Buǵan deıin Aıjan esimdi qyzdyń ómiriniń úzindisin keltirgen bolatynbyz. Sodan beri biraz ýaqyt ótti. Aıjan turmystaǵy áıel, eki balanyń anasy. Aýyldan Kókshetaýdyń ózine kóship kelgeli de biraz ýaqyt ótti. Aıjannyń ózi aýyldaǵy ómirin júregindegi bir aýyrlyq sezimimen eske alady.

- Balalyq shaq... Aýyl degende kóz aldyma túsiniksiz jaıttar, jylaǵan adamdar, jaqynyn joǵaltqan jandar elesteıdi. Sebebi aýylda adam ólimi jıilep ketti. Sap-saý, densaýlyǵynda kináraty joq adamdar ertesi kúni uıqysynan oıanbaı qalý men besikte jylap jatyp máńgige úni óshken sábılerdiń shetinep ketken jaǵdaılary jıilegen. Eń soraqysy aýyl turǵyndarynyń basynan qandaı qaıǵyly jaǵdaı ótse de Aıjan ony aldyn-ala túsinde kóredi. Basynda oǵan Aıjan onsha mán bermegen edi. Keıinnen túsinde qudyqty aınalǵan 4 qyzdy kórse aýylda taǵy bir túsiniksiz jaǵdaı oryn alatynyn baıqady.

Áıel keıpindegi shaıtan

Aıjan tań erteń júregindegi aýyrlyq sezimmen oıandy. Sebebi túsinde qaıta qudyqty aınalyp, Aıjandy alystan qol bulǵap shaqyrǵan 4 qyzdy kórdi. Tórteýi Aıjandy mazaq qylǵandaı qarqyldap kúledi. Aıjan bul tústi sońǵy ret jańa týylǵan sap-saý sábıdiń besikte jatyp shetinep ketkenniń aldynda kórgen edi. Endi qandaı jaǵdaı bolady eken dep oılady Aıjan. Osy tústi kórsem beı sanaly túrde qaıǵyly jaǵdaı oryn alady dep ózimdi sendiretin bolarmyn dep tek jaqsy nárselerdi oılaýǵa bekindi. Rasymen de keshke deıin barlyǵy tynysh, ádettegideı aýyl óz tynys-tirshiligimen ómir súrip jatty. Alaıda sol kúni keshkisin aýyl turǵyndaryn eseńgiretip jibergen jaǵdaı boldy.

Keshqurym shaqta Erbol esimdi aýyl turǵyny jumystan úıge kelse, áıeli úıinde joq. Peshte et qaınap jatyr, dastarhanda tolyq jaıylyp bitpegen qamyr tur. Teledıdar qosýly. Erboldyń júregi áldeneni sezgendeı áıelin sharq uryp izdedi. Qoraǵa kirip kelse áıeli asylyp tur eken. Abyroı bolǵanda Erbol der kezinde jetti. Áıelin qutqaryp ala aldy. Erbol da áıeli Alma da esin jıǵannan keıin, Erbol áıelin suraqtyń astyna aldy. Ekeýiniń otbasyn qurǵanyna kóp ýaqyt bolǵan joq. Ekeýi shynaıy mahabbatpen úılendi. Jaqynda Alma júkti ekenin bilip, Erbol men Almanyń baqyttary eselene túsken edi. Sondyqtan Almanyń búgingi áreketi Erbol úshin múlde túsiniksiz.

«Múmkin men qatelik jibergen shyǵarmyn. Seni baıqaýsyzda renjitip qoıǵan bolarmyn?» dedi Almaǵa.

Alma uzaq ýaqyt únsiz otyrdy da jylap jiberdi.

— Erbol, joq sen meni renjitpediń. Men bilmeımin...Bilmeımin... Tipti ne aıtarymdy bilmeımin. Bul jaǵdaıdyń qalaı bolǵanyn ózim de túsinbeı qaldym, shyn sózim. Ádettegideı keshki as daıyndap jatqanmyn. Bir ýaqytta úıge beıtanys áıel kirip keldi. Dalada ıt bosap ketkenin aıtty. «Kóshedegi adamdarǵa bas salyp, kóshede oınap júrgen balalardyń ábden mazasyn aldy» dedi álgi áıel. Men syrtqa shyqsam rasymen de ıt bosap ketip adamdarǵa alaryp turdy. Qarǵybaýy qorada eken. Qoraǵa kirip ıtti baılaǵandaı bolǵan edim. Sóıtsem...Sóıtsem... dep jylap jiberdi Alma.

Belgisiz maqulyq

Osy jaıttan keıin aýyl turǵyndaryn qorqynysh basty. Keshqurym shaqta jáne túnde adamdar bet aldy kóshede júrmeıtin boldy. Ózge aýyldarǵa da bolǵan jáıtter kóp uzamaı túrlenip, bolmaǵan jaǵdaılar qosylyp jetip jatty. Halyq ol aýyldy «Shaıtan jaılaǵan jer» dep atap ketti. Aýyl turǵyndary basqa jerge kósheıin dese aqshalary joq. Úılerin satqysy kelse de «Shaıtan jaılaǵan jer» atanyp ketken aýyldan eshkimniń úı satyp alǵysy joq edi. Aýyl turǵyndary qorqynysh pen erteńgi kúnge senimsizdikpen ary qaraı ómir súrip jatty.

Tún... Dala jap-jaryq. Aıjan men sińlisi Saltanat kópke deıin uıyqtaı almady. Ár nárseni sóz qylyp jatqanda kenetten terezeni bireý qaqty. Arǵy bólmeden «Uıyqtańdar. Mán bermeńder» dedi ákesi. Sebebi túnde dalada tek maskúnemder ǵana júretin edi. Biraq álgi adam terezeni urýdy toqtatpady. Bir ýaqytta terezeniń túbinde jatqan Saltanat perdeni ashyp qalǵanda terezege jabysyp turǵan betin jún basqan maqulyqty kórdi. Ekeýi qoryqqannan shyńǵyryp jiberdi. Álgi maqulyq birden sekirip tústi. Boıy bir qarys eken.

Ákesi syrtqa shyǵyp úıdi aınalyp shyqty. Eshkim joq. Kóshede de tiri jan joq. Emis-emis ıttiń úrgeni ǵana estiledi. Aıman qyzdarynyń janyna jatty. Aıjan men Saltanattyń kóz aldyna betin jún basqan maqulyqtyń bet beınesi keledi de turdy. Ekeýi tańdy kózben atyrdy.

Sıyr saýýǵa shyqqan Aıman qyzdaryn daýystap shaqyrdy. Daýysynan áldenege tańǵalǵandyǵyn baıqaýǵa bolady. Túnde bolǵan jaǵdaıdan keıin qorqyp qalǵan Aıjan men Saltanat osy joly ne bolýy múmkin degen oımen atyp turyp anasyna qaraı júgirip bardy.

Aıjan men Saltanat anasynyń qolyndaǵy alyp aıaq kıimdi baıqady. Olar ómirinde mundaı úlken aıaq kıimdi kórgen emes. Sebebi adamnyń aıaǵy munshalyqty úlken bolýy múmkin emes edi. Aıman «Mynany qarańdar» dedi tańǵalyp. Keshe túnde terezeni urǵan belgisiz jan úıge kirmek bolǵan kórinedi. Ol úshin esiktegi ilgekti aıaq kıimimen ashpaq bolǵan, biraq ol úıge túsip ketip ony qaıta ala almaǵan sıaqty. Sebebi esik ilgegi joǵaryǵa qaraı tartylyp tur. Aıjannyń otbasy osyndaı uıǵarymǵa keldi. Ákesi túnde maqulyqty kórgenin de, dálizde jatqan aıaq kıim týraly da eshkimge tis jaryp aıtpaýdy buıyrdy. Aýyldaǵy bolyp jatqan túsiniksiz jaǵdaılarǵa qaramastan ákesi halyq olardy jyndy degen oılaýy múmkin dep qoryqty. Al aıaq kıimdi peshke jaǵyp jiberdi.

Aýyl aqsaqaldary turǵyndardy jınap jınalys ashty. Halyq bir aýyzdan qudaı tamaq jasaımyz, aýylǵa meshit saldyramyz dep sheshim qabyldaıdy. Kóńilderine kirbiń túsken turǵyndarda úmit oty jylt etkendeı boldy. Eń aldymen qudaı tamaq jasady, quran oqyldy, jeti shelpek pisirildi. Aýyl turǵyndary aqsha jınap kishigirim meshit saldy. Buǵan deıin meshittiń tabaldyryǵyn attap kórmegender jumadan qalmaıtyn boldy. Aýylda bes ýaqyt azan shaqyrylyp turdy.

Jastarǵa aqyl aıtyp jol kórsetýdiń ornyna olarmen jarysyp ishimdik ishetin aqsaqaldar namazǵa jyǵyldy. Jumyssyzdyq jaılaǵan aýylda eri de áıeli de qoldary qalt etse jınalyp ishimdik ishetin. Bastan ótkergen túrli sumdyqtan keıin olar da jaman ádetterine aryla bastady. Kósheden qaıta balalardyń syńǵyrlaǵan daýysy, adamdardyń kúlkisi estile bastady. Uzaqqa sozylǵan qara túnnen keıin tań atqandaı boldy.

Aıjan jaman habardyń jarshysy sekildi túsin kórmegenine biraz jyl boldy. Endi eshqashan kórmeımin dep úmittenedi. Aıjan otbasymen aýyldan kóship ketkeli de biraz jyl ótti. "Jyn shaıtannyń barlyǵy" ol aýyldan qosa kóship ketkendeı" dep qaljyńdaıdy taǵy. Aıjan otbasymen aýyldaǵy tanystaryna baryp turady. Aýyl turǵyndary bir úıdiń balasyndaı tatý-tátti. Burynǵydaı túsiniksiz jaǵdaılar da bolmaıtynyn aıtady. 

Ásem Álmuhanbet