy janymen tanı bilgen adam onyń azamattyq áreketiniń negizinde qandaı oı jatqanyn uǵynsa kerek-ti. Úlken jaýapkershilikti múltiksiz atqaryp shyqqan Abaıdyń jetistigi – oqyrman kóńiline de úlken maqtanysh sezimin uıalatady.
Araılym Meldeshova
