Un – halyqtyń jıi qoldanatyn azyǵy. Nandy tutynbaıtyndar kem de kem. Qyrǵyzstan halqyn unmen qamtamasyz ete almaǵandyqtan 90% undy Qazaqstannan eksporttaıdy. Qyrǵyzstan parlamentinde «elge jetkiziletin un zańǵa sáıkes baıytylǵan ba?» degen másele talqylandy. Sebebi zań talaptaryna saı kelmeıtin un densaýlyqqa zıan jáne kóptegen aýrýdyń týýna ákeledi. Jergilikti BAQ-tyń jýrnalısi atalmysh máseleni kótergen Qyrǵyzstan depýtaty Ekmat Baıpakbaevpen suhbattasty.
- Ekmat Jýrýkbaıuly, Qyrǵyzstan Kedendik odaqqa múshe bolǵaly elge Qazaqstannan baıytylmaǵan un jetkizile bastady...
- Men ózim de densaýlyq saqtaý mınıstrliginde baıytylmaǵan unnyń eksporttalatyny týrasynda jazylǵan qujattardy kórip tańqaldym. Zańdy kóterip edim, ol 2009 jyly qabyldanyp qoıǵan eken. Ol ýaqytta kombınattarǵa baıytylmaǵan undy satýǵa tyıym salynǵan. Zańdy buzǵandar ákimshilik jaýapkershilikke tartylatyn bolǵan.
- Ol zań qazir jumys istemeı me?
- Iá, sebebi Kedendik Odaqqa múshe bolǵaly unnyń 90%-y Qazaqstannan eksporttalatyn boldy. Qazaqstandyq zańǵa sáıkes, eksporttalatyn un baıytylmaıdy. Al Qyrǵyzstan arzan ekenine qyzyǵady da satyp alady. Al ony halyq tutynady. Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń málimetine sáıkes, Qyrǵyzstanda 2 jyldyń ishinde aǵzasyna temir jetispeıtin adamdardyń sany artqan.
- 2 jyl boıy baıytylmaǵan unnyń keletinin eshkim baıqamaǵan ba?
- Muny eń aldymen úkimet qaraýy qajet edi. Depýtattardyń máseleni kótergennen basqa qolynan eshteńe kelmeıdi. Atalǵan máseleni úkimetke jetkizdik. Olar bolsa Kedendik odaqqa múshe bolǵandyqtan eshteńe isteı almaıtynyn aıtady.
- Qyrǵyzstandaǵy un óndirýshiler Qyrǵyzstandy tolyq qarjylandyra almaıdy ma?
- Qazaqstandyq dándi daqyl Qyrǵyzstandikimen salystyrǵanda sapalyraq eken. Ókinishke oraı, biz búkil eldi unmen qamtamasyz ete almaımyz. Bizdiń bıdaıymyz sýda ósiriledi. Al qazaqtar sýarylmaıtyn qunarly jerde ósiredi. Undy ımporttaıtynymyz jaqsy, alaıda taýardyń sapaly bolýyna jiti mán berýimiz kerek. Másele aqshada emes. Bul rette siz ben bizdiń densaýlyǵymyz mańyzdy.
- Qajetti zań qabyldasaq, Qazaqstan undy baıytyp eksporttaıtyn bola ma?
- Men zań qabyldaý qajet ekenin aıtqanmyn. Keden odaǵyna múshe bolǵannan keıin un boıynsha arnaıy mamandar jumys isteı bastaıdy. Eger ekonomıka, densaýlyq saqtaý mınıstrligi máseleniń sheshimin tappasa, halqymyz jappaı aýyratyn bolady. Meniń oıymsha, úkimet jaqyn ýaqytta qajetti sharalardy qoldanady. Múmkin Qazaqstan men Qyrǵyzstan shekarasynda arnaıy apparat ornatady.
