Qamshy.kz aqparat agenttigi eurasianet.org saıtynda jarıalanǵan «Qazaqstan: Moral saqshylary áıelderderdiń áreketin baqylaǵysy keledi» atty maqalany qazaqshaǵa aýdaryp, yqshamdalǵan nusqasyn nazarlaryńyzǵa usynady.
Qazaqstanda birer jyl buryn uıatmen atty jańa keıipker paıda boldy. Ony almatylyq belgili sýretshi-karıkatýrashy Murat Dilmanov jasady.
Jaqynda uıatmender Aıjan Baızaqovanyń Zakova túngi klýbynda jasaǵan áreketine qarsy bas kóterdi. Kóp uzamaı 22 jastaǵy Aıjan Baızaqova úsh kúnge qamaldy. Túngi klýby jabyldy.
Osydan eki jyl buryn da uıatmender shýlasqan edi. Ol kezde Astanadaǵy er adam men áıeldiń músini qyzý talqylandy. Qala turǵyndary músinde áıeldiń kókireginiń pishini kórinip turǵanyna narazylyq bildirgen. Olardyń arasynda Talǵat Sholtaev ta bar. Ol qyzdyń denesin oramalmen jaýyp qoıǵan bolatyn.
Talǵat Sholtaev otandyq telearnanyń birine bergen suhbatynda músinniń analar men ápke-qarydastardy uıatqa qaldyratynyn aıtqan.
Sol kezde Dilmanov músindi japqan Talǵat Sholtaevtyń oramalyna uqsas shálige oranyp alǵan, tolyqsha kelgen satıralyq keıipkerdi oılap tapty.
- Qazaqstanda uıattyń eki túri bar: jasampaz jáne qıratatyn. Birinshi jaǵdaıda – balany durys tárbıeleý, al ekinshisinde – agresıa jatyr, — deıdi Dilmanov.
Al áleýmettik jáne saıası zertteý ortalyǵynyń prezıdenti Gúlmıra Ileýovanyń oıynsha, Qazaqstanda ujymdyq sana qalyptasqan qoǵam bar. Onda er adam basty ári mańyzdy rolde. Áleýmettanýshynyń oıynsha, elde mádenı ıdeologıany izdeý prosesi júrip jatyr.
- Qazaqstanda qyzdarǵa nekeden tys bala tárbıelegennen góri sábıin dárethanaǵa tastap ketken ońaı. Osyndaı moraldyq qundylyq formasynda ekinshisi táýirirek bolyp kórinedi, - deıdi Gúlmıra Ileýova.
Rasynda da, qazir týǵan balasyn óz qolymen óltirip, dárethanaǵa batyryp, qoqysqa tastap ketken oqıǵalar jıilep ketti. Kámelet jasqa tolmaǵandardyń júkti bolǵanyn da estıtin boldyq. Ulttyq kardıohırýrgıa ǵylymı ortalyǵynyń dárigeri Nurbol Ahanov onyń túp-tamyry qyz balanyń qazaq qyzyna tán qylyq tanytpaǵandyǵynyń nátıjesi dep biledi.
- «Er adam buzylsa, otbasy oıran bolady. Eger áıel buzylsa, búkil halyq oıran bolady» degen sóz bar. Munda tek mádenı, moraldyq qundylyqtar ǵana sóz bolyp turǵan joq. Ondaı qyzdarǵa oń men solyn tanymaǵan kámelet jasqa tolmaǵandar qyzyǵady, elikteıdi. Osydan jasandy túsik jasatqandar men kámelet jasqa tolmaǵandar arasynda bala kótergenderdiń sany artady. Sonymen qatar, VICH sekildi aýrýlar paıda bolady, - deıdi dáriger.
