Stýdent kezim. Jazǵy demalys. Naýryzbıke apam keldi. Bárimiz qýanyp qaldyq. Apam sháı ústinde áke-shesheme saparynyń mánisin aıtty. Ulyna qyz qaraı kelipti. «Ózimniń sińlilerimniń birin alsam ba dep otyrmyn...» — dedi kúlip, — kimniń úıinde qyz bar?». Apam — óte bedeldi adam. Jón-josyqtyń bárin biledi. Bir nárse unamaı qalsa, aıqaı salatyny taǵy bar. Sodan ba, túsken jurtyndaǵy kelin-kepshiktiń bári odan yǵyp turady. Toı-tomalaq jasarda mindetti túrde aldynan ótedi. Qudalyqta eń jaqsy káde apamnyń aldyna qoıylady. «Ózgelerge prostoı mata berip jatqanda, maǵan qymbat jaǵaly kıim salypty. Men ondaıǵa asa mán bermeımin ǵoı. Jaraıdy, kóńilderi shyǵar...» — degen kezde kelinderi kózderindegi kúlkini «qaıda tyǵarlaryn» bilmeı jantalasady. Sebebi dál sol jaǵaly kıim basqaǵa ketse, qandaı aıqaı bolatynyn biledi ǵoı...
Bir qyzyǵy, apam kelinderin ózi tańdaıdy. Bul úıdiń uldary da kóp qarsylaspaı shesheleriniń degenine kóne ketedi. «Bireýge ǵashyq edim...», «Anaý edi, mynaý edi...» degen áńgime bolmaıdy. Assa, eki kún araq ishedi de, úshinshi kúni úılenetin bolyp shyǵa keledi. Túsken kelin de aıtqanǵa júrip, aıdaǵanǵa kónedi. Biraz jyldan soń dál apam sıaqty bılik aıtyp, berekeli báıbishege aınalyp shyǵa keledi. Óz jurtynda osylaı túkirigi jerge túspeı turǵan apamnyń tórkindegi «aptarıteti» obkomnyń birinshi hatshysynyń bedelinen bir de kem emes-tin. Jurttyń bári japatarmaǵaı kútedi. Barǵan úıdegi kelinniń sháı quıýy, qas-qabaǵy bári-bári synǵa túsedi. Birdeńe unamaı qalsa, kilt ete qalady. Sondyqtan, jurttyń bári aıaǵynyń ushymen júredi. Apam maqtasa — bedel, al oǵan unamaǵan áıeldiń kúnin Qudaı eshkimniń basyna bermesin. Kemi baıynan bir taıaq jep qutylady... ...Álqıssa, sol apam kelip otyr. Ózara aqyldasqannan keıin Keýlimjaı aǵamnyń úıine baratyn bop kelisildi. Aǵamnyń boıjetip otyrǵan birneshe qyzy bar-tyn... Birneshe saǵattan soń apam qaıtyp keldi. Qatty ashýly. Burqyldap júr. «Óı, kórgensiz. Óı, ádirem qalǵyr. Almaımyn qyzyn... Kúlgeni nesi-aı, á?! Bir jerim ashyq tur ma eken meniń...». İle-shala ókpelerin qolyna alyp, Keýlimjaı aǵam men Bazar jeńeshem jetti. Aqtalyp, birdeńe aıtyp jatyr. Apam tyńdaıtyn emes... ...Másele bylaı bolypty. Ákem men apam barǵanda úı ıeleri qatty qýanypty. Bir qozy soıyp, qazandy «attandyrǵan». Qyzy bar úı qonaqtyń nege kelgenin shamalaıdy ǵoı... Jeńeshem dastarhandy jaınatyp tastap, sháıin ádemilep bergen. Árıne, qyzdar da kirip-shyǵyp, sheshesine kómektesip júredi. Bir kezde dáret almaq bop syrtqa shyqqan apam «adasyp», qyzdardyń bólmesine kirip ketedi ǵoı. Hal-jaǵdaı surasypty. Apam bólmeden shyǵa bergende qyzdar dý kúledi. Apama emes, biri-birine «Saǵan keldi, saǵan keldi» degenderi ǵoı. Sony estip qalǵan apam shalqasynan túsedi. «Myna albastylardyń kúlgeni nesi- áı, a? Almaımyn qyzyńdy...». Quddy bireý qyzymdy alshy dep jalynyp turǵan sıaqty. Eń bolmasa, qudalyq týraly áńgime de bastalmaǵan ǵoı... «Apooý, bir ashýyńdy ber, endi. Qaıteıin, bul qanshyqtar solaı ǵoı...» — deıdi Bazar jeńeshem qıpaqtap. Apam kóner emes: «Almaımyn qyzyńdy...». Keýlimjaı aǵam kóp sóılemeıtin birtoǵa kisi edi, jaryqtyq. Bir-aq kesti: «Apa, qyzymdy al demeımin, biraq dastarhanymdy attama. Qonaqasyńdy jep ket...». ...Odan beri de qanshama jyldar ótti. Jıen de úılendi, qaryndastarymyz da qutty ornyn tapty. Tek álgi áńgime ǵana qaldy. «Sonda tym qatty ketippin, áı. Shirkin, ekeýi de keń edi ǵoı. Qyz dep erkeletkeni de, áıtpese, men kimniń shikirási edim...» — dep kúledi apam osy kúni. ...Beý, qazaqtyń aýyly, tórkindep kelgen qyzdy han qyzyndaı kútip, bar erkeligin kóteretin ǵajap dástúriń bar edi ǵoı seniń. «Qyz ǵoı, qyz bolǵasyn aıtady da...» — deıtin sheshem apalarym keıde «shańdatyp» ketkennen keıin kóz jasyn bir syǵyp alǵan soń kúrt jadyrap. Rýlas qaryndas túgili keıde óz qyzyńnyń erkeligin kótere almaı shyrt ete qalatyn bizdiń túrimiz mynaý...
Baýyrjan Babajanuly
(feısbýktegi paraqshasynan)
